Przejdź do treści 
Przy rozliczeniu kosztu kuratora trzeba sprawdzić dwie odrębne rzeczy: czy prawidłowo ustalono ryczałt za konkretne kontakty oraz na jakiej podstawie obciążono nim danego uczestnika. Przyznanie należności kuratorowi nie odpowiada jeszcze na pytanie, czy cały wydatek ma ostatecznie ponieść jeden rodzic. Zacznij od treści otrzymanego postanowienia, a nie samej kwoty na wezwaniu do zapłaty.
Za co nalicza się ryczałt?
Art. 91 ustawy o kuratorach sądowych przewiduje ryczałt za obecność przy kontaktach rodziców z dziećmi ustalonych przez sąd opiekuńczy. Wynosi on 10% kwoty bazowej określonej w art. 14 ust. 1 tej ustawy i przysługuje również kuratorowi zawodowemu. To inna należność niż miesięczny ryczałt za sprawowanie dozoru lub nadzoru z art. 90.
Na 2026 r. ustawa budżetowa ustala kwotę bazową dla zawodowych kuratorów sądowych w wysokości 2842,77 zł. To podstawa obliczenia ustawowego procentu, a nie kwota należna za jedno spotkanie ani rachunek przypadający automatycznie na każdego rodzica. Przy rozliczeniu obejmującym różne lata trzeba sprawdzić podstawę właściwą dla danego okresu.
Jedno spotkanie nie daje kilku pełnych ryczałtów tylko dlatego, że kurator uczestniczył przy jego rozpoczęciu i zakończeniu. Sąd Najwyższy w uchwale z 16 lutego 2017 r., III CZP 96/16, przyjął jeden ryczałt za spotkanie także wtedy, gdy brało w nim udział kilku kuratorów. Rozdzielenie zadań między kuratora obecnego przy przekazaniu dziecka na początku i innego przy jego odbiorze na końcu nie uzasadnia samo przez się naliczenia dwóch pełnych ryczałtów.
Porównaj więc wykaz dat z treścią sądowego zlecenia i informacją o rzeczywistym udziale kuratora. Sprawdź, czy dwa wpisy nie opisują dwóch części tego samego kontaktu, czy nie powtórzono tej samej pozycji oraz czy rozliczenie dotyczy obecności przy kontakcie, czy innego zadania. Sama liczba nazwisk kuratorów nie zastępuje liczby spotkań. Z uchwały nie wynika natomiast automatyczne rozstrzygnięcie każdej sytuacji odwołanego lub niedoszłego spotkania — potrzebne są rzeczywiste okoliczności i podstawa konkretnej należności.
Kto ostatecznie ponosi wydatek?
Ryczałt za udział kuratora przy kontaktach jest wydatkiem sądowym. W postępowaniu nieprocesowym punktem wyjścia jest art. 520 § 1 KPC: każdy uczestnik ponosi koszty związane ze swoim udziałem w sprawie. Dalsze paragrafy pozwalają rozdzielić koszty albo obciążyć nimi jednego uczestnika między innymi przy różnym stopniu zainteresowania wynikiem, sprzeczności interesów lub wskazanym w ustawie niesumiennym czy oczywiście niewłaściwym postępowaniu. Nie ma z tego powodu uniwersalnej zasady „zawsze po połowie” albo „zawsze płaci rodzic, który wnosił o kontakty”.
Wydatek może być tymczasowo wyłożony przez Skarb Państwa. Wtedy rozstrzygnięcie o jego ostatecznym poniesieniu wymaga zastosowania właściwych zasad, w tym art. 83 i odpowiednio art. 113 ustawy o kosztach sądowych. Tymczasowa wypłata nie oznacza, że koszt na pewno pozostanie na rachunek państwa. Nie jest też sama w sobie dowodem, że cały wydatek obciąża konkretnego rodzica.
W uchwale z 21 grudnia 2010 r., III CZP 107/10, dotyczącej innego zadania — przymusowego odebrania osoby — Sąd Najwyższy rozstrzygnął kwestię należności kuratora i jej charakteru jako wydatku. Odmówił natomiast odpowiedzi na abstrakcyjne pytanie o automatyczne obciążenie określonego uczestnika. Nie należy używać tej uchwały jako gotowej reguły, że przy wszystkich kontaktach zawsze płaci jedna ze stron.
