Przejdź do treści 
Art. 245 KK chroni przed użyciem przemocy lub groźby bezprawnej w celu wywarcia wpływu na świadka, biegłego, tłumacza, oskarżyciela albo oskarżonego. Przepis obejmuje również naruszenie nietykalności cielesnej w związku z takim oddziaływaniem. Dla oceny trzeba ustalić rolę adresata, sposób zachowania i jego związek z wpływaniem na tę osobę. Nie każda niemiła rozmowa po rozprawie jest przestępstwem z tego artykułu.
Najbardziej użyteczna jest chronologia pokazująca czynności procesowe i kontakty poza nimi. Kiedy dana osoba miała zeznawać lub wykonać inną czynność? Co dokładnie do niej skierowano? Jakie żądanie lub oczekiwanie towarzyszyło wypowiedzi? Te pytania pomagają odróżnić rzeczywisty nacisk od przypuszczenia opartego wyłącznie na trwającym konflikcie.
Kogo wymienia art. 245 KK
Katalog obejmuje świadka, biegłego, tłumacza, oskarżyciela i oskarżonego. Określenie „uczestnik postępowania” użyte w tytule jest skrótem; nie pozwala dopisywać do przepisu każdej osoby obecnej w sądzie. Trzeba wskazać konkretną rolę i jej podstawę w okolicznościach sprawy. Nie należy też zawężać słowa „oskarżyciel” wyłącznie do potocznego określenia prokuratora.
Zachowaj wezwanie, postanowienie dotyczące opinii lub tłumaczenia, protokół i inne dokumenty pozwalające wyjaśnić status adresata. Przy świadku istotne są również okoliczności posiadania wiedzy o zdarzeniu. Jeśli spór dotyczy momentu powstania ochrony, nie rozstrzygaj go samym brakiem papierowego wezwania ani samą deklaracją rozmówcy, że jest świadkiem. Wymaga to oceny całej sytuacji.
Pokrzywdzony może występować również w innej roli istotnej dla art. 245, na przykład świadka. Trzeba jednak pokazać tę konkretną podstawę, zamiast uznawać sam fakt doznania szkody za wystarczającą odpowiedź. Gdy adresat nie mieści się w ustawowym katalogu, nadal może być konieczne zbadanie innych przepisów chroniących go przed przemocą lub groźbą.
Przemoc i znaczenie groźby bezprawnej
Art. 245 posługuje się pojęciem groźby bezprawnej, którego zakres określa art. 115 § 12 KK. Obejmuje ono groźbę wskazaną w art. 190, ale również określone groźby spowodowania postępowania karnego lub postępowania z administracyjną karą pieniężną oraz rozgłoszenia wiadomości uwłaczającej czci zagrożonego lub osoby mu najbliższej. Nie chodzi wyłącznie o zapowiedź fizycznego ataku.
Definicja zawiera ważny wyjątek: zapowiedź odpowiedniego postępowania nie stanowi takiej groźby, jeżeli ma jedynie służyć ochronie prawa naruszonego przestępstwem albo zachowaniem zagrożonym administracyjną karą pieniężną. Nie oznacza to ogólnego zezwolenia na żądanie dowolnej zmiany zeznań pod pozorem legalnego zawiadomienia. Trzeba zbadać rzeczywisty cel i pełne warunki wyjątku.
Przy ocenie wiadomości zachowaj jej dokładną treść, adresata i kontekst. Zwrot wyrwany z wielodniowej rozmowy może nie pokazywać ani nacisku, ani jego braku. Nie należy też zakładać, że brak dosłownego słowa „grożę” rozstrzyga sprawę. Ważne jest znaczenie zachowania w konkretnej relacji, ustalone na podstawie dowodów.
Przemoc należy opisać przez fakty: co sprawca zrobił, wobec kogo i w jakich okolicznościach. Ustawa przewiduje także naruszenie nietykalności cielesnej w związku z opisaną sytuacją. Obrażenia mogą być ważnym dowodem, lecz nie należy utożsamiać każdego naruszenia nietykalności wyłącznie z widocznym urazem. Osobno trzeba wykazać wymagany przez art. 245 związek z oddziaływaniem na chronioną osobę.
Cel wpływu jest odrębnym elementem
W wariancie użycia przemocy lub groźby nie wystarczy sam fakt, że adresat jest świadkiem. Zachowanie musi służyć wywarciu wpływu na osobę wskazaną w przepisie. Spór o prywatny rachunek i nacisk dotyczący zeznań mogą wystąpić między tymi samymi ludźmi, ale nie są z tego powodu prawnie identyczne.
Żądanie odwołania relacji, pominięcia okoliczności, niestawienia się albo zmiany opinii może wskazywać, czego sprawca oczekiwał. Takie przykłady nie zastępują dowodu pozostałych znamion. Przy ocenie trzeba odróżnić przedstawienie argumentów lub skorzystanie z legalnej drogi procesowej od przemocy i groźby użytych do narzucenia zachowania.
