Przejdź do treści 
Nieznane miejsce pobytu małżonka nie zamyka drogi do rozwodu. Nie pozwala jednak zastąpić prawidłowego doręczenia pozwu dowolnym adresem. Zanim sąd ustanowi kuratora dla osoby nieznanej z miejsca pobytu, trzeba uprawdopodobnić, że adresu rzeczywiście nie można ustalić. Zwrot jednej przesyłki może być tylko początkiem tych ustaleń.
Najpierw ustal, jaki problem występuje
Inna sytuacja zachodzi, gdy nie wiesz, gdzie małżonek mieszka, a inna, gdy znasz jego adres, lecz unika odbioru korespondencji. W drugim przypadku trzeba sprawdzić właściwe reguły doręczenia. Sam konflikt albo odmowa rozmowy nie uzasadniają twierdzenia, że miejsce pobytu jest nieznane.
Nie należy też utożsamiać adresu zameldowania z aktualnym miejscem pobytu. Jeśli wiadomo, że małżonek wyjechał za granicę, przekaż tę informację sądowi. Znany zagraniczny adres wymaga oceny doręczenia zagranicznego, a nie automatycznego ustanowienia kuratora w Polsce.
Pokaż konkretne próby ustalenia adresu
Przygotuj krótką chronologię: ostatni pewny adres, datę wyprowadzki, znane informacje o kolejnym miejscu pobytu oraz podjęte próby kontaktu. Przydatne mogą być zwrócone koperty z adnotacjami, odpowiedzi uzyskane legalnie od właściwych urzędów i wiadomości wskazujące na zmianę miejsca zamieszkania.
Nie ma jednego zestawu dokumentów, który zawsze wystarcza. Znaczenie ma to, jakie realne możliwości ustalenia adresu istniały. Przykładowo informacja o konkretnej miejscowości i pracodawcy wymaga innej oceny niż wieloletni brak jakiegokolwiek kontaktu. We wniosku opisz wykonane czynności i ich wynik, zamiast ograniczać się do zdania „adres jest nieznany”.
Poszukiwanie adresu powinno odbywać się legalnie. Dostęp do cudzej poczty, podszywanie się pod inną osobę albo korzystanie z nieuprawnionego dostępu do kont nie są właściwym sposobem przygotowywania dowodów.
Jaką rolę pełni kurator
Zgodnie z art. 143–144 KPC ustanowienie kuratora umożliwia doręczenie pisma wymagającego obrony praw osoby, której miejsce pobytu nie jest znane. Kurator reprezentuje interes tej osoby w postępowaniu. Nie jest pomocnikiem powoda, nie zastępuje zgody małżonka na rozwód i nie ma za zadanie ułatwić uzyskania wyroku.
Przepisy przewidują publiczne ogłoszenie o ustanowieniu kuratora. Doręczenie mu pisma co do zasady wywołuje skutek procesowy, ale sąd może uzależnić ten skutek od upływu oznaczonego czasu od wywieszenia obwieszczenia. Dlatego nie należy samodzielnie przyjmować, że każdy termin biegnie już od daty złożenia wniosku.
Jeżeli w sprawie dochodzone są również roszczenia alimentacyjne, trzeba uwzględnić szczególny obowiązek dochodzenia adresowego wskazany w art. 144 § 1 KPC. Nie oznacza to, że każda sprawa o rozwód ma identyczny zakres czynności.
Co przekazać do oceny sprawy
Przygotuj projekt pozwu albo otrzymane wezwanie sądu, dokumenty poszukiwania adresu oraz informację, czy małżonek uczestniczył już w jakimś postępowaniu i ustanowił pełnomocnika. Oddziel informacje pewne od przypuszczeń. Gdy poznasz nowy adres w trakcie sprawy, nie przemilczaj tej zmiany.
Zakres pomocy adwokata przy rozwodzie obejmuje również ocenę przeszkód w doręczeniu i przygotowanie odpowiedniego wniosku. Samo doręczenie nie przesądza jednak przesłanek rozwiązania małżeństwa. To osobne zagadnienie opisuje poradnik o braku zgody małżonka na rozwód.
