Przejdź do treści 
Wywiad środowiskowy kuratora ma dostarczyć sądowi informacji o dziecku i jego otoczeniu. Nie jest sam w sobie orzeczeniem ograniczającym władzę ani badaniem psychologicznym. Przygotowanie polega na przedstawieniu sprawdzalnych faktów i dokumentów. Po poznaniu sprawozdania można wskazać sądowi konkretny błąd lub brak oraz wyjaśnić jego znaczenie dla rozstrzygnięcia.
Co sąd zlecił ustalić?
Art. 570¹ KPC pozwala zarządzić wywiad dotyczący małoletniego i jego środowiska. Wymienia między innymi warunki wychowawcze i życiowe, sytuację bytową rodziny, naukę, czas wolny, relacje, stosunek rodziców do dziecka, podejmowane oddziaływania wychowawcze i stan zdrowia. Zakres konkretnego zlecenia ma znaczenie dla tego, jakie informacje kurator zbiera.
Wywiad może zostać zarządzony także wtedy, gdy sąd powziął wiadomość o zdarzeniu uzasadniającym wszczęcie postępowania z urzędu, oraz w postępowaniu wykonawczym. Sama jego zapowiedź nie dowodzi zatem, że sąd przesądził już wynik sprawy. Jeśli z rodziną pracuje asystent, kodeks przewiduje również uzyskiwanie odpowiednich informacji od właściwej jednostki wspierania rodziny.
Wizyta w domu jest częścią ustalania faktów
Kurator może zbierać niezbędne informacje nie tylko od jednego rodzica. Przepisy przewidują korzystanie z wiedzy rodziny, szkoły, sąsiedztwa i innych osób lub instytucji mających istotne informacje. W rozporządzeniu regulującym czynności rodzinne znajduje się odesłanie do odpowiedniego stosowania określonych przepisów o przeprowadzaniu wywiadu, w tym okazania legitymacji oraz wyjaśnienia organu zlecającego i celu. Wywiad nie musi więc sprowadzać się do oglądania pokoju dziecka podczas jednej rozmowy.
Ustal sygnaturę i cel czynności. Przedstaw aktualną organizację opieki, warunki mieszkaniowe, szkołę, leczenie i ważne zmiany w zakresie związanym ze zleceniem. Gdy nie znasz odpowiedzi albo dokument jest dopiero zamawiany, powiedz o tym wprost. Wskaż datę informacji i jej źródło. Przyczyna dawnej nieobecności w szkole czy obecny termin terapii powinny być opisane tak, by można było je odróżnić od oceny lub przypuszczenia.
Nie przygotowuj dziecku gotowych odpowiedzi i nie twórz pozorów codziennych warunków. Rzeczowe przygotowanie to na przykład uporządkowanie dokumentów dotyczących kwestii zleconych przez sąd oraz wskazanie osób, które znają fakty. Nie wymaga ono udostępniania bez związku ze sprawą całej prywatności wszystkich domowników.
Co powinno znaleźć się w sprawozdaniu?
Przepisy wymagają pisemnego sprawozdania z wywiadu, obejmującego dane osoby przeprowadzającej wywiad, opis sytuacji i ustaleń objętych poleceniem, datę oraz podpis. Kurator składa sprawozdanie w terminie 14 dni od otrzymania zarządzenia o przeprowadzeniu wywiadu, chyba że w zarządzeniu wyznaczono inny termin. Jest to termin dotyczący wykonania zlecenia; nie oznacza obowiązkowego 14-dniowego uprzedzenia rodzica przed wizytą. Na polecenie sądu kurator uzupełnia wywiad.
Jednorazowe zebranie informacji trzeba odróżnić od stałego nadzoru kuratora nad wykonywaniem władzy rodzicielskiej. Również opinia OZSS ma inny cel i podstawy. Nie należy przypisywać raportowi z wywiadu całej roli opinii specjalistów.
Jak zgłosić błąd, gdy raport jest już w aktach?
Strony i uczestnicy mają prawo przeglądać akta oraz otrzymywać z nich odpisy lub kopie. Zapoznaj się z pełnym sprawozdaniem. Następnie wskaż fragment, którego dotyczy uwaga, prawidłową informację i potwierdzenie. Możesz odróżnić błąd faktu, nieaktualne dane, pominięty dokument i wniosek, z którym się nie zgadzasz. Wyjaśnij, dlaczego różnica wpływa na ocenę sytuacji dziecka.
Uwagi kieruje się do sądu prowadzącego sprawę wraz z odpowiednim wnioskiem, na przykład o uwzględnienie dokumentu albo uzupełnienie ustaleń. Sprawozdanie samo nie jest postanowieniem, na które służyłoby odrębne zażalenie na każde niekorzystne zdanie. Sąd ma ocenić wiarygodność i moc dowodów po wszechstronnym rozważeniu materiału. Wskazanie konkretnej sprzeczności jest użyteczniejsze niż sam zarzut, że raport był niekorzystny.
Do konsultacji o dowodach w sprawie władzy rodzicielskiej przygotuj zlecenie lub informację o celu wywiadu, pełne sprawozdanie oraz dokumenty dotyczące zaznaczonych niezgodności. Pozwala to ocenić, jakiej czynności sądu rzeczywiście potrzeba.
Podstawy: KPC, art. 9, 13, 233, 518 i 570¹; rozporządzenie o czynnościach kuratorów, § 6–7; przepisy o wywiadzie stosowane odpowiednio w zakresie odesłania z § 6 ust. 2; ustawa o kuratorach sądowych, art. 9 i 9a.
