Przejdź do treści 
Jeżeli pracownik socjalny zapewnił dziecku ochronę w trybie art. 12a ustawy o przeciwdziałaniu przemocy domowej, rodzic oraz opiekun prawny lub faktyczny mogą żądać szczególnej kontroli sądu opiekuńczego. Zażalenie służy zbadaniu zasadności, legalności i prawidłowości tej czynności. Najpierw trzeba ustalić podstawę interwencji i jej datę: obecność Policji nie oznacza jeszcze, że w każdej sytuacji zastosowano właśnie art. 12a.
Co powinno wynikać z dokumentów interwencji?
Podstawą ochrony jest zagrożenie życia lub zdrowia dziecka w związku z przemocą domową. Decyzję pracownik socjalny podejmuje wspólnie z funkcjonariuszem Policji oraz lekarzem, ratownikiem medycznym albo pielęgniarką. Ustawa wymaga poprzedzenia decyzji wspólną oceną ryzyka na kwestionariuszu. Przy podejmowaniu decyzji przewiduje w miarę możliwości obecność i wsparcie psychologa. Odrębnie stanowi, że gdy zapewniono dziecku ochronę w tym trybie, dziecku udziela się wsparcia psychologa.
Dziecko może zostać umieszczone u innej, niewspółzamieszkującej osoby najbliższej spełniającej ustawowe warunki bezpieczeństwa i opieki albo w jednej z określonych form pieczy zastępczej. Trzeba sprawdzić, kto zdecydował, na podstawie jakich informacji, dokąd dziecko trafiło i kiedy zapewniono mu ochronę. Policyjna notatka powinna opisywać czynności, stanowiska uczestników i ostateczną decyzję. Jej kopia podlega przekazaniu do sądu i właściwej jednostki pomocy społecznej.
Siedem dni na wniesienie, osobno szybka kontrola sądu
Aktualny urzędowy wzór pouczenia podaje siedem dni od dokonania czynności zapewnienia dziecku ochrony na wniesienie zażalenia. Wskazuje drogę bezpośrednią do sądu albo za pośrednictwem pracownika socjalnego lub funkcjonariusza Policji. Przy wniesieniu przez te osoby zażalenie ma zostać niezwłocznie przekazane sądowi. Zachowaj otrzymane pouczenie i potwierdzenie wniesienia pisma. Nie odkładaj działania do uzyskania całej dokumentacji, jeżeli grozi to utratą terminu.
W tej procedurze występują różne terminy 24-godzinne. Każdy liczy się od innego zdarzenia:
- pracownik socjalny zawiadamia sąd niezwłocznie, najpóźniej w ciągu 24 godzin od zapewnienia dziecku ochrony;
- sąd rozpoznaje zażalenie niezwłocznie, najpóźniej w ciągu 24 godzin od jego doręczenia sądowi;
- gdy zachodzi sytuacja z art. 579¹ § 2 KPC, sąd wydaje orzeczenie o umieszczeniu w pieczy albo powrocie dziecka niezwłocznie po wysłuchaniu pracownika socjalnego, najpóźniej w ciągu 24 godzin od tego wysłuchania.
Ostatnia czynność należy do sądowej kontroli sytuacji dziecka po interwencji. Nie należy zakładać, że sąd podejmie ją dopiero wtedy, gdy rodzic sam złoży zażalenie. Termin przewidziany dla rozpoznania zażalenia nie jest natomiast 24-godzinnym terminem na napisanie go przez rodzica.
Jak powiązać zarzuty z tym, co się wydarzyło?
Wskaż dziecko, zaskarżoną czynność, datę i miejsce oraz żądanie kontroli. Oddziel twierdzenie, że nie było ustawowego zagrożenia, od twierdzenia o niewłaściwej podstawie lub przebiegu czynności. Przy każdym zarzucie opisz konkretny fakt i materiał, który może go potwierdzić: dokument medyczny, chronologię, dane osoby obecnej, rozbieżność w notatce czy pominiętą informację o warunkach opieki. Samo zdanie, że interwencja była niesprawiedliwa, nie wyjaśnia sądowi, co ma sprawdzić.
W razie uznania bezzasadności albo nielegalności zapewnienia ochrony sąd zarządza natychmiastowe przekazanie dziecka rodzicom lub opiekunom. Ustawa osobno przewiduje zawiadomienie przełożonych osób dokonujących czynności, gdy sąd stwierdzi bezzasadność, nielegalność lub nieprawidłowość. Sama nieprawidłowość nie jest w art. 12b ust. 3 wymieniona jako automatyczna podstawa natychmiastowego powrotu. Treść konkretnego rozstrzygnięcia trzeba odczytać w całości.
Zażalenie na tę interwencję nie zastępuje każdego późniejszego postępowania dotyczącego pieczy. Inny problem opisuje poradnik o sądowym odebraniu dziecka, którego rodzic nie oddaje po kontakcie. Ustawa nakazuje też pisemne pouczenie o możliwości uzyskania nieodpłatnej pomocy prawnej. Przy konsultacji dotyczącej ochrony dziecka i władzy rodzicielskiej przydatne są pouczenie, data interwencji, znana sygnatura oraz dokumenty pokazujące zarzucane uchybienie.
Podstawy: ustawa o przeciwdziałaniu przemocy domowej, art. 12a–12c; KPC, art. 579¹; urzędowy wzór pouczenia, zwłaszcza pkt 3–5; procedura Policji, § 1–8; wzór kwestionariusza szacowania ryzyka.
