Przejdź do treści 
Różnica zdań co do zaskarżenia orzeczenia wymaga wyjaśnienia, jaki dokument i jaki dalszy krok są potrzebne w Twojej sprawie. Nie daje automatycznej gwarancji wniesienia środka przez obecnego albo kolejnego prawnika. Trzeba rozdzielić zgodę na zaniechanie, niezależną ocenę adwokata i szczególne obowiązki osoby ustanowionej z urzędu.
Zgoda na zaniechanie a spór o zasadność
§ 56 zasad etyki adwokackiej wymaga uzyskania zgody klienta na zaniechanie wniesienia środka odwoławczego, w miarę możności na piśmie. Brak zgody, niemożność jej uzyskania lub odmowę jej udzielenia adwokat powinien niezwłocznie udokumentować pisemnie w aktach sprawy. Nie należy zatem traktować milczenia klienta jako wygodnego zamiennika wyjaśnionej decyzji.
Inną sytuację opisuje § 57: jeżeli adwokat uznaje środek w prowadzonej sprawie za prawnie lub faktycznie bezzasadny, a klient się z tym nie zgadza, powinien bez zbędnej zwłoki wypowiedzieć pełnomocnictwo. Reguła obejmuje sprawy z wyboru i z urzędu oraz wskazane tam środki służące wzruszaniu prawomocnych orzeczeń. Nie oznacza jednak, że samo powołanie się na zasadę etyczną kończy każdy obowiązek procesowy.
Kto nadal odpowiada za czynności?
Przy pomocy z urzędu trzeba zachować właściwy tryb zwolnienia. Art. 28 ust. 2 Prawa o adwokaturze wskazuje organ, który wyznaczył adwokata, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W procesie cywilnym art. 118 § 3 KPC przewiduje wniosek o zwolnienie z ważnych przyczyn i działanie sądu oraz samorządu zawodowego. Nie należy zakładać, że wiadomość o odmiennej ocenie sama oznacza już skuteczne zwolnienie.
Odrębnie art. 94 § 2 KPC zobowiązuje adwokata wypowiadającego pełnomocnictwo do działania jeszcze przez dwa tygodnie, chyba że mocodawca zwolni go z tego obowiązku. To reguła cywilnego postępowania, a nie uniwersalny termin dla spraw karnych. Nie przedłuża ona terminu do wniesienia środka zaskarżenia.
Dwa szczególne warianty pomocy z urzędu
| Sytuacja | Co trzeba odróżnić |
|---|---|
| Cywilna skarga kasacyjna lub skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia — art. 118 § 5–6 KPC | Przy braku podstaw adwokat zawiadamia pisemnie stronę i sąd oraz dołącza opinię. Ma to zrobić niezwłocznie, najpóźniej w ciągu dwóch tygodni od doręczenia orzeczenia z uzasadnieniem albo zawiadomienia go o wyznaczeniu. Opinii nie załącza się do akt sprawy i nie doręcza przeciwnikowi. |
| Obrońca z urzędu w postępowaniach wymienionych w art. 84 § 3 KPK | Chodzi o kasację, skargę od wyroku sądu odwoławczego uchylającego wyrok pierwszej instancji i przekazującego sprawę do ponownego rozpoznania albo wznowienie. Obrońca sporządza i podpisuje właściwy środek albo pisemnie informuje sąd, że nie stwierdził podstaw. |
Podstawą karnego wariantu jest art. 84 § 3 KPK. Nie przenoś na niego automatycznie cywilnych zasad o opinii, jej odbiorcach czy dwóch tygodniach. Żaden z tych szczególnych wariantów nie jest ogólną instrukcją każdej zwykłej apelacji.
W wariancie cywilnym art. 118 § 6 wiąże wyznaczenie innego prawnika z brakiem należytej staranności opinii i przewidzianym tam zawiadomieniem samorządu przez sąd. Sama niezgoda klienta z wnioskiem opinii nie jest tym samym. Zasady uzyskania pomocy opisują osobno materiały o kosztach procesu cywilnego i pomocy z urzędu oraz o obrońcy z urzędu w sprawie karnej.
Co wyjaśnić przed zakończeniem rozmowy?
- Jaki dokładnie środek oceniono i jakie są wskazane przyczyny braku podstaw?
- Czy chodzi o zgodę na zaniechanie, wypowiedzenie, wniosek o zwolnienie czy szczególne zawiadomienie z opinią?
- Jaki dokument otrzymałeś, co zostało już wykonane i jaki właściwy termin pozostaje do sprawdzenia?
- Kto podejmuje dalszą czynność i jaki jest aktualny zakres jego umocowania?
W ten sposób można ustalić dalszą pomoc bez utożsamiania rozbieżności z automatyczną utratą prawa do kontroli orzeczenia albo obietnicą uwzględnienia środka. Przy uzgadnianiu dalszego zakresu obrony przed sądem przekaż orzeczenie, uzasadnienie oraz otrzymane stanowisko prawnika; sam kontakt w tej sprawie nie zastępuje potrzebnej czynności procesowej.
