Co dzieje się po odmowie dmuchnięcia w alkomat?

Odmowa badania wydychanego powietrza nie kończy kontroli i nie sprawia, że organ traci możliwość ustalenia stanu trzeźwości. Przepisy przewidują wtedy badanie krwi. Jednocześnie sama odmowa nie zastępuje dowodu określonego stężenia alkoholu i nie powinna być opisywana jako automatyczne przyznanie się do prowadzenia po alkoholu.

W praktyce liczy się cała sekwencja: kto i na jakiej podstawie żądał badania, jaki był status osoby, jakiego urządzenia użyto, kiedy wykonano pomiary, czy zgłoszono odmowę lub żądanie krwi, kiedy pobrano próbki oraz jak udokumentowano każdą czynność. Rekonstrukcja tej osi czasu jest ważniejsza niż potoczna odpowiedź „wolno” albo „nie wolno odmówić”.

Kogo można poddać badaniu podczas kontroli?

Aktualny od 3 marca 2026 r. art. 129ja Prawa o ruchu drogowym, w brzmieniu nadanym ustawą Dz.U. 2025 poz. 1676, pozwala uprawnionemu organowi kontroli badać kierującego pojazdem oraz inną osobę, wobec której istnieje uzasadnione podejrzenie, że mogła kierować. Przepis obejmuje także szczególną kategorię pasażera wskazaną w ustawie o kierujących pojazdami.

Nie jest to ogólne upoważnienie do badania dowolnej osoby bez związku z kontrolą ruchu. Z drugiej strony przy kierującym organ nie musi najpierw udowodnić zapachu alkoholu albo nieprawidłowej jazdy. Ustawowa podstawa dotyczy samego toku kontroli, a przy innej osobie potrzebne jest uzasadnione podejrzenie, że mogła prowadzić.

Ten poradnik dotyczy kontroli drogowej. Kontrola trzeźwości pracownika przez pracodawcę opiera się na innych przepisach i nie powinna być łączona z procedurą drogową tylko dlatego, że w obu sytuacjach używa się analizatora wydechu.

Badanie wydychanego powietrza jest pierwszą metodą

Art. 129i Prawa o ruchu drogowym przyjmuje jako zasadę badanie urządzeniem elektronicznym mierzącym stężenie alkoholu w wydychanym powietrzu. Jeżeli stan osoby uniemożliwia taki pomiar albo osoba odmawia, zawartość alkoholu ustala się na podstawie badania krwi. Badanie może zostać przeprowadzone również bez zgody osoby, po uprzedzeniu jej o tym.

Warto rozdzielić trzy sytuacje:

1. osoba wykonuje badanie oddechu, a wynik jest dalej weryfikowany;
2. osoba nie może prawidłowo wykonać pomiaru z powodów zdrowotnych lub technicznych;
3. osoba świadomie odmawia badania oddechu.

Drugi wariant nie powinien być automatycznie nazywany odmową. Astma, uraz, zaburzenia oddychania albo inny stan mogą wpływać na możliwość wykonania prawidłowego wydechu. Taką okoliczność trzeba zgłosić od razu i zadbać, aby została zapisana, zamiast pozornie wykonywać wiele nieudanych prób bez wyjaśnienia przyczyny.

Co przepisy mówią o sposobie pomiaru?

Rozporządzenie w sprawie badań na zawartość alkoholu w organizmie rozróżnia analizatory wykorzystujące spektrometrię w podczerwieni i utlenianie elektrochemiczne. Ma to znaczenie dla kolejności pomiarów.

