Przerwa w wykonywaniu kary pozbawienia wolności – Kancelaria Adwokacka Wrocław

Kara pozbawienia wolności nie zawsze musi oznaczać, że skazany wyjdzie poza mury więzienne dopiero po upływie okresu, na jaki kara została przez sąd orzeczona. Jednym ze sposobów tymczasowego wyjścia z więzienia jest przerwa w wykonywaniu kary pozbawienia wolności. W poniższym artykule przekazujemy wiedzę, jaką nabyliśmy jako prawnicy specjalizujący się w sprawach karnych.

Komu przysługuje prawo do przerwy w wykonywaniu kary?

O przerwę w wykonywaniu kary może ubiegać się osoba skazana na karę pozbawienia wolności, w tym również na zastępczą karę pozbawienia wolności. Objęci tym uprawnieniem są skazani, którzy zostali przyjęci do zakładu karnego, tj. rozpoczęli jej wykonywanie.
Powiązane zagadnienia: prawo karne.

Kiedy można wystąpić z wnioskiem o udzielenie przerwy?

W przypadku ubiegania się przez skazanego o pierwszą przerwę w wykonywaniu kary może on wystąpić z wnioskiem w każdym czasie. Możliwym jest także rozpatrzenie przez sąd penitencjarny wniosku o odroczenie wykonania kary jako wniosku o udzielenie przerwy w wykonaniu kary. Sytuacja taka zaistnieje w momencie, gdy skazany składając wniosek o odroczenie wykonania kary przebywał jeszcze na wolności, a przed rozpoznaniem wniosku przyjęto go do zakładu karnego. Prawo przewiduje także możliwość ponownego skorzystania z przerwy, lecz dopiero po upływie roku od zakończenia  poprzedniej, czyli de facto rok od momentu powrotu do zakładu karnego z poprzedniej przerwy. Wyjątek stanowi wypadek losowy, choroba psychiczna lub inna ciężka choroba skazanego. W tych okolicznościach można ubiegać się o kolejną przerwę od razu po zakończeniu poprzedniej.

Za ciężką chorobę w rozumieniu art. 150 § 2 k.k.w., stosowanego przy przerwie przez art. 153 § 1, uważa się taki stan skazanego, w którym umieszczenie w zakładzie karnym może zagrażać jego życiu albo spowodować poważne niebezpieczeństwo dla zdrowia. Nie wystarcza sama nazwa choroby; ocenia się, czy uniemożliwia ona wykonywanie kary.

Inny wypadek losowy może uzasadniać wyjątek od rocznego odstępu między przerwami z art. 153 § 3 k.k.w. Ocena zależy od nagłości zdarzenia i jego rzeczywistych skutków dla skazanego lub rodziny; sama nazwa zdarzenia, np. śmierć bliskiej osoby, nie rozstrzyga automatycznie o przerwie ani o odmowie. Dla porównania art. 141a k.k.w. przewiduje odrębne zezwolenie na opuszczenie zakładu karnego na czas nieprzekraczający 5 dni, m.in. w celu odwiedzenia poważnie chorego członka rodziny lub uczestnictwa w jego pogrzebie.

Szczególny art. 14c ustawy z 2 marca 2020 r. dotyczącej COVID-19 odnosi się wyłącznie do okresu stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19. Stan zagrożenia epidemicznego odwołano od 1 lipca 2023 r.; nie jest to zatem zwykła, bezterminowo dostępna podstawa przerwy. W sprawie o przerwę należy ustalić rzeczywiście obowiązującą podstawę, w szczególności art. 150 i 153 k.k.w.

 

Kiedy sąd musi a kiedy może udzielić przerwy?

Na podstawie art. 153 § 1 w związku z art. 150 § 1–2 k.k.w. sąd penitencjarny udziela przerwy do czasu ustania przeszkody, gdy choroba psychiczna lub inna ciężka choroba uniemożliwia wykonywanie kary. Ustawa nie ustanawia tu ogólnego wyjątku polegającego na automatycznej odmowie przerwy z powodu samouszkodzenia lub niestosowania się do leczenia. Konieczne są ustalenia dotyczące rzeczywistego stanu zdrowia i ustawowych przesłanek.

Przerwa fakultatywna z art. 153 § 2 k.k.w. może zostać udzielona ze względu na ważne względy rodzinne lub osobiste. Okoliczności zdrowotne mogą mieć znaczenie dla tej oceny, ale przepis nie wymienia odrębnej, automatycznej przesłanki „względów zdrowotnych”. Odpowiednio stosuje się art. 151 § 3–5 k.k.w., w tym regułę łącznego okresu kolejnych przerw; nie należy traktować każdego kolejnego wniosku jako otwierającego nowy pełny limit.

Do decyzji sądu należy czas trwania przerwy poprzez wskazanie dokładnej daty powrotu skazanego do zakładu karnego. Niestawienie się w zakładzie karnym po upływie 3 dni od zakończenia przerwy  stanowi przestępstwo  zagrożone karą grzywny, karą ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.

 

Obowiązki skazanego podczas odbywania przerwy.

Na podstawie art. 153 § 2 w związku z art. 151 § 4 k.k.w. sąd może zobowiązać skazanego do:

• podjęcia starań o znalezienie pracy zarobkowej,
• zgłaszania się do wskazanej jednostki Policji w określonych odstępach czasu,
• poddania się odpowiedniemu leczeniu, rehabilitacji lub oddziaływaniom terapeutycznym,
• uczestnictwa w programach korekcyjno-edukacyjnych.

Ponadto art. 153a k.k.w. określa przypadki elektronicznej kontroli miejsca pobytu. Zakres rzeczywiście nałożonych obowiązków wynika z orzeczenia; na postanowienie w przedmiocie przerwy przysługuje zażalenie (art. 153b § 2 k.k.w.).

Gdzie składamy wniosek o udzielenie przerwy w wykonaniu kary pozbawienia wolności?

Wniosek kierujemy do Wydziału Penitencjarnego Sądu Okręgowego właściwego dla miejscowości, w której znajduje się zakład karny.

W posiedzeniu w przedmiocie przerwy ma prawo uczestniczyć prokurator, skazany i jego obrońca, a także sądowy kurator zawodowy lub dyrektor zakładu karnego, jeżeli składali wniosek. Na postanowienie przysługuje zażalenie (art. 153b k.k.w.). Jeżeli prokurator sprzeciwi się udzieleniu przerwy, postanowienie staje się wykonalne dopiero z chwilą uprawomocnienia, a nie tylko po upływie samego terminu do wniesienia zażalenia. Zażalenie prokuratora podlega rozpoznaniu w terminie 14 dni (art. 154 k.k.w.). Bez sprzeciwu zastosowanie ma ogólna reguła wykonalności z art. 9 § 3 k.k.w., o ile ustawa lub sąd nie stanowią inaczej.

 

Nasza kancelaria LexActa ma na swoim koncie wiele przeprowadzonych spraw o udzielenie przerwy w wykonywaniu kary pozbawienia wolności, co wzbogaciło nas w spore doświadczenie w tym zakresie. Jesteśmy zespołem adwokatów specjalizujących się na terenie Wrocławia i Opola w sprawach karnych. Więcej szczegółów w sekcji „Prowadzone sprawy”.