Przejdź do treści 
Zagraniczny dokument kończący małżeństwo nie zawsze jest wyrokiem. Rozporządzenie UE 2019/1111 przewiduje osobną drogę uznawania określonych dokumentów urzędowych i zarejestrowanych porozumień dotyczących rozwodu lub separacji prawnej. Nie obejmuje jednak każdej podpisanej umowy. Najpierw trzeba ustalić rodzaj dokumentu, jego moc w państwie pochodzenia i właściwy zakres czasowy rozporządzenia.
Nazwa dokumentu nie przesądza kwalifikacji
Definicje z art. 2 odróżniają dokument urzędowy od porozumienia zarejestrowanego przez uprawniony organ publiczny. Istotne jest rzeczywiste sporządzenie lub rejestracja w przewidzianym prawem trybie, a nie jedynie poświadczenie podpisów albo użycie słowa „rozwód” w tłumaczeniu. Trzeba też odróżnić dokument od orzeczenia organu, do którego stosuje się inną część rozporządzenia.
Jeżeli posiadasz wyrok, właściwy jest poradnik o uznaniu zagranicznego wyroku rozwodowego. Opisywany tutaj mechanizm nie pozwala polskim małżonkom rozwiązać małżeństwa samą prywatną umową. Nie przesądza też, czy dokument z konkretnego kraju rzeczywiście spełnia definicje unijne; wymaga to sprawdzenia prawa i procedury jego pochodzenia.
Wiążący skutek i właściwa jurysdykcja państwa pochodzenia
Art. 64–66 wymagają odpowiednich powiązań z państwem członkowskim objętym tym mechanizmem. Dokument lub porozumienie musi mieć wiążący skutek prawny w państwie pochodzenia. Przy wydawaniu zaświadczenia właściwy organ bada także jurysdykcję tego państwa zgodnie z rozdziałem II. Sam wybór dogodnego miejsca podpisania nie tworzy jurysdykcji.
Uznanie dokumentów spełniających te warunki następuje bez potrzeby przeprowadzania specjalnego postępowania, ale nie zwalnia z przedstawienia wymaganego zaświadczenia. Mechanizm dotyczy uczestniczących państw członkowskich; Dania nie jest nim objęta. Dla dokumentu z państwa nieobjętego rozporządzeniem trzeba ustalić odrębną podstawę uznania.
Załącznik VIII jest obowiązkowy
Zaświadczenie dotyczące dokumentu urzędowego lub porozumienia w sprawie rozwodu albo separacji wydaje organ państwa pochodzenia na formularzu z załącznika VIII. Jego właściwość ustala się na podstawie informacji przekazanych przez dane państwo zgodnie z art. 103. Nie zakładaj, że zawsze jest nim konsulat, notariusz lub urząd odpowiadający polskiemu USC.
| Co sprawdzić | Dlaczego ma znaczenie |
|---|---|
| Pełny dokument i jego formalną kwalifikację. | Zaświadczenie musi odnosić się do właściwego dokumentu lub zarejestrowanego porozumienia. |
| Wiążący skutek w państwie pochodzenia. | Samo uzgodnienie przyszłego rozwodu nie musi zmieniać statusu. |
| Zaświadczenie z załącznika VIII. | Art. 66 ust. 5 wyłącza uznanie na tej podstawie bez jego przedstawienia. |
| Datę formalnego sporządzenia lub rejestracji. | Przesądza zastosowanie reguł czasowych art. 100. |
Formularz II przeznaczony dla orzeczenia ani formularz IX dotyczący odpowiedzialności rodzicielskiej nie zastępują VIII. Błąd w zaświadczeniu wymaga oceny sprostowania lub wycofania przez organ pochodzenia według art. 67. Tłumaczenie nie naprawia nieprawidłowej kwalifikacji ani braku wiążącego skutku.
Data i możliwa odmowa uznania
Art. 100 obejmuje dokumenty urzędowe formalnie sporządzone lub zarejestrowane oraz porozumienia zarejestrowane 1 sierpnia 2022 r. lub później. Starszego dokumentu nie należy automatycznie podciągać pod ten sam mechanizm. Potrzebne jest ustalenie właściwych wcześniejszych przepisów.
Art. 68 ust. 1 przewiduje odmowę przy oczywistej sprzeczności uznania z porządkiem publicznym państwa, w którym się na nie powołano. Drugą podstawą jest niezgodność z orzeczeniem, dokumentem urzędowym lub porozumieniem między tymi samymi stronami w tym państwie. Trzecia dotyczy niezgodności z wcześniejszym takim rozstrzygnięciem, dokumentem lub porozumieniem między tymi samymi stronami z innego państwa członkowskiego albo państwa trzeciego, jeżeli spełnia ono warunki uznania. Zaświadczenie nie usuwa tych przeszkód. Uznanie zmiany statusu nie rozstrzyga automatycznie alimentów, majątku ani spraw dzieci.
Do oceny zagranicznych dokumentów małżeńskich przygotuj ich pełne wersje, zaświadczenie VIII, daty rejestracji i dane o wcześniejszych postępowaniach. Źródło: rozporządzenie 2019/1111, art. 1–2, 64–68, 100–105 i załącznik VIII, z uwzględnieniem polskiego sprostowania art. 103.