Najważniejsze reguły obejmują:

• badania oddechu nie przeprowadza się przed upływem 15 minut od zakończenia spożywania alkoholu, palenia albo używania wskazanych wyrobów tytoniowych;
• co do zasady pomiar wykonuje się z ustnikiem, który należy wymienić przed każdym pomiarem, a jego opakowanie otworzyć w obecności badanej osoby;
• po dodatnim pierwszym wyniku analizatora na podczerwień drugi pomiar wykonuje się niezwłocznie;
• po dodatnim pierwszym wyniku urządzenia elektrochemicznego drugi pomiar wykonuje się po 15 minutach;
• na żądanie badanej osoby albo przy uzasadnionym podejrzeniu przestępstwa dodatni wynik urządzenia elektrochemicznego należy zweryfikować dwoma pomiarami analizatorem na podczerwień, jeżeli stosuje się procedurę z § 4 ust. 4;
• szczególną regułę przewidziano dla rozbieżności, gdy pierwszy wynik wynosi co najmniej 0,10 mg/dm³, a drugi 0,00 mg/dm³ — wykonuje się wtedy trzeci pomiar.

Nie każde odstępstwo automatycznie unieważnia wszystkie dowody. Trzeba ustalić jego rodzaj, przyczynę, wpływ na wynik i pozostały materiał. Równie błędne jest założenie, że urządzenie zawsze się myli, jak i założenie, że wydruk zwalnia z kontroli procedury.

Co następuje po odmowie badania oddechu?

§ 8 rozporządzenia wskazuje odmowę badania wydychanego powietrza jako jedną z podstaw przeprowadzenia badania krwi. Krew pobiera się także, gdy badana osoba żąda tego pomimo wykonanego pomiaru oddechu, stan zdrowia uniemożliwia wydech albo analizator nie wskazuje wyniku z powodu przekroczenia zakresu pomiarowego.

Pobranie i badanie nie mogą być dowolne. Rozporządzenie reguluje między innymi liczbę próbek, środki zabezpieczające, temperaturę i czas transportu, metody analizy laboratoryjnej oraz protokoły. Jeżeli istnieje uzasadnione podejrzenie, że pobranie krwi może zagrozić życiu lub zdrowiu, decyzję o pobraniu albo odstąpieniu podejmuje lekarz, a odstąpienie i jego przyczyny utrwala się pisemnie.

Na etapie postępowania karnego dodatkową podstawę stanowi art. 74 Kodeksu postępowania karnego. Oskarżony, a w odpowiednim zakresie także osoba podejrzana, może być zobowiązany do badań i pobrania krwi, gdy spełnione są ustawowe warunki medyczne i dowodowe. Po odmowie przepis dopuszcza zatrzymanie, przymusowe doprowadzenie oraz niezbędne użycie siły fizycznej lub środków technicznych do wykonania czynności. Zakres tej podstawy zależy od roli procesowej i nie powinien być rozszerzany na każdą sytuację tylko dlatego, że kontrola zaczęła się na drodze.

Czy odmowa sama oznacza wykroczenie albo przestępstwo alkoholowe?

Nie zastępuje ustalenia zawartości alkoholu. Art. 46 ustawy o wychowaniu w trzeźwości definiuje stan po użyciu jako stężenie od 0,2‰ do 0,5‰ we krwi albo od 0,1 mg do 0,25 mg w 1 dm³ wydychanego powietrza, a stan nietrzeźwości jako wartości powyżej odpowiednio 0,5‰ albo 0,25 mg/dm³. Ustawa obejmuje również sytuację, gdy zawartość alkoholu prowadzi do takiego stężenia.

Prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie po użyciu może realizować art. 87 Kodeksu wykroczeń, a prowadzenie w stanie nietrzeźwości — art. 178a Kodeksu karnego. Kwalifikacja zależy od rodzaju pojazdu, ruchu, stanu i innych okoliczności. Odmowa może prowadzić do pobrania krwi i być oceniana w całym materiale, ale nie tworzy sama wyniku liczbowego.

Oddzielnie należy ocenić sposób zachowania wobec funkcjonariuszy. Art. 65a KW dotyczy osoby, która nie stosując się do zgodnego z prawem polecenia, umyślnie uniemożliwia albo istotnie utrudnia czynność służbową. Nie każde wypowiedzenie słowa „odmawiam” automatycznie wypełnia wszystkie znamiona tego przepisu; znaczenie mają treść polecenia, jego podstawa, zamiar i rzeczywisty wpływ zachowania na czynność.

