Przejdź do treści 
Podczas porządkowania dokumentów po śmierci bliskiego można znaleźć kopertę z odręcznym pismem albo informację o wizycie u notariusza. Nie trzeba samodzielnie rozstrzygać, czy dokument jest ważnym testamentem, zanim zostanie ujawniony. Najważniejsze jest zachowanie jego stanu, odnotowanie miejsca odnalezienia i przekazanie go właściwą drogą. Brak testamentu w domowej teczce nie kończy poszukiwań.
Zacznij od dokumentów i konkretnych informacji
Sprawdź materiały, do których masz legalny dostęp: korespondencję, wypisy notarialne, potwierdzenia przechowania dokumentów. Zapytaj bliskich, czy wiedzą o sporządzeniu testamentu lub osobie przechowującej oryginał. Rozróżniaj wiadomość „zmarły mówił o testamencie” od posiadania samego dokumentu. Zapisz źródło informacji zamiast odtwarzać treść z pamięci kilku osób.
Nie dopisuj daty, nie poprawiaj pisowni i nie wyrzucaj kartek uznanych za nieaktualne. Zachowaj kopertę i załączniki. Wykonanie czytelnej kopii roboczej może pomóc uporządkować materiał, ale nie zastępuje oryginału w postępowaniu. Gdy dokument jest uszkodzony albo stanowi jedynie kopię, ujawnij to wprost.
Zapytaj o Notarialny Rejestr Testamentów
Do NORT mają dostęp notariusze. Po przedstawieniu aktu zgonu można za ich pośrednictwem uzyskać informację o zarejestrowanym testamencie i miejscu, gdzie należy go szukać. Rejestr nie zawiera samej treści testamentu ani listy spadkobierców.
Wpis jest dobrowolny. Odpowiedź, że nie odnaleziono zarejestrowanego testamentu, nie dowodzi więc, że zmarły nigdy żadnego nie sporządził. NORT nie jest również tym samym co Rejestr Spadkowy, w którym poszukuje się informacji o dokumentach potwierdzających prawa do spadku. To dwa różne pytania: czy istnieje testament oraz czy już formalnie potwierdzono dziedziczenie.
Przekaż dokument po uzyskaniu wiadomości o śmierci
Osoba, u której znajduje się testament, ma obowiązek złożyć go w sądzie spadku albo u notariusza, gdy dowie się o śmierci testatora. Nie powinna uzależniać tego od zgody rodziny ani od tego, czy treść jest dla niej korzystna. Nieuzasadnione uchylanie się może skutkować odpowiedzialnością za szkodę i grzywną.
Jeżeli wiesz, kto posiada dokument, ale nie chce go wydać, przekaż tę informację sądowi. Kodeks przewiduje czynności zmierzające do ustalenia, gdzie znajduje się testament, i nakazania jego złożenia. Potrzebne są konkretne dane, nie samo oskarżenie o ukrywanie ostatniej woli.
Kilka testamentów również trzeba ujawnić
Sąd lub notariusz dokonuje otwarcia i ogłoszenia po uzyskaniu dowodu śmierci. Jeżeli złożono kilka testamentów, otwiera się i ogłasza wszystkie. Rodzina nie powinna samodzielnie eliminować wcześniejszego dokumentu wyłącznie dlatego, że odnaleziono późniejszy. Ocena odwołania, ważności i wzajemnych relacji wymaga analizy treści oraz okoliczności.
Otwarcie i ogłoszenie nie jest jeszcze rozstrzygnięciem, kto i w jakim udziale dziedziczy. Podstawy form testamentu opisuje istniejący poradnik o testamencie. Pomoc w sprawach spadkowych może obejmować uporządkowanie odnalezionych dokumentów oraz ich przedstawienie w odpowiednim postępowaniu. Ważne, aby poszukiwanie testamentu nie prowadziło do ukrycia niewygodnego materiału ani do pominięcia czynności, których terminy biegną niezależnie.
