Przejdź do treści 
Dodatni wynik badania alkoholu i duża prędkość nie wystarczają do wykazania wszystkich znamion art. 178d Kodeksu karnego. W sprawie kierującego trzeba odtworzyć także inne rażące naruszenie zasad oraz bezpośrednie niebezpieczeństwo, które powstało przez taki sposób prowadzenia. Te elementy wymagają własnych ustaleń, także wtedy, gdy nie doszło do zderzenia.
Jeden zarzut, kilka elementów wymagających dowodu
Art. 178d Kodeksu karnego dotyczy prowadzenia pojazdu mechanicznego przy rażącym przekroczeniu prędkości oraz rażącym naruszeniu innych zasad bezpieczeństwa w ruchu lądowym. Przez takie zachowanie ma dojść do narażenia człowieka na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo skutku określonego w art. 156 § 1 lub art. 157 § 1.
| Element opisu | Co powinno wynikać z materiału sprawy |
|---|---|
| Prowadzenie pojazdu mechanicznego w ruchu lądowym | Kto prowadził, jaki pojazd i jaki odcinek zdarzenia objęto zarzutem. |
| Rażące przekroczenie prędkości | Jaka prędkość została ustalona, na jakiej podstawie oraz dlaczego jej przekroczenie oceniono jako rażące. |
| Rażące naruszenie innych zasad bezpieczeństwa | Jaka inna zasada została naruszona, przez jakie zachowanie i na czym polegał rażący charakter naruszenia. |
| Powstałe przez to bezpośrednie niebezpieczeństwo dla człowieka | Kogo i czym konkretnie narażono oraz jak zagrożenie wynikało z opisanego sposobu jazdy. |
Słowo „oraz” ma znaczenie: samego przekroczenia prędkości nie można bez wyjaśnienia użyć również jako opisu naruszenia innej zasady. Z kolei ogólne określenie „brawurowo” nie wskazuje jeszcze, jakie znamiona i dowody organ ma na myśli.
Nie ma jednej liczby kilometrów na godzinę rozstrzygającej każdą sprawę
Art. 178d nie podaje uniwersalnego liczbowego progu, od którego każde przekroczenie staje się „rażące”. Nie należy dopisywać takiego progu na podstawie samego mandatu, potocznej oceny ani pojedynczego nagrania. Potrzebne jest stanowisko odnoszące się do konkretnego przebiegu jazdy i ustalonych warunków.
Warto rozdzielić kwestię wiarygodności ustalenia prędkości od prawnej oceny stopnia naruszenia. Można spierać się o obie, ale są to różne pytania. Podobnie wskazanie innego naruszenia wymaga wyjaśnienia, na czym ono polegało i dlaczego jego stopień odpowiada opisowi ustawy.
Bez obrażeń nie znaczy bez znaczenia dla odpowiedzialności
Przepis wymaga bezpośredniego niebezpieczeństwa utraty życia albo określonego skutku zdrowotnego. Nie wymaga, aby taki skutek rzeczywiście już nastąpił. Brak zderzenia lub obrażeń nie kończy więc sam sprawy z art. 178d.
Nie wystarcza jednak również abstrakcyjne stwierdzenie, że szybka jazda zawsze może kiedyś doprowadzić do wypadku. Trzeba ustalić konkretne narażenie człowieka oraz powiązać je z zachowaniem kierującego. Znaczenie mogą mieć między innymi położenie innych uczestników, odległości, manewry, widoczność i moment, w którym powstało zagrożenie. Nie jest to zamknięty katalog dowodów ani zestaw przesłanek zastępujący treść ustawy.
Gdzie w tej ocenie znajduje się alkohol?
Dokumentacja badania służy ustaleniu stanu kierującego we właściwym czasie. Nie dowodzi sama przez się prędkości, innego naruszenia ani konkretnego narażenia. W drugą stronę nagranie niebezpiecznej jazdy nie zastępuje ustaleń dotyczących alkoholu.
Art. 178 obejmuje także sprawcę art. 178d znajdującego się w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego i przewiduje zaostrzone następstwa. Trzeba zatem osobno sprawdzić podstawowy łańcuch znamion oraz okoliczność, która ma uzasadniać zaostrzenie. Całej kwalifikacji i wymiaru kary nie da się ustalić z jednego wyniku badania.
Wyścig, wypadek i wykroczenie mają własne przesłanki
Art. 178d nie wymaga rywalizacji kierujących, która może mieć znaczenie przy nielegalnym wyścigu. Z kolei samo stwierdzenie wyścigu nie wykazuje automatycznie całego łańcucha z art. 178d. Nie należy zamieniać tych określeń w synonimy.
Jeżeli doszło do wypadku i rzeczywistych następstw zdrowotnych, oceny wymaga również właściwy art. 177. Odrębny art. 86 Kodeksu wykroczeń dotyczy zagrożenia bezpieczeństwa ruchu przy własnych ustawowych warunkach. Niewykazanie jednego typu nie przesądza automatycznie o każdym innym; nie jest też podstawą do prostego sumowania kar za tę samą jazdę bez oceny zasad zbiegu.
Co zestawić przed przygotowaniem stanowiska?
- Dokładny opis czynu i odcinek jazdy, którego dotyczy.
- Pełne dostępne nagrania oraz dokumenty stanowiące podstawę ustalenia prędkości.
- Wskazaną inną zasadę bezpieczeństwa i materiał dotyczący jej naruszenia.
- Ustalenia o konkretnej osobie narażonej i przebiegu bezpośredniego zagrożenia.
- Osobną chronologię badań alkoholu, z uwzględnieniem czasu prowadzenia.
- Datę zdarzenia oraz przepisy, według których organ je ocenia.
Art. 178d wprowadziła ustawa z 4 grudnia 2025 r., Dz.U. poz. 1872, w tym zakresie od 29 stycznia 2026 r. Nowego typu nie stosuje się wstecz tylko dlatego, że postępowanie trwa później. Przy zmianach ustawy trzeba uwzględnić również reguły prawa w czasie z art. 4 Kodeksu karnego.
Zakres pomocy przy dodatkowych zarzutach związanych ze sprawą alkoholową przedstawia strona jazda po alkoholu.
