Przejdź do treści 
Po umieszczeniu dziecka w pieczy zastępczej trzeba oddzielić trzy kwestie: komu przysługują alimenty, kto może działać w sprawie dziecka i komu zgodnie z aktualną podstawą należy przekazywać pieniądze. Zmiana miejsca pobytu sama nie czyni rodziny zastępczej właścicielem alimentów ani nie uchyla obowiązku rodziców.
Uprawnione pozostaje dziecko
Obowiązek utrzymania wynika z art. 128 i art. 133 KRO. Udział rodziny lub placówki w opiece trzeba odróżnić od osobistego prawa dziecka do alimentów. Piecza nie oznacza sprzedaży lub przeniesienia tej wierzytelności na osobę, która zajmuje się dzieckiem.
Zakres świadczeń zależy od właściwych przesłanek, w tym potrzeb dziecka oraz możliwości zobowiązanego. Art. 135 § 3 pkt 2 stanowi, że świadczenia, wydatki i inne środki związane z umieszczeniem dziecka w pieczy, wskazane w przepisach o wspieraniu rodziny, nie wpływają na zakres świadczeń alimentacyjnych. Samo finansowanie pieczy ze środków publicznych nie jest więc podstawą automatycznego wyzerowania alimentów rodzica.
Kto reprezentuje dziecko w sprawach świadczeń
Art. 112¹ § 1 KRO powierza co do zasady wskazanym tam osobom i podmiotom sprawującym pieczę bieżącą opiekę, wychowanie oraz reprezentowanie dziecka w tych sprawach, w szczególności przy dochodzeniu świadczeń przeznaczonych na zaspokojenie jego potrzeb. Dotyczy to rodziny zastępczej, prowadzącego rodzinny dom dziecka oraz właściwego kierującego placówką albo zakładem wymienionym w przepisie.
Nie wolno jednak pominąć § 2: sąd opiekuńczy może postanowić inaczej. Dlatego ustalenie osoby uprawnionej do działania wymaga aktualnego orzeczenia i rodzaju pieczy, a nie tylko informacji, gdzie dziecko obecnie przebywa. Pozostałe prawa i obowiązki rodzicielskie również nie przechodzą automatycznie w całości na rodzinę zastępczą.
Szczególna rola kierownika PCPR
Art. 38 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej daje własną podstawę kierownikowi powiatowego centrum pomocy rodzinie powiatu obowiązanego finansować pobyt dziecka. Po zasięgnięciu opinii asystenta rodziny może on dochodzić na rzecz dziecka alimentów, gdy dziecko pozostaje w pieczy. Jeżeli rodzinie dziecka nie przydzielono asystenta, ust. 1 wymaga opinii podmiotu organizującego pracę z rodziną.
Po upływie roku od umieszczenia dziecka w pieczy kierownik ten jest obowiązany dochodzić alimentów. Do spraw o te roszczenia stosuje się odpowiednio przepisy o udziale prokuratora. Roczny termin nie jest ogólnym zakazem wcześniejszego działania: ust. 1 przewiduje możliwość dochodzenia już wcześniej przy wskazanej podstawie.
To szczególna podstawa ustawowa. Nie należy wyprowadzać jej wyłącznie z zasad dotyczących udziału organizacji pozarządowej lub prokuratora w zwykłej sprawie alimentacyjnej ani traktować kierownika PCPR jak prywatnego nabywcy długu.
Co zrobić z wcześniejszym wyrokiem i płatnościami
Jeżeli istnieje już tytuł wskazujący osobę odbierającą pieniądze, trzeba odczytać go razem z aktualnym postanowieniem o pieczy i reprezentacji. Sama wiadomość o nowym rachunku nie rozstrzyga wszystkich skutków dla dotychczasowego tytułu ani egzekucji. Przed zmianą odbiorcy należy wyjaśnić właściwą podstawę, zakres uprawnienia i dokumenty potrzebne do prawidłowego wykonania obowiązku.
Zbierz orzeczenie o pieczy, datę umieszczenia, aktualne rozstrzygnięcia o reprezentacji, wcześniejsze tytuły alimentacyjne oraz historię wpłat. Dla działania PCPR znaczenie ma też właściwość finansującego powiatu, a przy korzystaniu z art. 38 ust. 1 — właściwa opinia. W ramach pomocy przy alimentach dziecka w pieczy zastępczej można uporządkować te role i płatności, bez zakładania automatycznej zmiany wierzyciela.
