Kiedy można uzyskać europejski tytuł egzekucyjny dla bezspornego długu umownego?

Europejski tytuł egzekucyjny, czyli ETE, jest szczególnym zaświadczeniem dotyczącym istniejącego tytułu dla bezspornego roszczenia. Nie zastępuje pozwu ani nie tworzy długu na podstawie nieopłaconej faktury. Przy zwykłej należności umownej trzeba najpierw sprawdzić rodzaj tytułu, ustawową bezsporność, wykonalność oraz warunki ochrony dłużnika.

Sprawdź, czy ten instrument pasuje do sprawy

Rozporządzenie 805/2004 obejmuje sprawy cywilne i handlowe, z wyłączeniami wymienionymi w art. 2. Na potrzeby rozporządzenia Dania nie jest objęta definicją państwa członkowskiego. Ten materiał dotyczy zwykłego długu umownego, a nie odrębnych instrumentów rodzinnych, spadkowych czy upadłościowych. Sam zamiar egzekucji w Europie nie wystarcza do wyboru ETE.

Art. 4 pkt 2 wymaga roszczenia o zapłatę konkretnej sumy pieniężnej, wymagalnej albo z datą wymagalności określoną w orzeczeniu, ugodzie lub dokumencie urzędowym. Trzeba już dysponować odpowiednim tytułem. Ogólną wcześniejszą drogę wierzyciela przedstawia materiał od nakazu zapłaty do egzekucji.

Bezsporność ma ustawowe znaczenie

Art. 3 ust. 1 odróżnia wyraźne uznanie roszczenia lub ugodę, niewniesienie sprzeciwu zgodnie z właściwymi regułami procesowymi, określony przypadek nieobecności po wcześniejszym zakwestionowaniu oraz wyraźne uznanie w dokumencie urzędowym. Są to odrębne warianty z własnymi warunkami. Brak odpowiedzi na prywatny email albo przekonanie wierzyciela, że faktury nie sposób podważyć, nie stanowią samodzielnie takiej bezsporności.

W przypadku orzeczenia art. 6 wymaga między innymi wykonalności w państwie pochodzenia i spełnienia wskazanych warunków jurysdykcji. Przy określonych roszczeniach wobec konsumenta, bezspornych w rozumieniu art. 3 ust. 1 lit. b lub c, znaczenie ma także szczególny warunek państwa miejsca zamieszkania dłużnika. Nie pomijaj go tylko dlatego, że sąd już wydał krajowy nakaz.

Przy braku obrony zbadaj doręczenie i pouczenia

Warianty z art. 3 ust. 1 lit. b i c wymagają kontroli standardów art. 12–19: sposobu doręczenia, informacji o roszczeniu, możliwości jego zakwestionowania i wyjątkowej kontroli. Nie każda krajowa fikcja doręczenia daje automatycznie tę samą podstawę do zaświadczenia. Zbierz dokumenty doręczeń oraz rzeczywistą treść pozwu, pouczenia i późniejszych zawiadomień, zamiast przedkładać wyłącznie sam wyrok.

Aktualny art. 13 ust. 1 lit. e uwzględnia określoną formę doręczenia elektronicznego powiązaną z rozporządzeniem o doręczaniu dokumentów. Zmianę wprowadził art. 18 rozporządzenia 2023/2844, z uwzględnieniem jego art. 26. Nie oznacza ona uznania każdego wysłanego emaila za prawidłowe doręczenie. Jeżeli problem dotyczy dawnego orzeczenia, sprawdź również art. 26 i 33 rozporządzenia 805/2004: wejście w życie nastąpiło 21 stycznia 2005 r., a zasadnicze stosowanie od 21 października 2005 r. Te daty pełnią różne funkcje.

Wniosek składa się w państwie pochodzenia

W Polsce art. 795¹ Kodeksu postępowania cywilnego wskazuje przy orzeczeniu sąd, który je wydał, a przy ugodzie sąd jej zawarcia lub zatwierdzenia. Jeżeli chodzi o inny tytuł egzekucyjny, § 2 kieruje wniosek do sądu rejonowego, w którego okręgu tytuł został sporządzony. Nie składaj go do komornika w przekonaniu, że ma on zastąpić sąd wydający zaświadczenie.

Przy ugodzie art. 24 rozporządzenia wymaga roszczenia pieniężnego z art. 4 pkt 2, zatwierdzenia przez sąd albo zawarcia przed sądem w toku postępowania oraz wykonalności w państwie zatwierdzenia lub zawarcia. Dla tego wariantu przewidziano zaświadczenie według załącznika II. Przy dokumencie urzędowym trzeba sprawdzić definicję z art. 4 pkt 3 i wyraźne uznanie roszczenia z art. 3 ust. 1 lit. d. Art. 25 wymaga wykonalnego dokumentu dotyczącego roszczenia z art. 4 pkt 2 oraz wniosku do wyznaczonego organu państwa wydania; zaświadczenie odpowiada załącznikowi III. Nie wystarczy więc nazwać prywatnego pisma dokumentem urzędowym.

Tych wariantów nie ocenia się przez mechaniczne przeniesienie wszystkich warunków dotyczących wyroku. Art. 24 ust. 3 i art. 25 ust. 3 określają odpowiednie stosowanie rozdziałów II i IV, wyłączając między innymi art. 6 ust. 1 oraz art. 21 ust. 1. Rodzaj posiadanego tytułu ma zatem znaczenie także dla późniejszej kontroli wykonania.

Rozdziel odmowę wydania zaświadczenia od sprostowania lub uchylenia zaświadczenia już wydanego. Art. 10 rozporządzenia przewiduje określone podstawy sprostowania lub uchylenia, a jednocześnie wyłącza odwołanie od samego wydania. W polskiej procedurze art. 795³ przewiduje zażalenie wierzyciela na odmowę wydania. Natomiast wniosek dłużnika z art. 795⁴ jest polskim trybem uzyskania uchylenia zaświadczenia na podstawie określonej w rozporządzeniu. Składa się go w terminie miesięcznym od doręczenia dłużnikowi postanowienia o wydaniu zaświadczenia. Rodzaj otrzymanego dokumentu i daty wymagają zatem sprawdzenia przed wyborem pisma.

Zaświadczenie nie wykonuje długu samo

Art. 5 usuwa potrzebę osobnego stwierdzenia wykonalności w państwie wykonania oraz możliwość sprzeciwu wobec uznania, lecz art. 20 pozostawia samo postępowanie egzekucyjne prawu tego państwa. Potrzebne są wymagane odpisy orzeczenia i zaświadczenia, a w razie konieczności właściwe tłumaczenie zaświadczenia. Nie wynika stąd obowiązek tłumaczenia każdego dokumentu z akt bez zbadania wymagań.

Przy orzeczeniu art. 21 przewiduje ograniczoną podstawę odmowy związaną z wcześniejszym niezgodnym orzeczeniem, przy spełnieniu wskazanych warunków, bez ponownego badania meritum. Art. 23 pozwala na wniosek i w przewidzianych okolicznościach ograniczyć wykonanie, uzależnić je od zabezpieczenia albo wyjątkowo zawiesić. Nie jest to automatyczny skutek dowolnego zakwestionowania długu. Przy planowaniu dochodzenia należności na podstawie posiadanego tytułu warto więc ocenić zarówno możliwość uzyskania ETE, jak i dokumenty oraz realną drogę wykonania.