Przejdź do treści 
W darowiźnie albo testamencie można zastrzec, że przedmioty przypadające dziecku nie będą objęte zarządem rodziców. Art. 102 KRO pozwala również wyznaczyć zarządcę. Jeżeli darczyńca lub spadkodawca tego nie zrobił, zarząd sprawuje kurator ustanowiony przez sąd opiekuńczy. Najważniejsze jest więc ustalenie, jakich składników dotyczy zastrzeżenie i kto ma rzeczywisty tytuł do zarządzania nimi.
Liczy się zastrzeżenie w konkretnym dokumencie
Zwykła zasada z art. 101 KRO nakłada na rodziców obowiązek należycie starannego zarządu majątkiem dziecka pozostającego pod ich władzą. Art. 102 tworzy odrębną możliwość ukształtowania zarządu przedmiotami pochodzącymi z darowizny lub testamentu. Nie wystarczy samo przekonanie członka rodziny, że rodzice nie powinni zajmować się pieniędzmi dziecka. Trzeba odczytać treść i podstawę nabycia, a następnie zakres zastrzeżenia.
Sprawdź, czy dokument pozwala zidentyfikować objęte nim przedmioty i czy rzeczywiście wyłącza zarząd rodziców. Samo wskazanie, na jaki cel darczyńca chciałby przeznaczyć pieniądze, nie powinno być bez analizy utożsamiane z wyłączeniem zarządu. Przy niejasnej redakcji problemem jest wykładnia konkretnego oświadczenia, a nie dodanie do dokumentu treści wynikającej jedynie z rodzinnych uzgodnień.
Zarządca wskazany albo kurator ustanowiony przez sąd
Jeżeli darczyńca lub spadkodawca wyznaczył zarządcę, należy sprawdzić jego oznaczenie i zakres powierzonych mu czynności. Jeśli zarząd rodziców został skutecznie wyłączony, lecz zarządcy nie wyznaczono, art. 102 przewiduje kuratora ustanawianego przez sąd opiekuńczy. Rodzic nie może uznać, że w takiej sytuacji sam odzyskał zarząd tylko dlatego, że rodzina nie uzgodniła innej osoby.
Przed zwróceniem się do sądu przygotuj dokument darowizny lub testament, dokumenty nabycia przez dziecko oraz opis majątku i potrzeby bieżącego działania. Jeżeli istnieje już postanowienie dotyczące kuratora, przedstaw je podmiotowi, przed którym ma być dokonywana czynność, w zakresie potrzebnym do wykazania uprawnienia. Sama informacja „babcia wyznaczyła mnie do pieniędzy” może nie wyjaśniać podstawy ani granic zarządu.
Wyłączenie zarządu nie przenosi całej władzy rodzicielskiej
Dziecko pozostaje podmiotem nabytego majątku. Zarządca nie staje się przez to właścicielem, a rodzice nie tracą automatycznie wszystkich uprawnień dotyczących osoby dziecka. Trzeba oddzielić trzy pytania: do kogo należy składnik, kto nim zarządza oraz kto i na jakiej podstawie może złożyć podpis przy określonej czynności.
Art. 102 nie jest uniwersalnym upoważnieniem do swobodnego rozporządzania całym majątkiem dziecka. Przy kuratorze trzeba uwzględnić odpowiednie stosowanie przepisów o opiece, w tym wymagania odnoszące się do ważniejszych spraw. Zakres działania prywatnie wskazanego zarządcy również wymaga odczytania dokumentu i rodzaju czynności. Jeżeli problemem jest konflikt przy reprezentowaniu dziecka, odrębnej oceny wymaga ustanowienie reprezentanta dziecka przy niemożności działania rodziców; nie należy traktować każdej z tych funkcji jako zamiennej.
Jak przygotować się do konkretnej operacji na majątku?
- Ustal źródło nabycia i wskaż dokładny składnik lub udział dziecka.
- Zestaw treść zastrzeżenia z oznaczeniem zarządcy albo orzeczeniem o kuratorze.
- Opisz planowaną czynność i jej znaczenie dla dziecka, zamiast pytać wyłącznie o dowolny dostęp do pieniędzy.
- Sprawdź wymagane dokumenty reprezentacji, formę czynności i potrzebę udziału sądu.
To zastrzeżenie ma inne źródło niż późniejsze powierzenie zarządu majątkiem kuratorowi jako środka ochrony dziecka. Przedmiotem analizy może być już istniejący dokument albo planowana darowizna. Pomoc w sprawie zarządu majątkiem dziecka służy ustaleniu tytułu i granic konkretnego działania, bez zakładania, że samo rodzicielstwo rozstrzyga każdą czynność.
Podstawy: KRO, art. 95, 98, 101–102, 109 § 3, 155–156 i 178.
