Przejdź do treści 
Odmowa renty rodzinnej może dotyczyć dwóch różnych kwestii: uprawnień osoby zmarłej albo warunków, które musi spełnić członek rodziny. Odwołanie powinno odpowiadać przyczynie wskazanej w decyzji. Samo wykazanie pokrewieństwa nie wystarczy, jeśli ZUS zakwestionował okresy ubezpieczenia zmarłego; dokumenty o jego zatrudnieniu nie rozwiążą natomiast sporu o kontynuowanie nauki przez dziecko.
Najpierw ustal, którego warunku brakuje
Renta rodzinna z systemu powszechnego jest świadczeniem określonym w ustawie o emeryturach i rentach z FUS. Nie jest częścią spadku. Przy jej przyznawaniu bada się między innymi, czy zmarły miał ustalone prawo do właściwego świadczenia albo spełniał warunki jego uzyskania. Ustawa zawiera przy tym szczególne reguły oceny, w tym założenie całkowitej niezdolności zmarłego do pracy przy ustalaniu prawa do renty rodzinnej.
Następnie należy wskazać kategorię uprawnionego: dziecko, małżonek, rodzic albo inną osobę objętą ustawowym katalogiem. Warunki dla tych grup nie są jednakowe. Trzeba więc wypisać z uzasadnienia decyzji konkretne ustalenia, a obok każdego zaznaczyć: zgadzam się, kwestionuję albo potrzebuję dokumentu.
Dziecko: wiek i nauka mają różne znaczenie
Dzieci co do zasady mają prawo do świadczenia do ukończenia 16 lat, a przy kontynuowaniu nauki — do jej ukończenia, nie dłużej niż do osiągnięcia 25 lat. Jeżeli 25. urodziny przypadają na ostatni rok studiów w szkole wyższej, prawo może trwać do zakończenia tego roku. Odrębna podstawa dotyczy ustawowo określonej niezdolności do pracy powstałej w wymaganym okresie życia.
Dlatego zaświadczenie „jest studentem” nie zawsze wyjaśnia cały spór. Potrzebna może być historia nauki, daty skreślenia i ponownego przyjęcia, informacja o ostatnim roku studiów albo dokumentacja medyczna odnosząca się do właściwego okresu. Nie należy zakładać, że każda przerwa lub każda zmiana uczelni daje identyczny skutek.
Małżonek i rodzice: przygotuj inną część dokumentacji
W sprawie małżonka znaczenie mogą mieć wiek, niezdolność do pracy, wychowywanie uprawnionych dzieci oraz wymagane powiązanie tych okoliczności z datą śmierci lub zakończenia opieki. Rozwód, separacja i brak wspólności małżeńskiej wymagają osobnego sprawdzenia warunków. Nie można stosować do każdej z tych sytuacji skrótu „akt małżeństwa wystarczy”.
Przy rencie dla rodziców bada się również udział zmarłego w ich utrzymaniu bezpośrednio przed śmiercią. Przydatne mogą być przelewy, rachunki i dowody regularnie ponoszonych wydatków, zestawione z rzeczywistą sytuacją rodziców. Samo okazjonalne przekazanie pieniędzy wymaga wyjaśnienia w szerszym kontekście.
Przygotuj odwołanie wokół spornej przesłanki
Ułóż dokumenty w trzech grupach: dotyczące zmarłego, własnego uprawnienia i dat istotnych dla decyzji. W piśmie wskaż, jakiej zmiany żądasz, oraz przyporządkuj dowody do konkretnych ustaleń ZUS. Gdy świadczenie przysługuje kilku osobom, jest to jedna renta rodzinna podlegająca podziałowi; nie należy obliczać udziału tak, jakby każdy składał niezależny wniosek o pełną rentę.
Odwołanie od decyzji wnosi się do sądu za pośrednictwem ZUS w ciągu miesiąca od doręczenia. Poszukiwanie dokumentów nie zatrzymuje samo przez się tego terminu. Sposób zbudowania pisma opisuje poradnik o zarzutach i dowodach w odwołaniu od decyzji ZUS. Jeżeli odmowa łączy kilka podstaw, pomoc w sprawie przeciwko ZUS pozwala uporządkować je przed wyborem argumentów.
