Przejdź do treści 
Zgodę na rozwód bez orzekania o winie można odwołać także w postępowaniu apelacyjnym — do chwili zamknięcia rozprawy w drugiej instancji. Nie oznacza to jednak automatycznego stwierdzenia wyłącznej winy drugiego małżonka ani koniecznego powrotu całej sprawy do pierwszej instancji. Zmiana stanowiska wymaga powiązania oświadczenia z żądaniem, zakresem zaskarżenia i materiałem o winie.
Odwołujesz zgodę, a nie samą apelację
Art. 57 § 2 KRO pozwala sądowi zaniechać orzekania o winie na zgodne żądanie małżonków. Jeśli nie ma już zgodnego stanowiska, trzeba rozważyć odpowiednie rozstrzygnięcie o winie. Uchwała SN z 24 listopada 2006 r., III CZP 106/06, potwierdza możliwość cofnięcia takiej zgody w apelacji.
Uchwała wskazuje granicę zamknięcia rozprawy apelacyjnej, a nie dowolny późniejszy moment przed prawomocnością. Gdy rozprawę już zamknięto, dalsza dopuszczalna czynność wymaga odrębnej oceny; samo wysłanie oświadczenia przed ogłoszeniem wyroku nie gwarantuje skutecznej zmiany stanowiska.
To inna czynność niż cofnięcie własnej apelacji rozwodowej i inna niż cofnięcie pozwu. Nie wystarczy powiedzieć pełnomocnikowi „wycofuję się z porozumienia”, jeżeli nie wiadomo, jakiego oświadczenia i jakiego skutku procesowego oczekujesz.
Co powinno wynikać z nowego stanowiska?
Wskaż, że odwołujesz dotychczasowe żądanie zaniechania orzekania o winie, oraz określ obecne żądanie. Trzeba też przedstawić fakty i dowody istotne dla oceny rozkładu pożycia. Ustanie zgody na brak winy nie dowodzi samo, że odpowiedzialność ponosi wyłącznie druga osoba.
Art. 383 KPC ogranicza nowe roszczenia w apelacji. W powołanej uchwale SN wyjaśnił jednak, dlaczego zmiana stanowiska dotyczącego zaniechania orzekania o winie nie jest takim niedopuszczalnym nowym roszczeniem. Nie tworzy to ogólnego prawa do swobodnego dodawania wszelkich innych żądań po wyroku.
Nowe dowody nadal wymagają uzasadnienia
Jeżeli dopiero w apelacji zgłaszasz świadków, wiadomości lub dokumenty, znaczenie ma art. 381 KPC. Sąd może pominąć nowy materiał, gdy można było powołać go wcześniej, chyba że potrzeba powołania wynikła później. Trzeba więc wyjaśnić zarówno treść dowodu, jak i przyczynę jego późnego przedstawienia.
Oddziel zdarzenia mające znaczenie dla winy od konfliktu powstałego dopiero po rozkładzie pożycia. Nie zamieniaj oświadczenia o cofnięciu zgody w nieuporządkowaną listę wszystkich pretensji. Zakres koniecznego postępowania dowodowego wynika z rzeczywistych kwestii wymagających ustalenia.
Dlaczego sprawa nie musi wrócić do pierwszej instancji?
Przekazanie do ponownego rozpoznania wymaga rzeczywistej podstawy z art. 386 KPC. Sam brak aktualnej zgody z art. 57 § 2 KRO nie oznacza jeszcze nierozpoznania istoty sprawy. Art. 386 § 4 pozwala na przekazanie z powodu nierozpoznania istoty sprawy albo konieczności przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości; w razie nieważności postępowania zastosowanie ma art. 386 § 2. Konieczność uzupełnienia pojedynczych dowodów nie jest tym samym co potrzeba przeprowadzenia całego postępowania dowodowego.
Nie należy również traktować zakazu pogarszania sytuacji z art. 384 KPC jako pewnej ochrony dotychczasowego braku orzeczenia o winie. Szczególny charakter rozstrzygnięcia rozwodowego wymaga uwzględnienia wywodu uchwały III CZP 106/06, a nie wyłącznie ogólnego hasła o zakazie pogorszenia.
Ustal skutki przed złożeniem oświadczenia
Przygotuj wyrok, obie apelacje, wcześniejsze stanowiska, proponowane dowody i daty ich uzyskania. Zmiana po prawomocnym zakończeniu nie działa jak zwykłe odwołanie zgody w trwającej apelacji. W ramach prowadzenia sprawy rozwodowej we Wrocławiu można ocenić właściwy zakres oświadczenia i konsekwencje dowodowe przed jego złożeniem.
Źródła
- KRO, art. 57; KPC, art. 363, 378, 381, 383–386 i 441–442.
- SN, III CZP 106/06, 24 listopada 2006 r. — uchwała z uzasadnieniem.
