Przejdź do treści 
Akt notarialny z oświadczeniem o poddaniu się egzekucji może pozwolić wierzycielowi uzyskać klauzulę wykonalności bez wcześniejszego procesu o zasądzenie tego samego świadczenia. Trzeba jednak sprawdzić treść konkretnego oświadczenia, kwotę, terminy oraz dowody zdarzenia, od którego zależy wykonanie. Samo podpisanie umowy u notariusza nie oznacza, że każda wynikająca z niej należność nadaje się od razu do egzekucji.
Zacznij od oświadczenia, nie od wysokości zaległości
Podstawę należy odczytać przede wszystkim w art. 777 § 1 pkt 4 i 5 Kodeksu postępowania cywilnego. W pierwszym wariancie akt obejmuje określony obowiązek, a także termin jego wykonania lub zdarzenie, od którego wykonanie zależy. Drugi wariant pozwala określić górną sumę odpowiedzialności wprost albo za pomocą klauzuli waloryzacyjnej; wymaga wskazania zdarzenia oraz terminu, do którego wierzyciel może wystąpić o klauzulę.
Te elementy nie są zamienne. Data, do której można złożyć wniosek, nie jest automatycznie terminem zapłaty. Z kolei suma wpisana w akcie jest granicą zabezpieczenia, a nie dowodem, że cała ta kwota pozostaje niezapłacona. Oświadczenie może być złożone w oddzielnym akcie, dlatego do analizy potrzebna bywa również umowa, do której ono odsyła.
Rozpisz warunek na fakt, datę i dowód
Jeżeli wykonanie tytułu zależy od zdarzenia, które powinien wykazać wierzyciel, art. 786 § 1 KPC wymaga dowodu w postaci dokumentu urzędowego albo prywatnego z podpisem urzędowo poświadczonym. Przepis zawiera wyjątek dotyczący równoczesnego świadczenia wzajemnego, z dalszym zastrzeżeniem dotyczącym oświadczenia woli. Nie należy więc przykładać jednej listy załączników do każdego aktu.
| Co wynika z aktu | Co ustalić przed wnioskiem |
|---|---|
| Wykonanie zależy od wypowiedzenia lub wezwania | Jaka ma być treść oświadczenia, do kogo trzeba je skierować i jak wykazać wymagane dojście do adresata. |
| Obowiązek zależy od wcześniejszego świadczenia wierzyciela | Co rzeczywiście wykonano i czy sposób wykazania tego faktu odpowiada właściwej regule dowodowej. |
| Wskazano limit i końcową datę wystąpienia o klauzulę | Czy żądanie mieści się w limicie oraz czy wniosek składany jest we właściwym czasie. |
| Dłużnik dokonywał częściowych wpłat | Jakie saldo i należności uboczne pozostają objęte żądaniem po rozliczeniu wpłat. |
Przydatna jest osobna kolumna z dokumentem potwierdzającym każdy fakt. Samo napisanie we wniosku, że dłużnik nie zapłacił, nie zastępuje wykazania zdarzenia, jeśli wymaga tego akt i ustawa. Również dokument potwierdzający złożenie oświadczenia nie musi jeszcze wykazywać jego doręczenia. To dwie różne okoliczności.
Pożyczka prywatna wymaga dodatkowej kontroli
Jeżeli oświadczenie zabezpiecza określoną w ustawie pożyczkę osoby fizycznej niezwiązaną bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową, należy sprawdzić dodatkowy limit z art. 777 § 2¹ KPC. Art. 781 § 1⁴ wymaga też dołączenia dokumentu potwierdzającego wydanie przedmiotu pożyczki pożyczkobiorcy albo wskazanej przez niego osobie. Nie wystarcza założenie, że skoro podpisano akt, pieniądze na pewno zostały przekazane.
Znaczenie ma również data sporządzenia aktu. Art. 10 ust. 2 i art. 14 pkt 1 nowelizacji z 6 października 2022 r. zachowują poprzednie brzmienie art. 777 dla aktów sporządzonych przed wejściem w życie odpowiedniej zmiany, czyli przed 18 grudnia 2022 r. Nie wolno stosować dzisiejszego limitu do wszystkich historycznych aktów bez tego rozróżnienia. Przepis przejściowy dotyczy art. 777; nie stanowi ogólnego zwolnienia ze wszystkich aktualnych wymagań wniosku.
Wniosek powinien odpowiadać temu, co da się wykazać
W odniesieniu do takiego notarialnego tytułu właściwość określa art. 781 § 2 KPC: zasadniczo jest to sąd rejonowy właściwości ogólnej dłużnika, z ustawowymi regułami na wypadek niemożności jej ustalenia lub zamiaru egzekucji za granicą. Nie wybiera się sądu tylko według siedziby kancelarii albo miejsca podpisania aktu.
Wskaż akt i strony, precyzyjny zakres żądanej klauzuli, podstawę obliczenia kwoty oraz dokumenty dotyczące zdarzenia i dat. Dołącz podpisane pismo i wymagane załączniki. Sąd bada także ustawowe podstawy odmowy z art. 782¹ KPC, w tym oczywiste obejście prawa oraz wskazany w tym przepisie przypadek przedawnienia. Posiadanie aktu nie gwarantuje uwzględnienia wniosku.
Jeżeli tytuł wykonawczy został już wydany, lecz zaginął, potrzebna jest ocena ponownego wydania tytułu zamiast utraconego, a nie powtarzanie pierwszego wniosku o klauzulę.
Do analizy przygotuj pełny wypis aktu, dokument zobowiązania, dowody wymaganych oświadczeń i ich doręczenia oraz historię płatności. Pomoc w dochodzeniu należności może obejmować ocenę tych dokumentów i przygotowanie właściwego wniosku w uzgodnionym zakresie.
