Przejdź do treści 
Bezskuteczna egzekucja przeciwko spółce z o.o. może otworzyć wierzycielowi drogę do żądania zapłaty od członka jej zarządu. Nie polega to jednak na dopisaniu jego nazwiska do tytułu przeciwko spółce. Art. 299 Kodeksu spółek handlowych przewiduje odrębną podstawę odpowiedzialności oraz możliwości uwolnienia się od niej. Przed pozwem trzeba połączyć dokumenty długu z okresem pełnienia funkcji i sytuacją majątkową spółki.
Oddziel dług spółki od podstawy żądania wobec zarządu
Według art. 299 § 1 KSH, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, członkowie zarządu odpowiadają solidarnie za jej zobowiązania. Nie oznacza to, że każdy wspólnik albo pracownik odpowiada za fakturę spółki. Status wspólnika, członka zarządu i osoby podpisującej dokument trzeba ustalić osobno.
Przygotuj dokument zobowiązania, tytuł dotyczący spółki, aktualne saldo oraz materiał pokazujący bezskuteczność. Postanowienie komornika jest ważnym punktem analizy, lecz nie należy utożsamiać każdej zakończonej egzekucji z brakiem majątku. Istotna jest przyczyna zakończenia, zakres poszukiwań i informacje o rzeczywiście dostępnych składnikach. Samo nieodebranie wezwania przez spółkę nie zastępuje tego badania.
Ułóż trzy chronologie obok siebie
| Chronologia | Dokumenty i pytania |
|---|---|
| Zobowiązanie | Kiedy powstało, z czego wynika, kiedy stało się wymagalne i jaka część pozostała niezapłacona? |
| Pełnienie funkcji | Kogo powołano, kiedy mandat ustał i co potwierdzają uchwały, rezygnacja oraz historyczne dane rejestrowe? |
| Sytuacja spółki | Kiedy pojawiły się podstawy upadłości, jakie były aktywa i co rzeczywiście zrobiono w sprawie upadłości lub restrukturyzacji? |
Nie rozstrzygaj odpowiedzialności wyłącznie na podstawie dzisiejszego odpisu KRS. Trzeba ocenić okres funkcji w relacji do zobowiązania i pozostałych przesłanek. Sam wpis lub wykreślenie nie odpowiada na wszystkie pytania o rzeczywisty mandat. Nie należy również przyjmować, że każda osoba obecna w zarządzie w dowolnym momencie odpowiada za wszystkie historyczne długi.
Jakie okoliczności może wykazywać pozwany
Art. 299 § 2 pozwala uwolnić się od odpowiedzialności przez wykazanie, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o upadłość albo w tym samym czasie wydano postanowienie o otwarciu restrukturyzacji lub zatwierdzeniu układu w postępowaniu o zatwierdzenie układu. Przewiduje też obronę opartą na braku winy w niezgłoszeniu wniosku lub na braku szkody wierzyciela mimo niezgłoszenia.
To różne podstawy wymagające konkretnych faktów. Samo prowadzenie rozmów naprawczych lub złożenie dowolnego wniosku restrukturyzacyjnego nie jest tym samym co wskazane rozstrzygnięcie. Ocena właściwego czasu wymaga zestawienia danych finansowych z art. 11 i 21 Prawa upadłościowego. Nie liczy się jej automatycznie od pierwszego wezwania tego jednego wierzyciela. Trzeba także sprawdzić szczególny wyjątek z art. 299 § 4 dotyczący określonej egzekucji przez zarząd przymusowy albo sprzedaż przedsiębiorstwa.
Były członek zarządu i wyrok wydany dopiero po jego odejściu
Nie wolno twierdzić, że wyrok przeciwko spółce zawsze zamyka byłemu członkowi zarządu możliwość kwestionowania długu. Wyrok TK z 12 kwietnia 2023 r., P 5/19, dotyczy sytuacji, gdy pozwany utracił status członka zarządu przed wszczęciem postępowania, w którym zapadło orzeczenie przeciwko spółce. W określonym w sentencji zakresie zakwestionowano związanie tym orzeczeniem oraz brak możliwości obrony przez wykazanie nieistnienia wierzytelności. Nie jest to automatyczne uchylenie każdego długu ani pełne wyłączenie art. 299.
Przed wyborem żądania sprawdź więc również datę wszczęcia sprawy przeciwko spółce, treść wyroku i datę ustania funkcji. Roszczenie wierzyciela z art. 299 trzeba odróżnić od odpowiedzialności wobec samej spółki za wadliwą decyzję gospodarczą oraz od dochodzenia długu od wspólnika spółki jawnej.
Do oceny dalszego dochodzenia niezapłaconej należności przygotuj te trzy chronologie, pełne dokumenty egzekucyjne i aktualne rozliczenie. Pozwala to ustalić właściwe osoby i podstawę pozwu, zanim sam brak zapłaty zostanie błędnie uznany za wystarczający dowód osobistej odpowiedzialności.
