Rękojmia za wady fizyczne rzeczy – Adwokat Wrocław – Pomoc prawna Wrocław: Kancelaria Adwokacka (konsumenci, wady ukryte, wady nieruchomości)

Rękojmia za wady i brak zgodności towaru z umową – przewodnik dla kupujących

 (zgodność towaru z umową od 1 stycznia 2023 r. oraz rękojmia, w tym przy sprzedaży nieruchomości) – Adwokat Wrocław

Problemy z jakością rzeczy wymagają najpierw ustalenia daty i rodzaju umowy. Trzeba ustalić także status kupującego. Ochronę z rozdziału 5a stosuje się również do osoby fizycznej zawierającej umowę bezpośrednio związaną z jej działalnością gospodarczą, jeżeli z treści umowy wynika, że nie ma ona dla tej osoby charakteru zawodowego, wynikającego w szczególności z przedmiotu działalności ujawnionego w CEIDG (art. 7aa ustawy o prawach konsumenta). Sam zakup „na firmę” nie rozstrzyga więc automatycznie o wyłączeniu tej ochrony. Przy umowie przedsiębiorcy z konsumentem dotyczącej towaru, zawartej od 1 stycznia 2023 r., podstawą jest brak zgodności towaru z umową. Do wcześniejszych takich umów stosuje się przepisy dotychczasowe, natomiast przy sprzedaży nieruchomości i w innych relacjach nieobjętych rozdziałem 5a nadal może mieć zastosowanie rękojmia z Kodeksu cywilnego.

Rękojmia czy brak zgodności towaru z umową – który reżim ma zastosowanie?

Odpowiedzialność za brak zgodności towaru z umową a kodeksowa rękojmia

Trzeba rozróżnić dwa reżimy. Do umów zobowiązujących przedsiębiorcę do przeniesienia własności towaru na konsumenta zawartych od 1 stycznia 2023 r. stosuje się rozdział 5a ustawy o prawach konsumenta o zgodności towaru z umową, a kodeksowej rękojmi nie stosuje się. Do takich umów zawartych przed tą datą stosuje się przepisy dotychczasowe. Rękojmia z Kodeksu cywilnego nadal może mieć znaczenie m.in. przy sprzedaży nieruchomości oraz w sprzedaży i innych umowach nieobjętych tym szczególnym reżimem.

Wada fizyczna, brak zgodności towaru i „wada ukryta” – różnice

Wada fizyczna w rozumieniu Kodeksu cywilnego polega na niezgodności rzeczy sprzedanej z umową; nie musi ujawnić się dopiero po zakupie. W sprzedaży towaru przez przedsiębiorcę konsumentowi ocenia się natomiast brak zgodności towaru z umową na podstawie ustawy o prawach konsumenta, w tym zgodność z uzgodnionymi i obiektywnymi wymaganiami.

„Wada ukryta” nie jest odrębnym, ustawowo zdefiniowanym rodzajem wady. W praktyce określenia tego używa się wobec wady, która nie była jawna i nie została ujawniona przy zwykłym sprawdzeniu rzeczy. Nie oznacza to automatycznie celowego działania sprzedawcy. Podstępne zatajenie wady jest odrębną okolicznością, z którą ustawy wiążą dalej idące skutki.

Podstępne zatajenie ma znaczenie w obu reżimach. W kodeksowej rękojmi upływ terminu do stwierdzenia wady nie wyłącza wykonania uprawnień, jeżeli sprzedawca wadę podstępnie zataił. W reżimie zgodności towaru z umową przedsiębiorca nie może powoływać się na upływ terminu do stwierdzenia braku zgodności, jeżeli brak ten podstępnie zataił. Właściwą regułę dobiera się według daty i rodzaju umowy.

Rodzaj dostępnych uprawnień i kolejność ich wykonywania zależą od właściwego reżimu. Przy braku zgodności towaru z umową konsument co do zasady najpierw może żądać naprawy albo wymiany, a obniżenie ceny lub odstąpienie od umowy przysługuje w przypadkach wskazanych w art. 43e ustawy o prawach konsumenta. W kodeksowej rękojmi zasady są inne i wymagają osobnej analizy.

Czy rękojmią można objąć nieruchomości?

Kodeksowa rękojmia może obejmować wady fizyczne i prawne nieruchomości. Dla odpowiedzialności za wadę fizyczną znaczenie ma w szczególności to, czy wada istniała w chwili przejścia niebezpieczeństwa na kupującego albo wynikała z przyczyny tkwiącej w nieruchomości w tej samej chwili. Dostępne uprawnienia i możliwość odstąpienia zależą od przesłanek ustawowych, treści umowy oraz okoliczności sprawy.

Takie sprawy dotyczące nieruchomości wymagają ustalenia treści umowy, chwili przejścia niebezpieczeństwa, przyczyny wady oraz tego, czy kupujący wiedział o niej przy zawarciu umowy. Rękojmia nie jest ograniczona wyłącznie do wad, które były niewidoczne podczas oględzin, a samo późniejsze ujawnienie problemu nie przesądza jeszcze odpowiedzialności sprzedawcy.

