Przejdź do treści 
Wierzyciel spółki jawnej może pozwać jej wspólnika, zanim egzekucja z majątku spółki okaże się bezskuteczna. Czym innym jest jednak uzyskanie rozstrzygnięcia, a czym innym skierowanie wykonania do majątku wspólnika. Art. 22 i 31 KSH łączą solidarną odpowiedzialność z zasadą subsydiarności. Rozdzielenie tych etapów pozwala uniknąć zarówno przedwczesnej egzekucji, jak i niepotrzebnego odkładania analizy pozwu.
Za jaki dług i w jakim charakterze odpowiada dana osoba
Art. 22 § 2 Kodeksu spółek handlowych stanowi, że każdy wspólnik odpowiada za zobowiązania spółki bez ograniczenia całym swoim majątkiem, solidarnie z pozostałymi wspólnikami i spółką. Trzeba zatem najpierw potwierdzić, że zobowiązanie należy do tej spółki oraz że chodzi o właściwego wspólnika. Nie wystarcza podobna nazwa przedsiębiorstwa ani fakt współpracy z osobą podpisującą zamówienie.
Spółka jawna nie jest spółką z o.o. Nie przenosi się na jej wspólników testu odpowiedzialności członka zarządu z art. 299. Inna jest również sytuacja spółki cywilnej. Przed zastosowaniem dalszych reguł sprawdź dokładną formę prawną w dokumentach i rejestrze.
Pozwanie wspólnika a rozpoczęcie egzekucji
Art. 31 § 1 pozwala prowadzić egzekucję z majątku wspólnika, gdy egzekucja z majątku spółki okaże się bezskuteczna. Jednocześnie § 2 wyraźnie dopuszcza wniesienie powództwa przeciwko wspólnikowi wcześniej. Nie należy więc przedstawiać bezskuteczności jako uniwersalnego warunku samego złożenia pozwu.
Przepis zawiera też wyjątek: subsydiarność nie dotyczy zobowiązań powstałych przed wpisem spółki do rejestru. Z tego powodu chronologia powstania długu i wpisu ma rzeczywiste znaczenie. Nie można przykładać jednego schematu do wszystkich wcześniejszych umów.
Gdy tytuł uzyskano dotychczas tylko przeciwko spółce
W takiej sytuacji trzeba zbadać art. 778¹ KPC. Przewiduje on nadanie klauzuli przeciwko wspólnikowi ponoszącemu nieograniczoną odpowiedzialność, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna albo jest oczywiste, że będzie bezskuteczna. Wniosek powinien pokazywać podstawę odpowiedzialności i materiał odnoszący się do ustawowego warunku, a nie tylko powtarzać, że należność jest niezapłacona.
Ważne ograniczenie dotyczy osoby, która w chwili wszczęcia postępowania zakończonego wydaniem tytułu przeciwko spółce nie była już jej wspólnikiem. Art. 778¹ wyłącza wobec niej tę drogę. Nie przesądza to samo w sobie o wygaśnięciu każdego roszczenia materialnego; oznacza konieczność odrębnego zbadania właściwej podstawy dochodzenia, zamiast automatycznego rozszerzenia klauzuli.
Zmiana wspólników nie zastępuje sprawdzenia dokumentów
Art. 32 KSH reguluje odpowiedzialność osoby przystępującej za wcześniejsze zobowiązania. Art. 33 ma szczególny zakres przy wniesieniu przedsiębiorstwa przez przedsiębiorcę jednoosobowego; obejmuje również ustawowy limit dla wskazanych zobowiązań. Nie jest to ogólna zasada, że każda zmiana umowy spółki wywołuje identyczne skutki.
Postanowienia umowy odmienne od reguł wskazanych w art. 34 nie działają wobec osób trzecich. Wewnętrzne uzgodnienie wspólników, że „starymi długami zajmuje się tylko jedna osoba”, nie powinno więc zostać bez analizy uznane za zwolnienie pozostałych wobec wierzyciela. Odrębne porozumienie z wierzycielem wymaga zbadania własnej treści i podstawy.
Przygotuj umowę źródłową i saldo, historyczne dane rejestrowe, dokumenty przystąpienia lub odejścia, datę wszczęcia sprawy przeciwko spółce, tytuł i akta egzekucji. Zaznacz, czy rozważasz pozew, klauzulę czy już wykonanie. W ramach pomocy wierzycielowi w dochodzeniu zapłaty można ustalić właściwą drogę dla tego etapu. Solidarność nie daje prawa do wielokrotnego otrzymania tej samej należności.
