Przejdź do treści 
Przegranie sprawy albo uchybienie terminowi przez pełnomocnika nie oznacza automatycznie odszkodowania równego wartości pierwotnego sporu. W roszczeniu cywilnym trzeba ustalić zakres powierzonego zadania, naruszenie wymaganej staranności, rzeczywistą szkodę i to, czy prawidłowe działanie pozwoliłoby uniknąć tej straty.
Staranność zawodowa, a nie obietnica wygranej
Przy umownym prowadzeniu sprawy znaczenie mają art. 355 § 2, 471–472, 734 i 750 KC. Pełnomocnik ma wykonywać uzgodnione czynności z należytą zawodową starannością. Nie gwarantuje to korzystnego rozstrzygnięcia niezależnie od dowodów i prawa. Dlatego sam niekorzystny wyrok nie dowodzi jeszcze nienależytego wykonania zobowiązania.
Najpierw ustal, co obejmowało zlecenie: konkretną czynność, określony etap czy prowadzenie całej sprawy. Następnie wskaż uchybienie w tym zakresie, na przykład zaniechanie prawidłowego wniesienia uzgodnionego środka. Ogólne niezadowolenie z kontaktu lub strategii trzeba odróżnić od zdarzenia, które miało wywołać konkretną stratę.
Dlaczego wraca się do materiału pierwotnej sprawy
Jeżeli żądanie opiera się na twierdzeniu, że bez błędu klient wygrałby pierwotny spór, potrzebna jest ocena tego hipotetycznego prawidłowego przebiegu. Bada się podstawę roszczenia, dostępne dowody, zarzuty przeciwnika i rzeczywisty wpływ pominiętej czynności. Nie wystarczy przyjąć, że sprawa była „do wygrania”, skoro nikt nie rozpoznał środka merytorycznie.
Znaczenie takiej oceny wyjaśnia wyrok SN z 19 grudnia 2012 r., II CSK 219/12 — publiczna reprodukcja tekstu. Dawne przepisy proceduralne przywołane w tamtej sprawie nie są instrukcją obecnego wnoszenia środka; istotny jest test odpowiedzialności i związku pomiędzy uchybieniem a stratą.
Co jest szkodą i kto ma ją wykazać
W ramach art. 471 wierzyciel powinien wykazać zobowiązanie, jego niewykonanie lub nienależyte wykonanie, szkodę oraz związek przyczynowy. Pełnomocnik może wykazywać, że przyczyny nienależytego wykonania nie należały do okoliczności, za które odpowiada. Nie oznacza to przeniesienia na niego obowiązku udowodnienia za klienta całej szkody.
Wyliczenie powinno odróżniać rzeczywistą stratę od niewykazanej nadziei na korzyść. Również wydatki związane z naprawieniem sytuacji wymagają powiązania z uchybieniem; nie każdy rachunek z późniejszego postępowania automatycznie staje się szkodą obciążającą poprzedniego pełnomocnika.
Działania w nadal trwającej sprawie ocenia się osobno
Możliwość dalszego środka lub przywrócenia terminu wymaga własnej, pilnej oceny na tle akt. Pozew odszkodowawczy nie zastępuje tych czynności. Dalsze zachowanie stron może mieć znaczenie dla związku lub rozmiaru szkody, ale nie należy z góry twierdzić, że niewykorzystanie dowolnego środka zawsze przerywa związek z wcześniejszym błędem.
Obowiązki zawodowej staranności i informowania klienta wynikają również z § 8 i 49 Kodeksu etyki adwokackiej. Ich naruszenie trzeba jednak nadal połączyć z przesłankami konkretnego roszczenia cywilnego. Postępowanie dyscyplinarne nie wylicza za klienta należnego odszkodowania.
Jak przygotować materiał do niezależnej oceny
Zbierz umowę lub korespondencję określającą zadanie, pełnomocnictwo, pisma i orzeczenia z doręczeniami, przekazane pełnomocnikowi dowody oraz dokumenty wskazanej straty. Zachowaj chronologię: kiedy informacja była dostępna, jaka czynność miała nastąpić i co wydarzyło się po uchybieniu.
W ramach analizy roszczenia odszkodowawczego można sprawdzić zarówno błąd, jak i rzeczywistą możliwość uzyskania innego wyniku. Jeżeli problem dotyczy przede wszystkim ustalenia bieżącego stanu sprawy, odrębną funkcję ma materiał o braku kontaktu z pełnomocnikiem przed ważną czynnością.