Dopasuj środek do rzeczywistego aktu
| Co otrzymałeś? | Co sprawdzić przed reakcją? |
|---|---|
| Informację organizacyjną albo zestawienie czynności | Ustal, czy wydano już postanowienie o przyznaniu należności lub obciążeniu kosztami. Prośba o wyjaśnienie zestawienia nie zastępuje środka przeciwko wydanemu orzeczeniu. |
| Postanowienie sądu obciążające Cię kosztami | Gdy nie zaskarżasz istoty sprawy, art. 394 § 1 pkt 6 KPC przewiduje zażalenie do sądu drugiej instancji na obciążenie kosztami sądowymi. Jeśli kwestionujesz także rozstrzygnięcie co do istoty, sposób zaskarżenia trzeba powiązać z właściwym środkiem dotyczącym tego rozstrzygnięcia. |
| Postanowienie referendarza w przedmiocie kosztów | Właściwa jest skarga do sądu, w którym referendarz wydał orzeczenie. Dla postanowień o kosztach obowiązuje szczególna reguła z art. 398²³ KPC: skarga wstrzymuje wykonalność, a sąd utrzymuje postanowienie w mocy lub je zmienia. |
Przy zażaleniu z art. 394 termin wynosi tydzień od doręczenia postanowienia z uzasadnieniem, także doręczonego z urzędu. Jeżeli sąd odstąpił od uzasadnienia, termin biegnie od ogłoszenia albo od doręczenia, gdy postanowienie podlegało doręczeniu. Przy skardze na postanowienie referendarza o kosztach, doręczane z uzasadnieniem, również należy pilnować tygodniowego terminu. Zachowaj dokument i dowód daty jego doręczenia.
Nie należy utożsamiać kuratora obecnego przy kontaktach z kuratorem ustanowionym dla strony w procesie. Przepis dotyczący wynagrodzenia tego drugiego nie stanowi automatycznej odpowiedzi na pytanie o środek przeciwko każdemu rozliczeniu kontaktów. Jeśli kwestionujesz samo przyznanie należności kuratorowi, a nie własne obciążenie, potrzebna jest osobna ocena przedmiotu aktu i Twojego interesu w jego zaskarżeniu.
Konkretny zarzut zamiast ogólnej niezgody na koszt
Wskaż punkt orzeczenia, zaskarżoną kwotę lub część rozliczenia oraz żądaną zmianę. Wyjaśnij, czy błąd dotyczy liczby kontaktów, wielokrotnego naliczenia za jedno spotkanie, przyjętej podstawy obliczenia czy podziału kosztów między uczestników. Dołącz uporządkowane daty, zlecenie sądu, rozliczenie kuratora i dokumenty dotyczące zdarzeń, na których opierasz zarzut. Sama informacja, że spotkania są dla Ciebie kosztowne, nie wykazuje jeszcze błędu rachunku ani podstawy obciążenia.
Osobnym zagadnieniem jest organizacja kontaktu w obecności kuratora. Ten tekst nie rozstrzyga również zwrotu wydatków poniesionych przez rodzica wskutek udaremnienia spotkania ani kolejnych etapów reakcji na niewykonywanie kontaktów. Wniosek o wyjaśnienie organizacji spotkań nie zatrzymuje sam przez się terminu zaskarżenia już doręczonego rozstrzygnięcia o kosztach.
Jeżeli potrzebujesz oceny naliczenia i obciążenia kosztem kuratora, przygotuj postanowienie z pouczeniem, dowód doręczenia, wykaz kontaktów oraz rozliczenie. Zakres pomocy LexActa opisuje strona kontaktów z dzieckiem we Wrocławiu.
Źródła: ustawa o kuratorach sądowych — art. 14, 90 i 91; ustawa budżetowa na 2026 r. — art. 13 i 39; ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych — właściwe art. 5, 8, 83 i 113; Kodeks postępowania cywilnego — właściwe art. 394, 398²²–398²⁴, 518 i 520; uchwała SN z 16 lutego 2017 r., III CZP 96/16; uchwała SN z 21 grudnia 2010 r., III CZP 107/10.
