Przejdź do treści 
Skutek umowy zawartej osobiście przez dziecko zależy od jego zdolności do czynności prawnych i rodzaju umowy. Umowa wymagająca zgody przedstawiciela może oczekiwać na potwierdzenie, ale czynność osoby bez zdolności jest co do zasady nieważna. Są też codzienne wyjątki. Zanim rodzic napisze „odstępuję od umowy”, trzeba ustalić, z którym przypadkiem ma do czynienia.
Dziecko, które nie ukończyło 13 lat: co do zasady nieważność
Osoba, która nie ukończyła 13 lat, nie ma zdolności do czynności prawnych. Art. 14 KC przewiduje nieważność dokonanej przez nią czynności. Nie jest to zwykłe oczekiwanie na późniejszy podpis rodzica w trybie art. 18.
Istnieje jednak ważny wyjątek. Jeżeli osoba bez zdolności zawarła umowę powszechnie zawieraną w drobnych bieżących sprawach życia codziennego, staje się ona ważna z chwilą wykonania, chyba że pociąga za sobą rażące pokrzywdzenie tej osoby. Trzeba ocenić rzeczywistą umowę i jej wykonanie. Sam fakt, że zakup odbył się w sklepie lub przez telefon, nie rozstrzyga jeszcze jego drobnego, codziennego charakteru.
Po ukończeniu 13 lat: sprawdź potrzebę zgody
Małoletni, którzy ukończyli 13 lat, mają zasadniczo ograniczoną zdolność do czynności prawnych. Dla czynności, przez którą zaciągają zobowiązanie lub rozporządzają prawem, art. 17 KC wymaga zgody przedstawiciela ustawowego, z zastrzeżeniem wyjątków. Status należy ustalić rzeczywiście: pełnoletniość można uzyskać również przez zawarcie małżeństwa i nie traci się jej wskutek jego unieważnienia.
Do ważności umowy zawartej bez wymaganej zgody potrzebne jest jej potwierdzenie przez przedstawiciela. Po uzyskaniu pełnej zdolności osoba, która zawarła umowę, może potwierdzić ją sama. Nie należy zatem utożsamiać braku potwierdzenia z natychmiastową, definitywną nieważnością każdego kontraktu starszego małoletniego.
Potwierdzenie, odmowa i termin drugiej strony
Najpierw uzyskaj pełną treść umowy: wszystkie oświadczenia, załączniki, cenę, zobowiązania na przyszłość i dotychczasowe wykonanie. Ustal, kto jest obecnie przedstawicielem ustawowym oraz czy w danej czynności może reprezentować dziecko. Rodzic nie powinien potwierdzać kontraktu tylko dlatego, że druga strona przesłała gotowy formularz nazwany zgodą.
Strona, która zawarła umowę z osobą ograniczoną w zdolności, nie może sama powoływać się na brak zgody jej przedstawiciela. Może natomiast wyznaczyć przedstawicielowi odpowiedni termin do potwierdzenia i staje się wolna po jego bezskutecznym upływie. Termin należy odczytać z konkretnego wezwania; ustawa nie wprowadza tutaj jednego uniwersalnego okresu odpowiadającego odstąpieniu od zakupów internetowych.
Jeżeli wymagane potwierdzenie zostaje odmówione, umowa nie staje się ważna na podstawie art. 18. Takiej odmowy nie należy utożsamiać z wykonaniem konsumenckiego prawa odstąpienia od ważnego kontraktu. Także skutki zwrotu rzeczy, korzystania z usługi i rozliczeń wymagają ustalenia na podstawie konkretnej umowy i jej wykonania.
Nie każdą czynność można potwierdzić
Art. 19 KC odrębnie traktuje jednostronną czynność prawną dokonaną samodzielnie przez osobę ograniczoną w zdolności, gdy ustawa wymaga zgody przedstawiciela: taka czynność jest nieważna. Mechanizmu potwierdzenia umowy z art. 18 nie wolno automatycznie rozciągać na każde oświadczenie dziecka.
Z drugiej strony art. 20 pozwala osobie ograniczonej w zdolności samodzielnie zawierać umowy powszechnie zawierane w drobnych bieżących sprawach życia codziennego. Osobne wyjątki dotyczą własnego zarobku i przedmiotów oddanych do swobodnego użytku. Brak rodzicielskiego podpisu nie przesądza więc o wadliwości każdej umowy.
Proste potwierdzenie nie służy też omijaniu reguł reprezentacji przy konflikcie interesów ani wymaganego zezwolenia sądu na czynność przekraczającą zwykły zarząd. Jeżeli kontrakt obejmuje ważne rozporządzenie majątkiem dziecka, trzeba osobno ocenić te ograniczenia. Sam mechanizm sądowego zezwolenia na sprzedaż lub ugodę dotyczącą majątku dziecka ma własne warunki.
Do oceny umowy zawartej przez małoletniego przygotuj dokument, datę zawarcia, wiek i status dziecka w tej chwili, korespondencję oraz wezwanie do potwierdzenia. Te informacje pozwalają rozróżnić nieważność, oczekiwanie na potwierdzenie i ważną czynność samodzielną.
Podstawy: KC, art. 10–22; KRO, art. 98–99 i 101; KPC, art. 583.
