Przejdź do treści 
Dalsza praca i nowe składki mogą prowadzić do podwyższenia przyznanej emerytury. Najpierw trzeba jednak ustalić, według jakich zasad obliczono świadczenie. Inaczej działa dodanie nowych składek w systemie zdefiniowanej składki, a inaczej doliczenie okresów do emerytury obliczonej według dawnych zasad. Sam kolejny przelew składkowy nie wyjaśnia jeszcze, jaki wniosek i rachunek są właściwe.
Zacznij od podstawy poprzedniej decyzji
W decyzji odszukaj podstawę prawną, datę przyznania, dzień podjęcia pierwszej wypłaty oraz ostatni okres uwzględniony w obliczeniu. Art. 108 ustawy o emeryturach i rentach z FUS dotyczy emerytury określonej w art. 24 lub 24a, jeżeli po dniu, od którego ją przyznano, emeryt podlegał ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym. To trzeba odróżnić od samego wykonywania aktywności, która nie była objęta właściwym ubezpieczeniem.
| Rodzaj obliczenia | Co jest dodawane | Najważniejsza kontrola |
|---|---|---|
| Emerytura nowego systemu, art. 108. | Wynik obliczony z właściwych nowych składek zapisanych na koncie. | Zakres zapisów, waloryzacja i dzielnik dla wieku w dniu wniosku. |
| Emerytura obliczona według art. 53, doliczenie z art. 112. | Wzrost za nieuwzględnione okresy składkowe. | Pełne miesiące, podstawa wymiaru i kalendarz art. 113. |
Nowe składki nie oznaczają ponownego dzielenia całej emerytury
W mechanizmie art. 108 emeryturę powiększa się o kwotę uzyskaną z podzielenia właściwych składek przez średnie dalsze trwanie życia wyrażone w miesiącach. Wiek ustala się na dzień złożenia wniosku o przeliczenie. Składki podlegają przewidzianej ustawą waloryzacji. Nie chodzi o zsumowanie wszystkich rodzajów składek społecznych ani o ponowne podzielenie całego dawnego kapitału przez dowolnie wybraną nową tablicę.
Art. 108 ust. 4 wskazuje zakres od miesiąca, od którego podjęto wypłatę emerytury po raz pierwszy, do miesiąca poprzedzającego miesiąc zgłoszenia wniosku. Przy kolejnych wnioskach zasadę stosuje się odpowiednio. Porównaj więc nowe zapisy z tym, co już rozliczono. Ta sama składka nie powinna być traktowana jako nowa przy każdym następnym wniosku.
Praktyczny błąd może polegać na porównaniu ostatniej pensji z przyrostem emerytury. Do weryfikacji potrzebne są jednak dane konta objęte konkretnym rachunkiem i właściwy dzielnik. Jeżeli w aktach jest kilka decyzji przeliczeniowych, ułóż je po kolei i zaznacz, jaki okres każda z nich zamyka.
Właściwy termin zależy od wybranego mechanizmu
Przy art. 108 ponowne ustalenie następuje na wniosek zgłoszony nie wcześniej niż po upływie roku kalendarzowego albo po ustaniu ubezpieczeń emerytalnego i rentowych. Nie należy zastępować tej alternatywy hasłem „zawsze raz na kwartał”. Gdy aktywność się zakończyła, istotna jest rzeczywista data ustania ubezpieczeń.
Dla doliczenia okresów według art. 112–113 obowiązuje odmienna konstrukcja. Jeżeli emeryt pozostaje w ubezpieczeniu, wniosek zgłasza się nie wcześniej niż po zakończeniu kwartału, chyba że w tym kwartale ubezpieczenie ustało. Osobny ust. 2 art. 113 ogranicza składanie takiego wniosku do jednego w roku kalendarzowym.
Nie stosuj bez sprawdzenia dawnych instrukcji
Obecny art. 112 przewiduje przy emeryturze z art. 53 wzrost po 1,3% zwaloryzowanej podstawy wymiaru za rok nieuwzględnionych okresów składkowych, z uwzględnieniem pełnych miesięcy. Nie jest to 1,3% za każdy miesiąc. Dawnej reguły doliczania okresów nieskładkowych nie można po prostu dopisać do dzisiejszego wniosku.
Nowelizacja z 2021 r. od 1 stycznia 2022 r. uchyliła art. 110 i 110a oraz zmieniła art. 112–113. Jej art. 18–19 zachowują jednak dawne przepisy dla określonych spraw wszczętych i niezakończonych przed tą datą. Stary poradnik wymaga zatem porównania z datą i rzeczywistym trybem własnej sprawy.
Co przygotować do sprawdzenia wyliczenia?
Zbierz decyzję pierwotną i późniejsze przeliczenia, informację o zapisach konta, zakres dalszego ubezpieczenia oraz dowód jego zakończenia, jeśli nastąpiło. Zaznacz brakujący miesiąc lub składkę i wskaż, dlaczego powinna wejść do nowego rachunku. Nie dołączaj ponownie bez potrzeby całej dokumentacji, którą ZUS już ma; art. 116 ust. 6 ogranicza żądanie określonych dowodów dotyczących danych zapisanych na koncie.
Wypłata podwyższonej kwoty wiąże się z właściwym wnioskiem i regułami art. 129. Nie zakładaj automatycznego wyrównania za całą dalszą pracę. Jeżeli problemem są dawne zarobki, właściwy jest tekst o odtwarzaniu kapitału początkowego. Z kolei marcowa waloryzacja emerytury jest inną operacją niż nowe składki. Analiza decyzji emerytalnej i zapisów konta może pomóc ustalić, który rachunek rzeczywiście wymaga sprawdzenia.
