Przejdź do treści 
Obowiązany, który poniósł szkodę wskutek wykonania zabezpieczenia, może w określonych sytuacjach dochodzić od uprawnionego odszkodowania z art. 746 KPC. Nie wystarczy samo uchylenie zabezpieczenia ani wykazanie, że zajęcie utrudniło działalność. Trzeba sprawdzić ustawowy powód zakończenia sprawy lub zabezpieczenia, rzeczywiste wykonanie, szkodę, związek przyczynowy i szczególny termin dochodzenia roszczenia.
Wynik sprawy trzeba przyporządkować do ustawy
Art. 746 § 1 KPC wymienia między innymi niewniesienie pisma wszczynającego postępowanie w wyznaczonym terminie, cofnięcie pozwu lub wniosku, zwrot albo odrzucenie takiego pisma, oddalenie powództwa lub wniosku, umorzenie postępowania oraz przypadki określone w art. 744 § 2. Należy sprawdzić konkretny dokument kończący i jego skutek, zamiast utożsamiać każdą zmianę sposobu zabezpieczenia z powstaniem roszczenia odszkodowawczego.
Uchylenie zabezpieczenia w toku nadal prowadzonej sprawy na podstawie art. 742 może rodzić inne pytania niż prawomocne oddalenie zabezpieczonego żądania. Dokumenty należy czytać łącznie, z uwzględnieniem etapu postępowania.
Liczy się szkoda związana z wykonaniem
Roszczenie z art. 746 nie wymaga oparcia odpowiedzialności na wykazaniu winy uprawnionego. Wymaga jednak rzeczywistego uszczerbku wynikłego z wykonania zabezpieczenia. Gdy zakaz nie był w ogóle realizowany, nie można zakładać szkody wykonawczej tylko dlatego, że formalnie wydano postanowienie. To rozróżnienie przedstawia wyrok SN z 25 lutego 2010 r., V CSK 293/09 — publiczna reprodukcja tekstu; sam dawny wyrok nie jest podstawą ustalania wszystkich obecnych reguł terminu.
Przy utraconym kontrakcie trzeba połączyć konkretne ograniczenie z utratą rzeczywistej korzyści, a nie tylko wskazać cały przewidywany obrót. Przy kosztach finansowania potrzebne są warunki i rzeczywiste wydatki. Ogólne zasady szkody i związku wynikają z art. 361–363 KC. Korzystny wynik głównej sprawy nie wylicza automatycznie wysokości szkody.
Rok na dochodzenie roszczenia — z ważnym wyjątkiem
Art. 746 § 1 stanowi, że roszczenie wygasa, jeśli nie będzie dochodzone w ciągu roku od jego powstania. To nie jest zwykły termin przedawnienia. Nie należy automatycznie liczyć go od dnia zajęcia rachunku, od pierwszej straty ani od dowolnej późniejszej korespondencji. Początek trzeba ustalić na tle właściwego ustawowego zdarzenia i dokumentów sprawy.
§ 1¹ przewiduje odrębny początek biegu w przypadku wniesienia skargi kasacyjnej: jest nim dzień prawomocnego zakończenia postępowania wywołanego jej wniesieniem. Trzeba więc ustalić przebieg i zakończenie tego postępowania. Nie należy zawężać przepisu wyłącznie do uchylenia wyroku i późniejszego ponownego oddalenia ani traktować daty dowolnego kolejnego pisma jako początku nowego roku.
Przy dawnych postępowaniach trzeba odrębnie sprawdzić właściwą wersję i przepisy przejściowe. Obecny układ art. 746 wynika między innymi z nowelizacji z 2011 r., art. 1 pkt 67 oraz art. 9–11, która zasadniczo weszła w życie 3 maja 2012 r. Sama późniejsza data wykonania zabezpieczenia nie zastępuje tej analizy.
Kilku uprawnionych i kaucja zabezpieczająca przyszłą szkodę
Jeżeli zabezpieczenie uzyskało łącznie kilku uprawnionych, art. 746 § 2 przewiduje ich solidarną odpowiedzialność. Art. 739 pozwala natomiast uzależnić wykonanie zabezpieczenia od złożenia przez uprawnionego kaucji na zabezpieczenie roszczeń obowiązanego wynikających z wykonania.
Z kaucją wiąże się osobny termin: jeżeli obowiązany nie wytoczył powództwa w ciągu miesiąca od rozpoczęcia biegu terminu z art. 746 § 1 lub § 1¹, sąd na wniosek uprawnionego zwraca mu kaucję. Tak stanowi § 3. Wniesienie pozwu ma zatem znaczenie dla pozostawienia kaucji; przy skardze kasacyjnej trzeba uwzględnić także odrębny początek z § 1¹. Miesiąc dotyczący kaucji i rok dotyczący wygaśnięcia roszczenia nie są zamienne.
Jak uporządkować materiał przed pozwem
| Co ustalić | Jakie dokumenty zestawić |
|---|---|
| Podstawa i czas wykonania | Postanowienie, sposób wykonania, protokoły, zajęcia i zwolnienia. |
| Ustawowy skutek zakończenia | Orzeczenia, prawomocność, zwrot lub cofnięcie pisma, dokumenty ewentualnej kasacji. |
| Rzeczywisty uszczerbek | Umowy, koszty, dane finansowe i materiał pozwalający powiązać stratę z ograniczeniem. |
| Terminy i kaucja | Daty istotnych zdarzeń, informacja o kaucji oraz o wniesionym powództwie. |
To inne żądanie niż koszty samego postępowania, zwrot nienależnie otrzymanego świadczenia czy roszczenie za bezprawne działanie komornika. Sposób uzyskania ochrony przed wyrokiem omawia materiał o zabezpieczeniu roszczenia cywilnego. Przy badaniu odszkodowania za szkodę po wykonaniu zabezpieczenia trzeba wskazać właściwego uprawnionego i samodzielnie uzasadnić stratę.
