Przejdź do treści 
„Zrzeczenie się spadku” to potoczne określenie, pod którym mogą kryć się dwie różne czynności. Zrzeczenie się dziedziczenia wymaga umowy z przyszłym spadkodawcą za jego życia. Odrzucenie spadku następuje po śmierci spadkodawcy i polega na złożeniu oświadczenia przez osobę powołaną do spadku. Dokumentów i skutków tych czynności nie można stosować zamiennie.
Umowa za życia przyszłego spadkodawcy
Spadkobierca ustawowy może zawrzeć z przyszłym spadkodawcą umowę o zrzeczenie się dziedziczenia. Art. 1048 KC wymaga aktu notarialnego. Prywatne oświadczenie przesłane rodzinie ani ustne zapewnienie, że ktoś „niczego nie chce”, nie zastępują tej umowy.
Przed wizytą trzeba ustalić zakres zrzeczenia. Może ono dotyczyć dziedziczenia ustawowego albo zostać ograniczone do samego prawa do zachowku, w całości lub części. Zrzeczenie na korzyść innej osoby ma szczególną regułę interpretacyjną: w razie wątpliwości jest traktowane jako uzależnione od tego, czy ta osoba będzie dziedziczyć.
Czy umowa obejmuje dzieci zrzekającego się?
Co do zasady zrzeczenie obejmuje również zstępnych zrzekającego się, chyba że umówiono się inaczej. Osoby objęte zrzeczeniem zostają wyłączone od dziedziczenia tak, jakby nie dożyły otwarcia spadku. Dlatego treść aktu musi wyraźnie odpowiadać temu, kogo strony chcą objąć jego skutkami.
Ograniczenie umowy wyłącznie do zachowku wymaga odrębnego odczytania jej zakresu. Nie należy z samej nazwy umowy wyprowadzać wniosku, że wszystkie osoby z danej gałęzi rodziny przestają być spadkobiercami. Umowa o dziedziczeniu ustawowym wymaga też zestawienia z ewentualnym testamentem.
Czy można zmienić wcześniejsze ustalenia?
Zrzeczenie może zostać uchylone umową między osobami, które je zawarły. Także ta umowa wymaga aktu notarialnego. Jednostronna zmiana zdania lub późniejsza rodzinna wiadomość nie uchylają same przez się skutków aktu.
Co zrobić, gdy spadkodawca już zmarł?
Wówczas nie zawiera się z nim umowy o zrzeczenie. Trzeba ustalić podstawę powołania do spadku i rozważyć przyjęcie albo odrzucenie spadku według właściwych zasad. Znaczenie mają także wcześniejsze umowy, testamenty oraz sytuacja dalszych spadkobierców. Te decyzje porządkuje poradnik o postępowaniu spadkowym i odrzuceniu spadku. Gdy powołane jest dziecko, trzeba osobno sprawdzić zasady odrzucenia spadku w imieniu małoletniego.
Do analizy przygotuj istniejący akt notarialny, testament, dokumenty stanu cywilnego oraz informacje o rodzinie i majątku. W ramach pomocy w sprawach spadkowych można ustalić, która czynność odpowiada obecnemu etapowi i jakie skutki może wywołać dla konkretnych osób.
