Płatnik alimentów pracuje u osoby bliskiej: co zmienia zajęcie wynagrodzenia?

Przy egzekucji alimentów zatrudnienie płatnika u osoby bliskiej uruchamia szczególną regułę dotyczącą zarzutów pracodawcy. Art. 1087 KPC ogranicza możliwość powoływania się na wcześniejszą wypłatę pensji, pracę bez wynagrodzenia, zaniżone wynagrodzenie lub własne potrącenie. Chodzi o etap zajęcia wynagrodzenia, a nie o dowolne przypisanie dochodu w każdej sprawie o wysokość alimentów.

Najpierw rzeczywiste zatrudnienie i zajęcie

Art. 1087 KPC dotyczy sytuacji, gdy dłużnik jest zatrudniony u osoby bliskiej, a wynagrodzenie zajęto w celu poszukiwania świadczeń alimentacyjnych. Trzeba ustalić zarówno stosunek zatrudnienia, jak i okoliczności pozwalające uznać konkretnego pracodawcę za osobę bliską. Samo podejrzenie znajomości albo niskiej pensji nie zastępuje tych ustaleń.

Nie należy utożsamiać tej reguły z oceną możliwości zarobkowych rodzica przy ustalaniu alimentów. Tu istnieje tytuł i zajęcie określonej wierzytelności. Znaczenie ma odpowiedź pracodawcy na zajęcie oraz dopuszczalność konkretnych zarzutów, a nie ponowne obliczenie każdej przyszłej raty.

Cztery grupy zarzutów, którymi nie można się zasłonić

Osoba bliska będąca pracodawcą nie może wobec takiego zajęcia skutecznie zasłaniać się tym, że wypłaciła dłużnikowi wynagrodzenie z góry. Przepis wymienia też zarzut pracy bez wynagrodzenia albo za wynagrodzeniem niższym od przeciętnego oraz własną wierzytelność nadającą się do potrącenia z pensją dłużnika.

Nie oznacza to dowolnego wyboru przez wierzyciela dowolnie wysokiej pensji. Należy ustalić fakty zatrudnienia, zakres zajęcia i właściwy sposób dochodzenia praw. Ogólne twierdzenie, że płatnik alimentów „powinien zarabiać więcej”, nie opisuje żadnego z wymienionych zarzutów ani nie wyjaśnia jego skutku.

Odpowiedź pracodawcy nadal jest potrzebna

Zajęcia dokonuje komornik zgodnie z art. 881. Na podstawie art. 882 pracodawca jest wzywany do przedstawienia w ciągu tygodnia między innymi zestawienia wynagrodzenia za poprzednie trzy miesiące, informacji o przekazywaniu kwot i przeszkodach. Powinien też niezwłocznie zawiadamiać o zmianie wskazanych okoliczności. Bliskość z dłużnikiem nie zastępuje tej odpowiedzi i nie zwalnia z obowiązków wynikających z zajęcia.

Jeżeli odpowiedź powołuje wcześniejszą wypłatę lub potrącenie, zachowaj całe oświadczenie, daty oraz dokumenty, na których je oparto. Ważne jest rozróżnienie tego, co faktycznie się wydarzyło, od tego, czy określonym zarzutem można bronić się przed wierzycielem alimentacyjnym.

Skutki naruszenia i dalsze dochodzenie

Art. 886 przewiduje konsekwencje niewykonania obowiązków, w tym odpowiedzialność pracodawcy za szkodę wyrządzoną wierzycielowi naruszeniem zajęcia lub nieprawdziwym oświadczeniem. Art. 887 określa prawa wierzyciela wynikające z zajęcia. Nie należy jednak przedstawiać każdego pisma wierzyciela jako automatycznego zasądzenia od pracodawcy nowej kwoty; podstawa, zakres i właściwe dalsze czynności wymagają ustalenia.

• Zbierz tytuł i zawiadomienie o zajęciu wraz z datami.
• Zachowaj odpowiedzi pracodawcy oraz dokumenty zatrudnienia i wynagrodzenia.
• Wskaż, jaki konkretnie zarzut podniesiono i na czym ma polegać bliskość.
• Oddziel raty należne od już przekazanych kwot i rzeczywistego braku zaspokojenia.

Przy ocenie wykonania obowiązku alimentacyjnego można rozdzielić te kwestie i przygotować materiał dla właściwych działań. Odrębny materiał wyjaśnia bezpośrednie złożenie tytułu pracodawcy bez postępowania komorniczego; nie należy mylić tej drogi z opisanym szczególnym skutkiem już dokonanego zajęcia.