Przejdź do treści 
Pożyczka między znajomymi lub członkami rodziny bywa uzgodniona bez formalnego dokumentu. Kiedy pieniądze nie wracają, spór dotyczy często nie tylko wysokości długu, lecz także tego, czy przekazana kwota była pożyczką, darowizną czy rozliczeniem innych wydatków. Skuteczne żądanie zwrotu zaczyna się od uporządkowania tych faktów.
1. Oddziel przekazanie pieniędzy od ustaleń o zwrocie
Wyciąg bankowy potwierdza transfer, ale nie zawsze wyjaśnia jego cel. Potrzebne są również wiadomości o prośbie o pożyczkę, terminie oddania, ratach czy częściowych spłatach. Zachowaj całą rozmowę z datami i informacją o uczestnikach. Pojedynczy zrzut ekranu wyrwany z kontekstu może być znacznie mniej przydatny.
Kodeks cywilny wymaga formy dokumentowej dla pożyczki przekraczającej tysiąc złotych. Nie jest to to samo co wymaganie podpisanej papierowej umowy w każdej sytuacji. Jednocześnie brak wymaganej formy może powodować trudności dowodowe; nie należy z niego automatycznie wywodzić, że pożyczka nie istnieje albo że każde jej potwierdzenie będzie wystarczające w sądzie.
2. Ustal, czy zwrot jest już wymagalny
Jeżeli strony uzgodniły konkretny termin lub harmonogram, sprawdź ich treść i późniejsze zmiany. Wiadomość „oddasz, kiedy będziesz mógł” wymaga interpretacji i nie jest równie jednoznaczna jak dokładna data. Znaczenie może mieć także to, czy dochodzisz wszystkich rat, czy jedynie zaległych.
Jeżeli terminu zwrotu nie oznaczono, art. 723 Kodeksu cywilnego przewiduje zwrot w ciągu sześciu tygodni po wypowiedzeniu przez pożyczkodawcę. Zwykłe wezwanie z dowolnie wpisanym terminem trzech dni nie zastępuje prawidłowej oceny tej regulacji. Trzeba też zachować dowód dojścia odpowiedniego oświadczenia do adresata.
3. Policz rzeczywiste saldo
Przygotuj zestawienie: kwota wydana, każda spłata, data i sposób jej zaliczenia. Osobno pokaż kapitał, odsetki i inne należności. Nie naliczaj dowolnej opłaty za każdy telefon lub wiadomość. Umowne odsetki i koszty podlegają ograniczeniom ustawowym, również w stosunkach między osobami prywatnymi.
Jeżeli dłużnik spłacał część gotówką, uwzględnij pokwitowania i korespondencję. Różnica między pierwotną kwotą a saldem powinna dać się wyjaśnić. Przed skierowaniem sprawy do sądu trzeba również sprawdzić przedawnienie właściwe dla konkretnego roszczenia i datę jego wymagalności.
4. Sformułuj jasne żądanie
Wskaż strony, podstawę pożyczki, kwotę pozostałą do zapłaty, rachunek oraz termin wynikający z prawidłowej oceny umowy. Zachowaj kopię pisma i dowód doręczenia. Jeżeli rozważasz raty, uzgodnij je wyraźnie, z opisem istniejącego zobowiązania, zamiast opierać się na kolejnych nieokreślonych zapewnieniach.
Praktyczne znaczenie pisma omawia poradnik o wezwaniu do zapłaty. Pomoc w odzyskiwaniu należności może obejmować ocenę dowodów pożyczki, obliczenie roszczenia i wybór dalszych działań.
