Przejdź do treści 
Długie oczekiwanie w sprawie o kontakty może wymagać czegoś więcej niż kolejnego pytania o termin rozprawy. Uczestnik postępowania cywilnego może złożyć krajową skargę na przewlekłość, dopóki sprawa jest w toku. Trzeba jednak wskazać konkretną nieuzasadnioną zwłokę, właściwy sąd i żądania przewidziane ustawą. Samo pokrewieństwo z dzieckiem nie daje każdemu członkowi rodziny prawa do wniesienia skargi.
Co w sprawie kontaktowej trzeba wykazać
Nie istnieje jedna liczba miesięcy, po której każda sprawa staje się przewlekła. Sąd ocenia łączny dotychczasowy czas postępowania, terminowość i prawidłowość czynności, zawiłość sprawy, jej znaczenie oraz zachowanie uczestników. Pojedyncze odroczenie nie przesądza wyniku. Tak samo regularne wysyłanie pism nie wyklucza zwłoki, jeżeli nie prowadzą one do potrzebnego rozstrzygnięcia.
W sprawie o kontakty wyjaśnij, co oznacza upływ czasu dla konkretnej relacji z dzieckiem. Czy od miesięcy nie ma rozstrzygnięcia potrzebnego do spotkań? Czy zmienił się wiek dziecka, szkoła lub możliwość wykonania proponowanego planu? Oddziel te fakty od żądania, aby sąd przyjął Twoją wersję sporu. Skarga nie jest sposobem podważenia niekorzystnej oceny dowodu.
Zamiast przedstawiać cały konflikt rodziców, przygotuj chronologię odnoszącą się do pracy sądu i własnych czynności. Powinna pozwalać porównać okresy oczekiwania z tym, czego wówczas wymagała sprawa.
| Co zanotować | Co ma wyjaśnić |
|---|---|
| Datę wniosku, rozprawy lub zarządzenia i jego przedmiot | Jaki etap rzeczywiście rozpoczęto i jaka czynność miała nastąpić |
| Okres bez czynności lub ponawiania tych samych działań | Gdzie konkretnie upatrujesz nieuzasadnionej zwłoki |
| Wezwania do uzupełnień i daty własnych odpowiedzi | Czy zachowanie uczestników wpływało na czas sprawy |
| Aktualne potrzeby dziecka i sytuację kontaktów | Dlaczego oczekiwane rozstrzygnięcie ma szczególne znaczenie |
Gdzie skierować skargę
W zwykłej sprawie o ustalenie lub zmianę kontaktów skargę rozpoznaje sąd przełożony nad sądem prowadzącym postępowanie, a składa się ją do sądu, przed którym sprawa się toczy. Przy postępowaniu przed sądem rejonowym będzie to zatem co do zasady rozpoznanie przez sąd okręgowy, za pośrednictwem sądu rejonowego. Jeżeli zarzut obejmuje przewlekłość zarówno przed sądem rejonowym, jak i okręgowym, ustawa wskazuje sąd apelacyjny. Zakres zarzutu trzeba więc ustalić przed zaadresowaniem pisma.
Odrębna reguła dotyczy sprawy egzekucyjnej lub innej sprawy wykonania orzeczenia. Skargę wnosi się wtedy bezpośrednio do sądu okręgowego wskazanego w art. 4 ust. 4 ustawy, zasadniczo według okręgu wykonywanych czynności. Przy kilku okręgach znaczenie ma miejsce pierwszej czynności. Dlatego rozróżnij sprawę ustalającą kontakty od postępowania służącego ich wykonywaniu; nie dobieraj drogi jedynie według tego, że oba pisma dotyczą tego samego dziecka.
Żądanie przyspieszenia i żądanie pieniędzy
Skarga powinna spełniać wymagania pisma procesowego, a ponadto zawierać żądanie stwierdzenia przewlekłości i okoliczności, które je uzasadniają. Wskaż sprawę oraz konkretne okresy i działania, do których odnosi się zarzut. Brak tych dwóch szczególnych elementów z art. 6 ust. 2 powoduje odrzucenie bez wezwania do uzupełnienia. Żądanie zaleceń oraz sumy pieniężnej trzeba odróżnić od obowiązkowego żądania stwierdzenia naruszenia.
Uwzględniając skargę, sąd stwierdza przewlekłość. Na żądanie skarżącego albo z urzędu zaleca też podjęcie odpowiednich czynności w wyznaczonym terminie, chyba że jest to oczywiście zbędne. Zalecenia nie mogą wkraczać w ocenę faktyczną i prawną sprawy. Możesz zatem wskazać potrzebę wykonania zaległej czynności, ale nie uzyskać tą drogą nakazu ustalenia kontaktów w wybrany weekend lub pominięcia dowodu przeciwnika.
Przy uwzględnieniu skargi sąd na żądanie przyznaje sumę od 2000 do 20 000 zł. W tych granicach ustawa przewiduje nie mniej niż 500 zł za każdy rok dotychczasowego trwania postępowania, a nie tylko za lata samej bezczynności. Możliwa jest kwota wyższa niż 500 zł za rok, gdy sprawa ma szczególne znaczenie dla skarżącego, który nie przyczynił się w sposób zawiniony do wydłużenia postępowania. Zalicza się już przyznane sumy w tej samej sprawie. Nie jest to automatyczne odszkodowanie odpowiadające wszystkim skutkom utraty kontaktów. Przy dawnej skardze wniesionej przed zmianą prawa trzeba osobno uwzględnić art. 24 noweli z 2023 r.
Opłata, termin rozpoznania i kolejna skarga
Stała opłata wynosi 200 zł. Jeżeli skarży kilka osób, każda uiszcza ją odrębnie. Uwzględniając albo odrzucając skargę, sąd zwraca uiszczoną opłatę z urzędu. Odrzucenie z przyczyn formalnych lub dopuszczalności trzeba przy tym odróżnić od oddalenia niezasadnej skargi.
Ustawa przewiduje wydanie orzeczenia o skardze w ciągu dwóch miesięcy od jej złożenia. Ten termin dotyczy skargi, a nie gwarantowanego zakończenia głównej sprawy o kontakty. Nadal odpowiadaj na wezwania i pilnuj terminów w postępowaniu rodzinnym.
Z nową skargą w tej samej sprawie można zasadniczo wystąpić po 12 miesiącach od wydania orzeczenia wskazanego w art. 12 ustawy, a w sprawie wykonania orzeczenia — po sześciu miesiącach. Art. 14 zawiera też szczególne reguły po odrzuceniu. Nie zastępuj więc kolejnej skargi ponownym wysłaniem identycznego pisma. Jeśli potrzebna jest pilna tymczasowa regulacja spotkań, osobno oceń zabezpieczenie kontaktów. Osobny zakres ma również ocena skargi do ETPC w sprawie kontaktowej; krajowa skarga nie staje się przez podobną nazwę tym samym środkiem.
Do analizy przygotuj sygnaturę, aktualne orzeczenia, pisma i chronologię czynności oraz informację, co dzieje się obecnie z kontaktami. W ramach pomocy w sprawach kontaktów z dzieckiem można uporządkować właściwy etap i potrzebne żądania, bez gwarancji uwzględnienia skargi lub określonej sumy.
Podstawy prawne
Ustawa o skardze na naruszenie prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, w szczególności art. 1–6, 9, 11–12, 14 i 17; ustawa z 9 marca 2023 r. o zmianie KPC oraz niektórych innych ustaw, art. 8, 24 i 31.
