Przejdź do treści 
Gdy osobisty dłużnik jest wspólnikiem spółki z o.o., egzekucja może dotyczyć jego udziałów. Nie oznacza to zajęcia wszystkich rachunków i rzeczy należących do spółki. Przy planowanej sprzedaży udziałów trzeba dodatkowo sprawdzić umowę spółki: ograniczenie ich zbycia może uruchomić szczególną procedurę z art. 185 KSH, obejmującą wycenę i wskazanie nabywcy.
Najpierw odróżnij majątek wspólnika od długu spółki
Punktem wyjścia jest tytuł wobec właściwego dłużnika i ustalenie, że określone udziały należą do niego. Nie należy na podstawie osobistego długu wspólnika traktować samochodu spółki jak jego prywatnej rzeczy. Inne pytania rozstrzygają odpowiedzialność członka zarządu za dług spółki z o.o. oraz odpowiedzialność wspólnika spółki jawnej.
Art. 911³ § 1 KPC nakazuje komornikowi, który zajmuje udział lub wskazane prawa wspólnika, powiadomić spółkę i zgłosić ten fakt sądowi rejestrowemu. Zawiadomienia o zajęciu trzeba zachować, ale nie należy mylić ich z późniejszym zawiadomieniem o zarządzeniu sprzedaży, od którego art. 185 liczy określony termin dla spółki.
Zajęcie nie daje automatycznie prawa głosu
Art. 910² KPC rozdziela uprawnienia majątkowe niezbędne do zaspokojenia i działania zachowawcze od innych uprawnień, których realizacja może wymagać ustanowienia zarządcy przez sąd. Samo zajęcie nie oznacza zatem, że wierzyciel może wejść na zgromadzenie wspólników i głosować zamiast dłużnika.
Taką granicę omawia również uchwała SN z 14 września 2005 r., III CZP 57/05. Rozpoznawana sprawa dotyczyła stanu sprzed zmiany procedury w lutym 2005 r., a uzasadnienie porównywało także konstrukcję art. 910². Dawnych opisów sposobu sprzedaży z tego orzeczenia nie należy stosować zamiast aktualnych przepisów. Dzisiejszą podstawą rozdzielenia uprawnień pozostaje przede wszystkim odczytanie art. 910² w konkretnej sprawie.
Według art. 911⁴ zajęcie obejmuje także wierzytelności i roszczenia z zajętego prawa, również powstałe później. Art. 911⁶ przewiduje zaspokojenie z dochodu, realizacji lub sprzedaży. Wartość nominalna udziału albo zysk wykazany w sprawozdaniu nie jest więc automatycznie gotową kwotą do wypłaty wierzycielowi.
Co zmienia ograniczenie zbycia w umowie
Art. 182 KSH pozwala uzależnić zbycie udziału od zgody spółki albo ograniczyć je w inny sposób. Przy sprzedaży egzekucyjnej takiego udziału działa szczególny art. 185. Nie jest to ani całkowite wyłączenie egzekucji przez prywatną umowę, ani proste zastosowanie zwykłej procedury dobrowolnego zbycia.
Spółka może przedstawić osobę, która nabędzie udział za cenę określoną przez sąd rejestrowy po zasięgnięciu opinii biegłego w miarę potrzeby. Cena nie musi być wartością nominalną, a biegły nie jest przez ten przepis bezwzględnie wymagany w każdej sprawie. Dla działania spółki i zapłaty wskazanego nabywcy ustawa rozdziela dwa terminy.
| Etap | Początek i czynność |
|---|---|
| Wniosek spółki o szczególną wycenę | Dwa tygodnie od zawiadomienia spółki przez sąd rejestrowy o zarządzeniu sprzedaży. Nie od pierwszej informacji o zajęciu. |
| Wpłata ceny przez wskazanego nabywcę | Dwa tygodnie od zawiadomienia spółki o ustaleniu ceny. Osoba wskazana przez spółkę ma wpłacić ustaloną cenę komornikowi sądowemu. |
Jeśli spółka nie wystąpi w terminie o wycenę albo wskazany nabywca nie wpłaci ceny w ustawowym terminie, art. 185 § 3 przewiduje sprzedaż udziałów w trybie przepisów egzekucyjnych. Sama deklaracja znalezienia kupującego nie zatrzymuje więc bez końca dalszego postępowania. Reguły stosuje się odpowiednio także do zbycia części lub ułamkowej części udziału.
Dokumenty uporządkuj według kolejnych etapów
Przygotuj tytuł i zawiadomienie o zajęciu, dane praw udziałowych, pełną umowę spółki z właściwymi zmianami, pismo o zarządzeniu sprzedaży oraz potwierdzenia jego doręczenia. Następnie dołącz wniosek spółki, ustalenie ceny, zawiadomienie o niej i dowód ewentualnej wpłaty komornikowi. Data dokumentu i data właściwego zawiadomienia nie powinny zostać połączone w jedną rubrykę.
W ramach analizy egzekucji z praw udziałowych dłużnika można ustalić przedmiot zajęcia, właściwy etap i znaczenie ograniczenia zbycia. Pozwala to uniknąć zarówno przypisania wierzycielowi wszystkich praw wspólnika, jak i błędnego wniosku, że sama klauzula zgody w umowie uniemożliwia każdą sprzedaż egzekucyjną.