 

Uprawnienia kupującego: kodeksowa rękojmia i brak zgodności towaru z umową

Odpowiedzialność cywilna sprzedawcy z tytułu rękojmi

W reżimie Kodeksu cywilnego sprzedawca odpowiada z tytułu rękojmi za wadę rzeczy sprzedanej, a jest zwolniony z tej odpowiedzialności, jeżeli kupujący wiedział o wadzie w chwili zawarcia umowy; przy rzeczach oznaczonych tylko co do gatunku albo mających powstać w przyszłości przepis przewiduje szczególny moment oceny wiedzy. Trzeba też uwzględnić dopuszczalność i granice umownego ograniczenia albo wyłączenia rękojmi.

Uprawnienia konsumenta z tytułu braku zgodności towaru z umową

Przy sprzedaży towaru przez przedsiębiorcę konsumentowi ustawa o prawach konsumenta przewiduje następującą sekwencję środków ochrony z tytułu braku zgodności towaru z umową:

1. Naprawy: konsument może żądać naprawy towaru niezgodnego z umową. Przedsiębiorca dokonuje naprawy w rozsądnym czasie, bez nadmiernych niedogodności i na swój koszt, z zastrzeżeniem ustawowych przesłanek odmowy albo wyboru innego sposobu doprowadzenia towaru do zgodności.
2. Wymiany: konsument może żądać wymiany towaru, a przedsiębiorca może dokonać naprawy zamiast wymiany albo odwrotnie tylko wtedy, gdy wybrany przez konsumenta sposób jest niemożliwy albo wymagałby nadmiernych kosztów w porównaniu z drugim sposobem.
3. Obniżenia ceny: konsument może złożyć oświadczenie o obniżeniu ceny w przypadkach określonych w art. 43e ustawy, m.in. gdy przedsiębiorca odmówił doprowadzenia towaru do zgodności, brak zgodności nadal występuje mimo próby naprawy lub wymiany albo z okoliczności wynika, że przedsiębiorca nie doprowadzi towaru do zgodności w rozsądnym czasie lub bez nadmiernych niedogodności. Obniżona cena musi pozostawać w takiej proporcji do ceny wynikającej z umowy, w jakiej wartość towaru niezgodnego z umową pozostaje do wartości towaru zgodnego z umową.

4. Odstąpienia od umowy: konsument może odstąpić od umowy w przypadkach określonych w art. 43e ustawy, ale nie może tego zrobić, jeżeli brak zgodności jest nieistotny. Ustawa domniemywa istotność braku zgodności. Rozliczenie po odstąpieniu następuje według zasad ustawowych, w tym po zwrocie towaru na koszt przedsiębiorcy.

Roszczenia konsumenta w sytuacji odkrycia wady – dochodzenie praw

Jak postępować w przypadku wykrycia wady?

Konsument powinien zgłosić przedsiębiorcy brak zgodności towaru z umową w sposób pozwalający zachować dowód treści i daty reklamacji, choć ustawa nie uzależnia uprawnień od zachowania formy pisemnej ani od „niezwłocznego” zawiadomienia. W zgłoszeniu warto opisać problem i wskazać wybrane żądanie zgodne z ustawą, np. naprawę albo wymianę.

Co w sytuacji, kiedy sprzedawca odmawia dochodzenia roszczeń?

Jeżeli sprzedawca odmawia uznania roszczeń pomimo istnienia wady, konieczna może być analiza roszczeń z rękojmi; przy sprzedaży towaru konsumentowi podstawę ochrony mogą natomiast stanowić przepisy o braku zgodności towaru z umową. Adwokat może ocenić właściwy reżim odpowiedzialności, treść dowodów i zasadność roszczeń, a w razie podstaw przygotować reklamację, negocjacje lub wystąpienie na drogę sądową; wynik nie jest z góry przesądzony.

Praktyczne aspekty: jak żądać obniżenia ceny lub wymiany rzeczy?

W sprzedaży towaru konsumentowi odmowa naprawy lub wymiany może otworzyć drogę do obniżenia ceny albo odstąpienia od umowy na zasadach art. 43e ustawy o prawach konsumenta. Odstąpienie jest wyłączone tylko wtedy, gdy brak zgodności jest nieistotny; istotność nie ogranicza się do całkowitej niemożności używania towaru.

Pomoc adwokata w sprawach rękojmi i braku zgodności towaru z umową

Skorzystanie z usług kancelarii adwokackiej w Wrocławiu

Gdy przedsiębiorca albo sprzedawca kwestionuje odpowiedzialność, kupujący może skorzystać z usług adwokata w sprawach dotyczących odpowiedzialności sprzedawcy, aby ustalić właściwy reżim, ocenić dowody oraz przygotować reklamację, negocjacje albo dochodzenie roszczeń.

Rola adwokata w ustaleniu podstawy i zakresu roszczeń kupującego

Adwokat może pomóc ustalić, czy sprawa podlega przepisom o zgodności towaru z umową, kodeksowej rękojmi czy innej podstawie odpowiedzialności, a następnie ocenić dowody i przygotować właściwe żądanie. Jeżeli istnieją podstawy, pomoc może obejmować negocjacje oraz reprezentację przed sądem; dostępne roszczenia zależą od właściwego reżimu i okoliczności sprawy.