Przejdź do treści 
Jeżeli prawo do działki ROD ustanowiono wspólnie na rzecz małżonków, po rozwodzie albo unieważnieniu małżeństwa trzeba zająć się także zawiadomieniem stowarzyszenia ogrodowego. Art. 40 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych daje trzy miesiące na zgłoszenie, komu przypadło prawo, albo przedstawienie dowodu wszczęcia sądowego podziału. Nie wymaga więc, aby sporny podział zawsze zdążył zakończyć się w tych trzech miesiącach.
Najpierw dokument wspólnego prawa
Sprawdź umowę lub inne dokumenty potwierdzające, że prawo przysługiwało wspólnie obojgu małżonkom. Samo małżeństwo z działkowcem albo wspólne uprawianie działki nie zastępują tego ustalenia. Art. 40 nie jest też ogólną procedurą podziału praw po rozstaniu pary niepozostającej w małżeństwie.
Prawo do działki w ROD jest oparte na szczególnych zasadach ustawy, w tym na dzierżawie działkowej z art. 27–28. Nie należy utożsamiać go z własnością gruntu. Osobno ustawa traktuje własność nasadzeń, urządzeń i obiektów wykonanych lub nabytych ze środków działkowca. Zawiadomienie o prawie do działki nie zastępuje każdego potrzebnego rozliczenia tych składników.
Dwie dopuszczalne odpowiedzi w pierwszym terminie
W ciągu trzech miesięcy od ustania małżeństwa można zawiadomić stowarzyszenie, któremu byłemu małżonkowi przypadło prawo. Gdy istnieje spór i rozpoczęto już sądowy podział tego prawa, zamiast udawać porozumienie przedstawia się dowód wszczęcia postępowania. Sam zamiar złożenia wniosku albo projekt pozostawiony w domu nie jest dowodem jego wszczęcia.
Przygotuj dokument zakończenia małżeństwa z informacją o prawomocności, dokument prawa do działki oraz odpowiednio dokument przyznania prawa lub potwierdzenie wszczęcia postępowania dotyczącego tego prawa. W piśmie oznacz ogród, działkę, obie osoby i załączniki. Zachowaj potwierdzenie, kiedy i co otrzymało stowarzyszenie.
Co musi nastąpić po braku zawiadomienia
Przekroczenie trzech miesięcy nie pozbawia automatycznie prawa. Zgodnie z art. 40 ust. 2 stowarzyszenie ma wyznaczyć dodatkowy termin, nie krótszy niż miesiąc, oraz uprzedzić o skutkach jego niezachowania. Trzeba zatem odczytać treść i datę otrzymanego wezwania. Nie należy traktować dowolnego wcześniejszego pisma o opłatach jako ustawowego wezwania w tej sprawie.
Jeżeli otrzymasz takie wezwanie, zareaguj w dodatkowym terminie i dołącz właściwy dokument. Jeżeli postępowanie sądowe trwa, istotny jest dowód jego wszczęcia; ustawa nie ogranicza dopuszczalnej odpowiedzi wyłącznie do gotowego, prawomocnego podziału. Warto zachować także kopię samego wezwania i dowód doręczenia swojej odpowiedzi.
Rozwiązanie umowy wobec jednego z byłych małżonków
Dopiero po bezskutecznym upływie dodatkowego terminu stowarzyszenie może pozostawić prawo jednemu z byłych małżonków. Następuje to przez rozwiązanie umowy wobec drugiego w trybie art. 36 ust. 1: na piśmie pod rygorem nieważności, z przyczyną uzasadniającą wypowiedzenie. Jest to uprawnienie stowarzyszenia po spełnieniu ustawowych etapów, a nie skutek automatyczny pierwszego opóźnienia.
Pismo rozwiązujące wymaga pilnej oceny. Art. 37 przewiduje powództwo o uznanie wypowiedzenia za bezskuteczne albo przywrócenie prawa na poprzednich warunkach, z terminem 30 dni od doręczenia pisma wypowiadającego. W konkretnej sprawie trzeba sprawdzić, jaki dokument rzeczywiście doręczono i czy spełniono warunki ustawowe. Nie zakładaj, że zwykłe dalsze korzystanie z działki zastępuje reakcję na wypowiedzenie.
Do uporządkowania prawa do działki w rozliczeniu po rozwodzie potrzebne są przede wszystkim te dokumenty i daty. Obowiązki związane z korzystaniem z ROD nie znikają tylko dlatego, że między byłymi małżonkami trwa spór o przyznanie prawa.
Źródło ustawowe
Ustawa o rodzinnych ogrodach działkowych — art. 27–28, 30, 35–37 i 40; KPC — art. 365 § 1.