Art. 245 nie uzależnia tego wariantu od skutecznego podporządkowania się adresata. Sam fakt, że świadek ostatecznie powiedział prawdę lub że biegły nie zmienił opinii, nie usuwa automatycznie znaczenia wcześniejszego bezprawnego nacisku. Należy ocenić podjęte działanie i jego cel, zamiast ograniczać analizę do końcowego wyniku sprawy.
Kontakty po przesłuchaniu też wymagają uważnej analizy. Trzeba ustalić, czy dotyczyły kolejnych czynności, wcześniejszej wypowiedzi, prywatnego sporu czy innej kwestii. Sam kalendarz nie rozstrzyga kwalifikacji. Zachowaj informację o powiązaniu wiadomości z konkretną relacją lub opinią, ale nie dopisuj żądania, którego rozmówca rzeczywiście nie wyraził.
Granice wobec groźby, zmuszania i fałszywych zeznań
Groźba karalna z art. 190 KK ma własne znamiona, w tym ustawowo określoną obawę. Art. 245 wymaga zbadania szczególnej roli adresata i celu oddziaływania. Nie wolno traktować numerów tych przepisów jako zamiennych etykiet dowolnej niepokojącej wiadomości; definicję groźby bezprawnej trzeba odnieść do konkretnego zachowania.
Art. 191 KK dotyczy zmuszania w sposób wskazany w ustawie do działania, zaniechania lub znoszenia. Przy art. 245 istotna jest szczególna ochrona wymienionych osób i cel wpływu. Zakwalifikowanie zdarzenia wymaga porównania pełnych znamion, a nie wybrania przepisu tylko dlatego, że rozmówca użył słowa „zmuszał”.
Zmiana lub odmowa zeznań podlegają odrębnym regułom. Legalne uprawnienia świadka trzeba ustalić przed czynnością. Pomoc prawna może wyjaśniać te prawa i sposób sprostowania rzeczywistej pomyłki; nie służy uzgadnianiu nieprawdziwej wersji ani organizowaniu nacisku na inną osobę.
Odpowiedzialność osoby wywierającej wpływ należy odróżnić od oceny wypowiedzi zeznającego. Art. 233 KK wymaga własnych przesłanek i zawiera istotne wyjątki. Nie należy z samego faktu zmiany relacji wyprowadzać ani pewności fałszywych zeznań, ani pewności przestępstwa z art. 245. Możliwe powiązanie trzeba udowodnić.
Dowody i reakcja na dalszy nacisk
Zachowaj oryginalne wiadomości i nagrania, historię połączeń oraz informację, kto był obecny. Przy rozmowie ustnej sporządź notatkę z datą, miejscem i możliwie dokładnymi słowami. Oddziel cytat, który pamiętasz, od własnej interpretacji. Zrzut ekranu warto powiązać z pełną rozmową i danymi pozwalającymi ustalić nadawcę.
Poinformuj organ prowadzący sprawę o zachowaniu i o obawie dalszego kontaktu. Gdy zagrożenie jest aktualne, kontakt z Policją powinien odpowiadać jego pilności. Nie organizuj samodzielnej konfrontacji tylko po to, aby uzyskać mocniejszy materiał. Jeżeli doszło do obrażeń, dokumentacja medyczna może pomóc odtworzyć ich charakter i czas powstania.
Art. 258 § 1 pkt 2 KPK pozwala uwzględniać uzasadnioną obawę nakłaniania do fałszywych zeznań lub wyjaśnień albo innego bezprawnego utrudniania postępowania przy ocenie środków zapobiegawczych. W ramach dozoru art. 275 § 2 przewiduje między innymi zakazy kontaktowania i zbliżania. Ich zastosowanie wymaga ustawowych przesłanek i decyzji organu; samo zgłoszenie nie tworzy automatycznie zakazu ani aresztu.
Kara i właściwe oznaczenie przepisu
Art. 245 KK przewiduje pozbawienie wolności od 3 miesięcy do 5 lat. Nie ustanawia wymogu prywatnego aktu oskarżenia ani wniosku pokrzywdzonego; sprawa podlega ściganiu z urzędu. Nie można więc zakładać, że późniejsze pogodzenie się osób samo rozstrzyga o zakończeniu postępowania. Przy dawnym zdarzeniu trzeba także uwzględnić art. 4 KK i ustawę względniejszą.
Art. 245 KPK dotyczy innego zagadnienia: kontaktu zatrzymanego z adwokatem lub radcą prawnym. W pismach i materiałach do konsultacji zawsze wskazuj właściwy kodeks. Pomoc prawna dotycząca nacisku na uczestnika sprawy powinna rozpocząć się od ustalenia roli adresata, treści zachowania, celu i dowodów, a następnie dostępnej reakcji procesowej.
Podstawy prawne i data sprawdzenia
- Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 6 marca 2025 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy – Kodeks karny — art. 4, 115 § 12, 190–191, 217, 233 i 245
- Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 27 marca 2026 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy – Kodeks postępowania karnego — art. 10, 245, 249, 258 § 1 pkt 2 i 275 § 2
Stan prawny sprawdzony: 2026-09-27.
