Przejdź do treści 
Wyłączony silnik nie rozstrzyga, że osoba po alkoholu nie prowadziła samochodu. Trzeba ustalić, czy pojazd się poruszał, kto kontrolował ten ruch i jakie czynności wykonywała osoba znajdująca się przy kierownicy. Samo zastanie jej w aucie również nie zastępuje tych ustaleń.
Oddziel ruch pojazdu od sposobu jego napędzania
Art. 178a § 1 k.k. wymaga prowadzenia pojazdu mechanicznego w ruchu lądowym, wodnym lub powietrznym w określonym stanie. Przepis nie sprowadza tej czynności do uruchomienia silnika. Samochód może przemieszczać się także siłą osób go pchających, innego pojazdu albo bezwładności.
Nie należy utożsamiać wyłączonego silnika z automatycznym wyłączeniem art. 178a § 1. Opisany niżej wyciąg orzeczenia o holowaniu pokazuje, że ocena może obejmować osobę sterującą samochodem, któremu ruch nadaje inny pojazd. W innych układach trzeba odrębnie zbadać zarówno cechy pojazdu, jak i czynności człowieka; nie wystarczy nazwać auta „nieczynnym”.
Co ustalić, gdy samochód przemieszcza się bez własnego napędu?
Jeżeli samochód przemieszczają inne osoby, opis zdarzenia powinien wskazywać, gdzie znajdował się każdy uczestnik i co rzeczywiście robił. Osobno trzeba ustalić ruch auta, używanie kierownicy lub hamulców i możliwość wpływania na jego zachowanie. Nie wolno zastąpić tych ustaleń samym stwierdzeniem, że ktoś siedział za kierownicą.
Krótki odcinek należy opisać i udokumentować tak samo jak pozostałe okoliczności. Art. 178a § 1 nie wskazuje minimalnej liczby metrów. Nie oznacza to jednak, że samo przemieszczenie auta przesądza odpowiedzialność konkretnej osoby: nadal trzeba ustalić prowadzenie pojazdu mechanicznego, wymagany stan i właściwy obszar ruchu.
Holowanie także wymaga oceny czynności człowieka
W opublikowanym wyciągu wyroku z 18 marca 2003 r., III KKN 390/01 opisano osobę siedzącą przy kierownicy holowanego samochodu, nadającą mu kierunek i kontrolującą jego zachowanie. SN dopuścił ocenę takiej osoby jako prowadzącej, mimo że ruch nadawał pojazd holujący. Dostępna publikacja obejmuje wyciąg z uzasadnienia, z zaznaczonymi pominięciami; nie jest pełnym zapisem całego pierwotnego uzasadnienia.
W konkretnej sprawie trzeba więc opisać rodzaj połączenia, manewry, sterowanie i hamowanie. Samo zdanie „byłem holowany” nie odpowiada na pytanie, czy dana osoba współuczestniczyła w prowadzeniu. Nie wolno też przenosić ustaleń o takim holowaniu na każdą sytuację przewożenia uszkodzonego auta.
| Sytuacja | Co wymaga ustalenia |
|---|---|
| Osoba siedzi lub śpi w nieruchomym aucie | Czy są dowody wcześniejszego prowadzenia; sam obraz postoju tego nie rozstrzyga |
| Inne osoby pchają samochód | Czy człowiek przy kierownicy kontroluje kierunek, prędkość lub hamowanie |
| Osoba idzie obok, prowadząc motorower albo motocykl | Rzeczywisty sposób przemieszczania; art. 2 pkt 18 Prawa o ruchu drogowym zalicza taką osobę do pieszych |
| Auto przejechało tylko krótki odcinek | Sam ruch i czynności człowieka, bez przyjmowania fikcyjnego minimalnego dystansu |
Jakie dowody rozdzielają te sytuacje?
Przydatne jest odtworzenie kolejności zdarzeń: kiedy pojazd stał, kiedy się przemieścił i kto w każdym momencie wykonywał daną czynność. Nagranie powinno być ocenione wraz z tym, co pokazuje przed i po wybranej klatce. Zeznania warto odnieść do konkretnych obserwacji, zamiast utożsamiać miejsce siedzenia z pełnym opisem jazdy.
- Ustal, skąd pochodziła siła poruszająca pojazd i jaka była jego trasa.
- Sprawdź, kto używał kierownicy, hamulców, dźwigni biegów lub zwalniał hamulec.
- Zestaw sprawność mechanizmów z nagraniami, oględzinami i relacjami świadków.
- Oddziel to, co ktoś rzeczywiście widział, od wniosku, że dana osoba musiała wcześniej jechać.
Nie jest to automatyczny test winy oparty na jednej czynności. Wnioski dowodowe powinny wskazywać materiał i okoliczność wymagającą udowodnienia, a ocena uwzględniać całość dowodów zgodnie z art. 7, 167, 169 i 410 k.p.k. Odrębnego ustalenia wymaga również ruch lądowy na posesji lub parkingu. Przy dawnym zdarzeniu reguły art. 4 k.k. wykluczają proste kopiowanie sankcji z historycznego wyroku.
Jeżeli spór dotyczy ruchu auta z wyłączonym silnikiem, do omówienia przygotuj pełny opis czynności, nagrania i protokoły. Zakres analizy oraz obrony opisuje strona pomocy w sprawach jazdy po alkoholu.