Jak udokumentowany powinien być wynik?

Z dodatniego badania analizatorem sporządza się protokół. Przy wyniku 0,00 mg/dm³ protokół sporządza się, gdy prowadzone jest dalsze postępowanie o przestępstwo albo wykroczenie lub gdy zażąda tego badana osoba; o prawie żądania należy ją pouczyć. Protokół sporządzony na żądanie przekazuje się tej osobie.

W dokumentacji badania oddechu istotne są między innymi:

• data, godzina i minuta każdego pomiaru;
• wynik z jednostką;
• producent, typ i numer fabryczny urządzenia;
• data ważności dokumentu potwierdzającego jego kalibrację lub wzorcowanie, jeśli taka informacja podlega wpisowi;
• dane funkcjonariusza;
• okoliczności uzasadniające badanie;
• informacja o żądaniu badania krwi;
• zgłoszone uwagi do sposobu przeprowadzenia czynności.

Badana osoba powinna sprawdzić, czy protokół odpowiada przebiegowi. Jeżeli zgłasza uwagę, powinna być konkretna: na przykład inna godzina ostatniego spożycia, brak wymiany ustnika, nieodnotowane żądanie krwi albo problem zdrowotny uniemożliwiający wydech. Ogólne „nie zgadzam się” nie pokazuje, jaki fakt jest sporny.

Co zabezpieczyć po kontroli?

• protokół i wydruki z każdego pomiaru, nie tylko ostatni wynik;
• dokładne godziny zatrzymania, pomiarów, odmowy i pobrania krwi;
• informację o rodzaju urządzenia i metodzie pomiaru;
• dane o ustniku, drugim lub trzecim pomiarze i odstępach czasu;
• treść zgłoszonych uwag oraz potwierdzenie żądania badania krwi;
• dokumentację medyczną, jeżeli stan zdrowia utrudniał wydech albo pobranie;
• protokół pobrania krwi i dane dotyczące zabezpieczenia próbek;
• nagranie z kamery, radiowozu lub monitoringu, jeżeli istnieje legalna możliwość jego uzyskania;
• dane świadków obecnych przy kontroli;
• chronologię posiłków, napojów, leków, palenia i innych okoliczności mogących mieć znaczenie dla interpretacji wyniku.

Nie należy samodzielnie przerabiać plików ani kontaktować się z potencjalnymi świadkami w sposób sugerujący treść relacji. Najpierw zachowaj oryginały, potem przygotuj kopie robocze i opis źródła każdego materiału.

Czego nie robić po odmowie?

• Nie zakładaj, że brak badania oddechu oznacza brak dowodów.
• Nie twierdź, że odmowa automatycznie dowodzi nietrzeźwości.
• Nie myl żądania badania krwi z odmową całej czynności.
• Nie opisuj nieudanej próby wydechu jako świadomej odmowy bez sprawdzenia przyczyny.
• Nie analizuj pojedynczego wydruku bez czasów, rodzaju urządzenia i drugiego pomiaru.
• Nie opieraj obrony na samej dacie „kalibracji” bez ustalenia właściwych wymogów metrologicznych i wpływu ewentualnego uchybienia.

W ramach pomocy w sprawach jazdy po alkoholu można odtworzyć sekwencję badania, porównać protokoły i ocenić kwalifikację czynu jako wykroczenia albo przestępstwa. Pozostałe materiały proceduralne znajdują się w bazie wiedzy o wykroczeniach. Przy podejrzeniu przestępstwa trzeba równolegle sprawdzić prawa osoby podejrzanej lub oskarżonej i aktualne skutki wynikające z Kodeksu karnego.

Materiał ma charakter ogólny i opisuje stan prawny sprawdzony na 6 września 2026 r. Nie rozstrzyga wiarygodności konkretnego pomiaru, legalności użycia przymusu ani kwalifikacji zachowania bez pełnych dokumentów i osi czasu.

Sposób zatrzymania pojazdu, polecenia funkcjonariusza i dokumentowanie czynności omawia także poradnik o prawach kierowcy podczas kontroli drogowej.