Przejdź do treści 
Art. 266 § 1 KK nie obejmuje automatycznie każdego złamania prywatnej obietnicy poufności. Trzeba ustalić ustawę lub przyjęte zobowiązanie, wbrew którym informację ujawniono albo wykorzystano, oraz związek jej poznania z określoną funkcją, pracą lub działalnością. Sam podpis pod dokumentem nazwanym NDA nie rozstrzyga wszystkich tych przesłanek.
Skąd wynika obowiązek i w jakiej roli poznano informację?
Przepis wymienia informację poznaną w związku z pełnioną funkcją, wykonywaną pracą albo działalnością publiczną, społeczną, gospodarczą lub naukową. Należy wskazać rzeczywistą relację, w której doszło do jej uzyskania. Nie wystarczy ogólne stwierdzenie, że ktoś miał zachować dyskrecję.
Osobno trzeba odczytać podstawę obowiązku: właściwy przepis lub pełną treść przyjętego zobowiązania. Ważne są zakres informacji, dopuszczone wykorzystanie i krąg uprawnionych odbiorców. Dopisek „poufne” może być elementem materiału, lecz sam nie dowodzi dowolnie szerokiego zakazu ani wszystkich warunków odpowiedzialności karnej.
Ujawnienie i wykorzystanie wymagają konkretnych ustaleń
Art. 266 § 1 obejmuje zarówno ujawnienie, jak i wykorzystanie informacji wbrew wskazanej podstawie obowiązku. Dlatego analiza nie powinna kończyć się na pytaniu, czy dokument opublikowano w internecie. Trzeba ustalić dokładną informację, sposób użycia lub przekazania, odbiorcę i granicę uprawnienia.
Ogólne podobieństwo dwóch projektów nie zastępuje ustalenia, jakie dane rzeczywiście uzyskano i co z nimi zrobiono. Z drugiej strony sam brak publicznego wpisu nie usuwa konieczności oceny wykorzystania informacji. W przeciwieństwie do publicznego rozpowszechniania wiadomości z postępowania przygotowawczego art. 266 § 1 nie formułuje tego samego wymogu publicznego rozpowszechnienia.
Trzeba również zbadać umyślność według art. 8–9 KK. Art. 266 nie przewiduje osobnej postaci nieumyślnej. Nie należy więc automatycznie przypisywać tego przestępstwa po każdym przypadkowym przesłaniu pliku, ale też nie można zastąpić analizy rzeczywistego zamiaru samym późniejszym zapewnieniem, że ujawnienie nie było zamierzone. Inne konsekwencje danego zachowania mogą wymagać odrębnej oceny.
Odrębna sytuacja funkcjonariusza publicznego
Art. 266 § 2 określa szczególnego sprawcę: funkcjonariusza publicznego w rozumieniu art. 115 § 13. Nie jest to dowolna osoba zatrudniona w firmie ani prosty odpowiednik każdego, kto pełni funkcję publiczną. Trzeba zbadać właściwą kategorię ustawową oraz rzeczywiste zadania i uprawnienia.
| Informacja ujawniona osobie nieuprawnionej | Co dodatkowo sprawdzić według § 2? |
|---|---|
| Informacja niejawna o klauzuli „zastrzeżone” lub „poufne” | Rzeczywistą klauzulę, status sprawcy i brak uprawnienia odbiorcy. |
| Informacja uzyskana w związku z wykonywaniem czynności służbowych | Także to, czy jej ujawnienie może narazić na szkodę prawnie chroniony interes. |
Nie należy mieszać tych dwóch ustawowych sytuacji ani przenosić wymogu drugiego wiersza na każdą informację z pierwszego. Typ z § 2 dotyczy ujawnienia; nie można bez sprawdzenia zastąpić go każdym użyciem informacji przez dowolnego pracownika.
Ściganie czynu z § 1 następuje, według § 3, na wniosek pokrzywdzonego. Reguła ta nie została w art. 266 rozszerzona na § 2. Przekazując organowi opis zdarzenia, trzeba zatem rozdzielić samą informację o naruszeniu od wymaganej w danym trybie woli ścigania.
Za typ z § 1 przewidziano grzywnę, ograniczenie wolności albo pozbawienie wolności do 2 lat, a za typ z § 2 — pozbawienie wolności do 3 lat. Są to ustawowe zagrożenia, a nie automatyczny wynik każdej sprawy. Przy zdarzeniu z wcześniejszego okresu należy dodatkowo sprawdzić właściwą wersję prawa i regułę ustawy względniejszej z art. 4 KK.
Karna ocena poufności nie zastępuje innych sposobów ochrony
Cywilne żądania po wykorzystaniu poufnych informacji z negocjacji mają inne zadanie niż ustalenie przestępstwa z art. 266. Nie należy utożsamiać wyniku analizy karnej z wyliczeniem szkody, korzyści lub kary umownej. Odrębnego sprawdzenia wymagają też poufność mediacji oraz tajemnica adwokacka i konflikt interesów. Samo istnienie obowiązku zawodowego nie usuwa potrzeby wskazania właściwych przesłanek karnych i odrębnych reguł procesowych.
Jak uporządkować materiał?
- Zachowaj dokładną wersję informacji i ustal, kiedy oraz w jakiej roli ją poznano.
- Dołącz przepis lub pełne zobowiązanie, na którym opierasz obowiązek poufności.
- Oddziel dozwolone użycie i uprawnionych odbiorców od zachowania uznawanego za naruszenie.
- Wskaż konkretne przekazanie lub wykorzystanie wraz z datą, odbiorcą i dowodem.
- Zachowaj pełną korespondencję pozwalającą ocenić wiedzę i zamiar, zamiast samego pojedynczego fragmentu.
W ramach pomocy w sprawie karnej dotyczącej ujawnienia informacji można porównać te elementy z konkretnym zarzutem lub opisem naruszenia. Przekazuj potrzebny materiał uzgodnionym kanałem, bez ponownego publicznego rozpowszechniania jego poufnej treści.
Źródła
Kodeks karny — art. 4, 8–9, 115 § 13, 241 i 266; tekst jednolity Dz.U. z 2026 r. poz. 1342
