W egzekucji alimentów inne zasady dotyczą wypłaty wynagrodzenia przez pracodawcę, a inne środków na rachunku bankowym. Limit trzech piątych nie jest uniwersalną ochroną wszystkich pieniędzy dłużnika. Jednocześnie zajęcie rachunku na alimenty nie oznacza, że znika każde ustawowe wyłączenie związane z pochodzeniem wpływu.
Potrącenie z wynagrodzenia pracowniczego
Art. 87 Kodeksu pracy przewiduje przy egzekucji alimentów potrącenia do trzech piątych wynagrodzenia, po ustawowych odliczeniach. Nie jest to obliczenie sześćdziesięciu procent kwoty brutto. Trzeba prawidłowo ustalić podstawę potrącenia i rodzaj wypłacanego składnika.
Kwoty wolnej przewidzianej w art. 87¹ dla określonych innych potrąceń nie należy automatycznie przenosić na alimenty. Zajęcie alimentacyjne może więc pozostawić pracownikowi kwotę niższą niż minimalne wynagrodzenie. Art. 87 § 5 przewiduje ponadto szczególne składniki, które mogą podlegać egzekucji alimentacyjnej w pełnej wysokości, między innymi dodatkowe wynagrodzenie roczne i wskazane tam nagrody oraz należności z udziału w zysku.
To opis wynagrodzenia pracowniczego. Inne dochody, w tym świadczenia i wypłaty z odmiennych podstaw, trzeba zakwalifikować według ich przepisów oraz art. 833 i art. 1083 § 1 KPC. Sama regularność przelewu nie czyni go pensją z umowy o pracę.
Na rachunku bankowym działa odrębna zasada
Art. 1083 § 2 KPC dopuszcza egzekucję alimentów z wierzytelności z rachunku bankowego w pełnej wysokości. Nie stosuje się do niej jak do zwykłego długu ogólnej kwoty wolnej z art. 54 Prawa bankowego. Także limit potrącenia stosowany przez pracodawcę nie staje się automatycznie nowym limitem dla każdego przelewu, który potem pojawi się na rachunku.
Dlatego dwie czynności trzeba sprawdzać oddzielnie: ile potrącił pracodawca oraz co i z jakiej podstawy zajął bank. Nie należy oceniać prawidłowości obu wyłącznie na podstawie procentu pozostałego na koncie po wszystkich operacjach.
Pochodzenie określonych wpływów nadal ma znaczenie
Pełne zajęcie rachunku nie usuwa szczególnej ochrony środków objętych art. 54a Prawa bankowego. Wskazane w tym przepisie wpływy, między innymi określone świadczenia rodzinne i wychowawcze, są chronione na wymienionych rachunkach. Trzeba uwzględnić także art. 833 § 6–7 oraz art. 890 § 1¹ KPC. Nie każda kwota opisana przez nadawcę jako „świadczenie” spełnia ustawowe warunki.
W praktyce potrzebna jest identyfikacja nadawcy, podstawy wypłaty i konkretnego wpływu. Osobno omówiono ochronę alimentów otrzymywanych przez wierzyciela przed jego własnymi długami. To inna sytuacja niż obliczenie potrąceń od osoby, która ma alimenty płacić.
Dokumenty do kontroli potrąceń
Przygotuj tytuł i zawiadomienia o zajęciu, listy płac z rozbiciem składników oraz historię rachunku pokazującą źródła wpływów. Zaznacz potrącenie u pracodawcy i odrębne operacje banku. Przy środkach szczególnie chronionych dołącz dokument potwierdzający rodzaj świadczenia.
W ramach pomocy przy egzekucji alimentów można sprawdzić właściwe limity i wyłączenia dla tych konkretnych pieniędzy. Uwolnienie zajęć dotyczących przyszłych rat stanowi odrębny problem; nie wynika z samego prawidłowego obliczenia potrącenia.



