Przejdź do treści 
Po wydaniu europejskiego poświadczenia spadkowego trzeba odróżnić błąd pisarski od nieprawidłowego ustalenia praw oraz od potrzeby czasowego zawieszenia skutków dokumentu. Rozporządzenie 650/2012 przewiduje sprostowanie, zmianę lub uchylenie, procedurę odwoławczą i odrębne zawieszenie. Wybór właściwego środka zależy również od tego, czy EPS wydał polski sąd, polski notariusz czy organ innego państwa.
Jaki problem rzeczywiście wystąpił w EPS
| Sytuacja | Podstawowy kierunek działania |
|---|---|
| Błąd pisarski | Sprostowanie przez organ wydający według art. 71 ust. 1. |
| Nieprawidłowa treść lub część poświadczenia | Zmiana albo uchylenie według art. 71 ust. 2; trzeba wykazać podstawę żądania. |
| Kwestionowanie decyzji organu | Ocena dopuszczalnego odwołania z art. 72 i właściwej procedury krajowej. |
| Potrzeba czasowego powstrzymania skutków | Odrębny wniosek o zawieszenie według art. 73, zależnie od etapu i organu. |
Nie każda różnica w treści jest literówką. Jeżeli spór dotyczy tego, kto dziedziczy lub jaki ma udział, nazwanie go wnioskiem o sprostowanie nie zastępuje zbadania podstawy merytorycznej. Z kolei samodzielne dopisanie wyjaśnienia do posiadanego odpisu nie zmienia urzędowego poświadczenia.
Organ wydający i osoba uprawniona do działania
Sprostowania może żądać osoba, która wykaże uzasadniony interes; organ może go także dokonać z urzędu. Przy zmianie lub uchyleniu art. 71 ust. 2 również odwołuje się do uzasadnionego interesu, a działanie z urzędu uzależnia od możliwości przewidzianej prawem krajowym. Polskie przepisy przewidują taką możliwość zarówno dla sądu, jak i notariusza w odpowiednim trybie.
Krąg uprawnionych do odwołania z art. 72 zależy od rodzaju zaskarżanej decyzji. Nie wystarczy założyć, że każdy członek rodziny ma identyczne uprawnienie w każdym wariancie. Trzeba wskazać swój interes, konkretną decyzję, zarzut i oczekiwany skutek.
EPS wydany przez polski sąd
Na postanowienia sądu pierwszej instancji dotyczące wydania, sprostowania, zmiany, uchylenia albo zawieszenia skutków EPS przysługuje zażalenie. Polska notyfikacja wskazuje rozpoznanie przez sąd okręgowy za pośrednictwem sądu rejonowego, który wydał postanowienie. Nie należy stosować do tej szczególnej drogi samej ogólnej reguły apelacji w sprawach spadkowych.
Sąd z urzędu doręcza postanowienie wraz z pouczeniem. Dla wskazanych postanowień po wydaniu EPS stosuje się odpowiednio zasadę żądania uzasadnienia w terminie tygodnia od doręczenia. Termin zażalenia według art. 394 § 2 KPC wynosi co do zasady tydzień od doręczenia postanowienia z uzasadnieniem, z wyjątkami opisanymi w tym przepisie. Trzeba zatem rozdzielić termin na żądanie uzasadnienia od terminu na środek zaskarżenia i sprawdzić rzeczywiste doręczenia.
Nie przysługuje skarga kasacyjna od postanowienia drugiej instancji wydanego w wyniku zażalenia. Wyłączona jest również skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia w postępowaniach dotyczących EPS.
EPS wydany przez polskiego notariusza
Przy sprostowaniu, zmianie, uchyleniu lub zawieszeniu, a także odmowie tych czynności, art. 95w Prawa o notariacie reguluje doręczenie wypisu protokołu z pouczeniem i odpowiednie stosowanie zasad uzasadnienia z art. 95u. Wypis dotyczący tych czynności otrzymują także osoby, którym wydano poświadczone odpisy EPS.
Art. 95x przewiduje zażalenie i odpowiednie stosowanie art. 83. W polskiej drodze chodzi o sąd okręgowy i wniesienie środka za pośrednictwem notariusza. Tygodniowe terminy związane z żądaniem uzasadnienia i zażaleniem trzeba przyporządkować konkretnej czynności oraz dacie doręczenia; nie są jedną dowolną datą liczoną od rodzinnego dowiedzenia się o sporze. W tej drodze również nie przysługuje skarga kasacyjna ani wskazana skarga o niezgodność z prawem.
Zawieszenie nie następuje automatycznie po zgłoszeniu sporu
Art. 73 pozwala organowi wydającemu zawiesić skutki na wniosek osoby wykazującej uzasadniony interes do czasu zmiany lub uchylenia. Odrębnie sąd może zawiesić je na wniosek osoby uprawnionej do odwołania, do czasu jego rozpoznania. Samo wysłanie pisma z zarzutami nie oznacza więc, że EPS przestało wywoływać skutki.
O sprostowaniu, zmianie, uchyleniu oraz zawieszeniu należy poinformować posiadaczy poświadczonych odpisów w przewidzianym trybie. Podczas zawieszenia nie wydaje się kolejnych takich odpisów. Polskie przepisy przewidują także odpowiednie ujawnienie czynności w Rejestrze Spadkowym. Aktualizacja rejestru i doręczenia nie są tym samym zdarzeniem.
Dokumenty potrzebne do wyboru środka
Przygotuj pełne EPS, dokumenty wydania i późniejszych czynności, pouczenia, dowody doręczenia oraz materiał wykazujący błąd. Wskaż znanych posiadaczy odpisów i wyjaśnij, dlaczego potrzebna jest zmiana treści albo czasowe zawieszenie skutków. Jeśli organ pochodzi z innego państwa, jego krajową drogę odwoławczą trzeba ustalić odrębnie.
Do konsultacji o nieprawidłowości już wydanego EPS przedstaw komplet otrzymanej korespondencji. Jeśli dopiero rozważasz uzyskanie poświadczenia, właściwy jest materiał o pierwszym EPS w sprawie transgranicznej.
Źródła: rozporządzenie 650/2012, art. 69–73; KPC, art. 394 i art. 1142¹–1142⁷; Prawo o notariacie, art. 83 i art. 95q–95y; polska notyfikacja procedur odwoławczych.
