Przejdź do treści 
Zapłata otrzymana po wniesieniu pozwu wymaga aktualizacji stanowiska w sądzie. Nie powinna prowadzić do ponownego żądania opłaconej kwoty, ale nie musi też oznaczać rezygnacji z należnych odsetek i kosztów. Najpierw ustal, co dokładnie wpłynęło, a następnie oddziel dalszy zakres żądania od sposobu zakończenia opłaconej części sprawy.
Rozpisz wpłatę na tle żądania pozwu
Porównaj potwierdzenie otrzymania pieniędzy z pozwem i dotychczasowymi rozliczeniami. Osobno zaznacz kapitał, odsetki oraz koszty procesu. Sam tytuł przelewu „spłata całości” nie powinien zastępować sprawdzenia, czy kwota rzeczywiście odpowiada wszystkim pozostającym należnościom.
Odsetki za opóźnienie mają własną podstawę w art. 481 Kodeksu cywilnego. Zapłata kapitału nie dowodzi sama w sobie, że rozliczono również odsetki należne za wcześniejsze opóźnienie. Ich podstawę, okres i otrzymane kwoty trzeba wykazać, zamiast pozostawiać w pozwie niezmienione pierwotne wyliczenie. Spór o zaliczanie wpłat jest odrębnym zagadnieniem, omówionym w części o rozliczaniu rat w poradniku o ugodzie dotyczącej długu.
Ograniczenie sprawy powinno odpowiadać temu, co wykonano
Jeżeli zapłacono tylko część, stanowisko powinno jasno wskazywać, w jakim zakresie powód cofa pozew i czego nadal żąda. Gdy całe świadczenie objęte żądaniem zostało wykonane, można rozważyć cofnięcie pozwu w całości, z odrębnym stanowiskiem o kosztach. Koszty procesu nie są kolejną niezapłaconą fakturą; sąd rozlicza je według przepisów procesowych.
Art. 203 § 1 KPC pozwala cofnąć pozew bez zezwolenia pozwanego do rozpoczęcia rozprawy. Po jej rozpoczęciu cofnięcie bez zrzeczenia się roszczenia wymaga zgody pozwanego. Połączenie cofnięcia ze zrzeczeniem pozwala na czynność bez jego zezwolenia aż do wydania wyroku, ale jest dalej idącym oświadczeniem. Nie należy dopisywać go ze wzoru, jeśli nie zbadano skutków dla niezapłaconej reszty.
Przy cofnięciu poza rozprawą art. 203 § 3 przewiduje zawiadomienie pozwanego i dwutygodniowy termin na jego wniosek o koszty. Jeśli potrzebna jest zgoda na cofnięcie, brak oświadczenia w przewidzianym terminie uważa się za jej wyrażenie. Nie jest to termin liczony dowolnie od dnia, w którym powód wysłał swoje pismo. Sąd zachowuje kontrolę dopuszczalności czynności z § 4. Skuteczne cofnięcie prowadzi do umorzenia na podstawie art. 355 w odpowiednim zakresie; sama wpłata nie zastępuje tych czynności.
Dlaczego koszty zależą także od sytuacji przed pozwem
Punktem wyjścia przy cofnięciu jest art. 203 § 2: powód zwraca pozwanemu koszty na jego żądanie, jeżeli wcześniej nie orzeczono prawomocnie o obowiązku ich poniesienia przez pozwanego. Nie oznacza to jednak, że wierzyciel, który otrzymał zapłatę dopiero w procesie, zawsze musi ostatecznie pokryć koszty dłużnika.
W postanowieniu z 12 kwietnia 2012 r., II CZ 208/11, Sąd Najwyższy wyjaśnił możliwość odmiennej oceny, gdy powód wykaże, że wytoczenie sprawy było niezbędne do celowego dochodzenia praw, z uwzględnieniem sytuacji w dniu wniesienia pozwu. Dotyczy to zwłaszcza późniejszego zaspokojenia roszczenia, które było już wtedy wymagalne. Sprawa rozpoznawana przez SN dotyczyła dopuszczenia do współposiadania pomieszczenia, a nie przelewu na fakturę. Przydatna jest wyrażona zasada kosztowa, nie utożsamienie obu stanów faktycznych.
| Zdarzenie | Co pozwala wyjaśnić sądowi |
|---|---|
| Wymagalność i wezwanie | Czy świadczenie powinno być wykonane i czy pozwany dał powód do wytoczenia sprawy. |
| Wniesienie pozwu | Jakie żądanie i dokumenty były uzasadnione w tej dacie. |
| Otrzymana wpłata | Co wykonano, kiedy i jaka część żądania pozostaje aktualna. |
| Dalsze stanowisko | W jakim zakresie cofa się pozew oraz jakie jest żądanie i uzasadnienie kosztów. |
Art. 101 KPC przewiduje zwrot kosztów pozwanemu, który łącznie nie dał powodu do wytoczenia sprawy i uznał żądanie przy pierwszej czynności procesowej. Art. 102 ma własny, szczególny zakres. Nie należy więc wyprowadzać rozliczenia wyłącznie z daty przelewu. Trzeba również pilnować zgłoszenia żądania kosztów według art. 109; umówione honorarium pełnomocnika nie jest automatycznie kwotą podlegającą pełnemu zwrotowi.
Zwrot opłaty sądowej to inne rozliczenie
Art. 79 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych przewiduje zwrot całej uiszczonej opłaty w ustawowym ujęciu, jeżeli cofnięcie nastąpiło przed wysłaniem odpisu pisma innym stronom. Liczy się wysłanie, a nie dopiero doręczenie pozwanemu. Przy cofnięciu przed rozpoczęciem posiedzenia, na które skierowano sprawę, ust. 1 pkt 3 lit. a przewiduje połowę opłaty. W obu tych wskazanych przypadkach ust. 3 nakazuje pomniejszyć zwracaną opłatę o kwotę równą opłacie minimalnej. Nie można zatem bez sprawdzenia etapu obiecywać odzyskania całej zapłaconej kwoty.
Do oceny dalszego stanowiska po otrzymaniu zapłaty przygotuj pozew, wezwania, dowody wymagalności, potwierdzenie wpłaty, aktualne wyliczenie oraz pisma sądu i pozwanego. Pozwala to ustalić zakres cofnięcia i pozostałych żądań bez ponownego dochodzenia zapłaconej części ani pochopnego zrzeczenia się reszty.
