Przejdź do treści 
Agent może w określonych sytuacjach żądać prowizji od umowy zawartej po rozwiązaniu umowy agencyjnej. Art. 761¹ Kodeksu cywilnego przewiduje dwa warianty: wcześniejsze otrzymanie propozycji przy spełnieniu właściwych przesłanek albo późniejszą transakcję będącą w przeważającej mierze wynikiem działalności agenta w czasie agencji, zawartą w rozsądnym czasie po jej zakończeniu. Sama data podpisania po zakończeniu współpracy nie przesądza więc odmowy.
Sprawdź, czy stosunek był agencją
Art. 758 dotyczy stałego pośredniczenia w zakresie działalności przedsiębiorstwa przy zawieraniu umów na rzecz dającego zlecenie przedsiębiorcy albo zawierania umów w jego imieniu, za wynagrodzeniem. Nie każda jednorazowa pomoc w znalezieniu klienta jest z tego powodu umową agencyjną. Najpierw ustal rodzaj relacji oraz zasady wynagrodzenia.
Ten materiał dotyczy prowizji od oznaczonej transakcji. Nie ustala wynagrodzenia pracownika, odszkodowania za sposób zakończenia współpracy ani odrębnego świadczenia wyrównawczego. Nie należy łączyć tych roszczeń w jedną kwotę bez rozpoznania ich podstaw.
Wariant pierwszy: propozycja wpłynęła przed końcem
Art. 761¹ § 1 odsyła do przesłanek art. 761 i wymaga, aby propozycję zawarcia umowy agent lub dający zlecenie otrzymał przed rozwiązaniem umowy agencyjnej. Trzeba więc zbadać nie tylko datę końcowej sprzedaży, ale także konkretną wcześniejszą propozycję, jej odbiorcę i związek z transakcją.
Zachowaj zamówienie lub inne wystąpienie klienta oraz dowód otrzymania. Sama lista potencjalnych klientów albo ogólny raport kontaktów nie musi jeszcze odpowiadać propozycji wymaganej w tym wariancie. Równocześnie nie należy pomijać dokumentu tylko dlatego, że wpłynął do dającego zlecenie, a nie osobiście do agenta.
Wariant drugi: decydujące wcześniejsze działania agenta
Według § 2 prowizja może przysługiwać również wtedy, gdy umowa z klientem została zawarta w przeważającej mierze w wyniku działalności agenta w okresie agencji i zarazem w rozsądnym czasie po jej rozwiązaniu. Obie przesłanki wymagają zbadania. Każdy wcześniejszy kontakt nie oznacza automatycznie przeważającego wpływu na późniejszą umowę.
| Do odtworzenia | Przydatny materiał |
|---|---|
| Rzeczywisty wkład agenta | Rozmowy, prezentacje, oferty, negocjacje i ustalenia prowadzące do tej umowy. |
| Przebieg po zakończeniu agencji | Dalsze zmiany warunków, działania innych osób i przyczyny odstępu czasu. |
| Powiązanie z konkretną transakcją | Klient, przedmiot, skala i treść umowy, od której żądana jest prowizja. |
Ustawa nie wskazuje jednej liczby dni dla „rozsądnego czasu”. Nie można zastąpić oceny automatyczną zasadą, że każdy kontrakt w następnym miesiącu kwalifikuje się do prowizji albo że po określonej liczbie dni roszczenie zawsze znika.
Co z prowizją następnego agenta i datą zapłaty
Art. 761² reguluje relację z wynagrodzeniem poprzedniego agenta. Co do zasady nie powstaje automatycznie druga prowizja na podstawie art. 761, jeżeli zgodnie z art. 761¹ należy się poprzednikowi; przepis dopuszcza jednak sprawiedliwy podział uzasadniony okolicznościami. Sam fakt pojawienia się nowego agenta nie rozstrzyga więc całego rozliczenia.
Po ustaleniu podstawy należy osobno sprawdzić chwilę nabycia i wymagalność prowizji z art. 761³ oraz skutki niewykonania umowy przez klienta z art. 761⁴. Nie są one identyczne z datą zakończenia agencji ani samym wykazaniem wcześniejszej aktywności.
Podstawę stanowią art. 758 oraz 761–761⁴ Kodeksu cywilnego. Do oceny prowizji od umowy zawartej po agencji przygotuj dokument współpracy, datę jej rozwiązania i osobną oś czasu dla każdej transakcji. Taki materiał pozwala sprawdzić konkretne żądanie bez zastępowania go ogólnym opisem pozyskiwania klientów.
