Przejdź do treści 
Polski przedsiębiorca nie może wybrać polskiego sądu wyłącznie dlatego, że tutaj ma biuro lub wystawił fakturę. W zwykłym sporze umownym z kontrahentem z innego państwa objętego rozporządzeniem 1215/2012 trzeba sprawdzić siedzibę lub miejsce zamieszkania pozwanego, rodzaj świadczenia, jego miejsce wykonania i ewentualną umowę o wybór sądu.
Do jakiej sprawy pasuje ta analiza?
Chodzi o zwykłą umowę między przedsiębiorcami, przed wniesieniem pozwu, gdy pozwany ma miejsce zamieszkania lub siedzibę w innym państwie objętym tym reżimem. Najpierw sprawdza się zakres art. 1 i 66 rozporządzenia 1215/2012. Rozporządzenie stosuje się zasadniczo do postępowań wszczętych 10 stycznia 2015 r. lub później. Starsza sprawa wymaga kontroli poprzedniego reżimu.
Odrębne zasady dotyczą między innymi umów konsumenckich, ubezpieczeń, indywidualnych umów o pracę i jurysdykcji wyłącznej. Sprawy rodzinne, alimentacyjne, spadkowe, upadłościowe oraz arbitraż nie stają się zwykłym sporem kontraktowym tylko przez udział firmy. Relacja z pozwanym w państwie trzecim również nie podlega automatycznie poniższemu schematowi. W razie takiej okoliczności trzeba najpierw ustalić właściwą podstawę.
Punkt wyjścia: państwo pozwanego
Art. 4 pozwala pozywać osoby mające miejsce zamieszkania w państwie członkowskim przed sądy tego państwa, niezależnie od obywatelstwa. Art. 5 ogranicza możliwość pozwania ich w innym państwie do przewidzianych w rozporządzeniu podstaw. Nie wystarczy więc jednostronny zapis na fakturze, że „sprawę rozpoznaje sąd polski”.
Dla spółek i osób prawnych art. 63 wskazuje statutową siedzibę, główny organ zarządzający lub główne przedsiębiorstwo. Trzeba ustalić rzeczywiste dane pozwanego, a nie oprzeć się tylko na adresie magazynu lub pośrednika. W przypadku osoby fizycznej reguły ustalenia miejsca zamieszkania zawiera art. 62. Sam numer VAT, rachunek bankowy albo język korespondencji nie zastępują tych ustaleń.
Alternatywa z art. 7 pkt 1: miejsce wykonania umowy
| Umowa | Łącznik wymagający sprawdzenia |
|---|---|
| Sprzedaż rzeczy ruchomych. | Miejsce w państwie członkowskim, w którym zgodnie z umową rzeczy dostarczono albo miano dostarczyć, o ile nie uzgodniono inaczej. |
| Świadczenie usług. | Miejsce w państwie członkowskim, w którym zgodnie z umową usługi świadczono albo miano świadczyć, o ile nie uzgodniono inaczej. |
| Umowa, dla której reguła sprzedaży lub usług nie ma zastosowania. | Ocena miejsca wykonania danego zobowiązania według art. 7 pkt 1 lit. a w związku z lit. c; nie dowolny adres jednej ze stron. |
Najpierw zakwalifikuj umowę. Wytworzenie rzeczy na zamówienie nie przesądza jeszcze, że była to usługa. Trzeba także przeczytać uzgodnienia dostawy, a nie utożsamiać miejsca zapłaty z miejscem charakterystycznego świadczenia.
Co wynika z pełnego wyroku Car Trim?
W wyroku z 25 lutego 2010 r., C‑381/08, Car Trim TSUE interpretował poprzedni art. 5 pkt 1 lit. b rozporządzenia 44/2001, któremu odpowiada obecny art. 7 pkt 1. Dostawę rzeczy wytwarzanych według wymogów kupującego, bez dostarczenia przez niego materiałów i przy odpowiedzialności dostawcy za jakość oraz zgodność towaru, zakwalifikował w opisanych warunkach jako sprzedaż rzeczy ruchomych.
Przy sprzedaży na odległość Trybunał nakazał najpierw badać, czy miejsce dostarczenia można ustalić z umowy bez odwołania do właściwego prawa materialnego. Jeżeli nie, wskazał miejsce faktycznego wydania, w którym kupujący uzyskuje lub powinien uzyskać możliwość rzeczywistego rozporządzania towarem w ostatecznym miejscu przeznaczenia. Nie jest to reguła „zawsze magazyn sprzedawcy” ani „zawsze siedziba kupującego”.
Przykładowo przy umownie określonej dostawie do Wrocławia trzeba zbadać, czy właśnie to miejsce spełnia art. 7 pkt 1 i czy nie ma odmiennej skutecznej klauzuli. Przy dostawie do innego państwa samo wystawienie polskiej faktury nie przenosi tego łącznika do Polski. Złożony model usług w kilku państwach wymaga osobnej oceny rzeczywistych świadczeń; nie wolno wybrać dowolnego z adresów z umowy.
Sprawdź klauzulę i reakcję na cudzy pozew
Ważna umowa jurysdykcyjna z art. 25 może zmienić wynik analizy. Jej formę, zakres i ważność omawia odrębny tekst o sprawdzeniu konkretnej klauzuli wyboru sądu państwa UE. Wdanie się pozwanego w spór może także mieć znaczenie według art. 26; przepis zawiera wyjątki, między innymi dla wystąpienia w celu zakwestionowania jurysdykcji i jurysdykcji wyłącznej. Nie należy ignorować pozwu tylko dlatego, że własna ocena wskazuje inne państwo.
Do analizy sporu umownego z elementem zagranicznym przygotuj umowę z warunkami ogólnymi, dane pozwanego, dokumenty dostawy lub wykonania usług i całą klauzulę dotyczącą sądu. Wynik powinien wskazać konkretną podstawę jurysdykcji; nie zastąpi go samo przekonanie, że sprawa ma związek z Polską.
