Przejdź do treści 
W transakcji handlowej wierzyciel może żądać ustawowej rekompensaty za odzyskiwanie należności, a w odpowiednich okolicznościach także uzasadnionych kosztów ponad nią. Nie wystarczy jednak doliczyć stałej kwoty do dowolnego niezapłaconego rachunku. Najpierw trzeba ustalić, czy dług podlega ustawie, kiedy powstało uprawnienie i od jakiej transakcji lub części świadczenia liczyć rekompensatę.
Sprawdź, za co i od kogo należy się zapłata
Art. 2–4 ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych dotyczą określonych stron oraz wynagrodzenia za odpłatną dostawę towaru lub usługę związaną z działalnością. To nie jest ogólna podstawa dopłat do każdej wierzytelności przedsiębiorcy. Ustawa zawiera wyłączenia, między innymi dla wskazanych umów bankowych oraz długów objętych właściwym postępowaniem upadłościowym lub restrukturyzacyjnym od ustawowo określonego momentu. Prywatnej pożyczki nie należy kwalifikować tylko na podstawie tego, że jedna ze stron prowadzi firmę.
Według art. 10 ust. 1 rekompensata przysługuje bez wezwania od nabycia prawa do odsetek z art. 7 ust. 1 lub art. 8 ust. 1. Znaczenie mają wykonanie świadczenia przez wierzyciela i nieotrzymanie zapłaty w terminie. Sama data wystawienia faktury nie zastępuje tych ustaleń.
Dobierz próg i właściwy kurs euro
| Wartość świadczenia pieniężnego | Rekompensata |
|---|---|
| Do 5000 zł włącznie | Równowartość 40 euro |
| Powyżej 5000 zł, ale poniżej 50 000 zł | Równowartość 70 euro |
| 50 000 zł i więcej | Równowartość 100 euro |
Art. 10 ust. 1a nakazuje użyć średniego kursu euro NBP z ostatniego dnia roboczego miesiąca poprzedzającego miesiąc wymagalności świadczenia. Nie jest to kurs z dnia wysłania wezwania ani dnia dzisiejszego. Zapisz datę wymagalności, właściwą tabelę kursową i przeliczenie, aby druga strona mogła sprawdzić żądanie.
Policz transakcje, a nie tylko pliki faktur
Art. 10 ust. 3 wiąże rekompensatę z transakcją handlową. Art. 11 przewiduje osobną regułę przy umówionym harmonogramie spełniania świadczenia w częściach: uprawnienia przysługują w stosunku do każdej niezapłaconej części. Dlatego trzeba odtworzyć umowę i sposób rozliczenia. Samo rozbicie należności na kilka dokumentów nie rozstrzyga jeszcze, ile odrębnych rekompensat przysługuje.
Przy starych należnościach sprawdź także art. 20 i 22 nowelizacji z 2019 r. Reguły przejściowe odróżniają dawne transakcje, stopy odsetek i nowe progi rekompensaty. Art. 20 ust. 4 wiąże nowe progi z rekompensatą, która stała się wymagalna po 1 stycznia 2020 r. Nie należy przenosić obecnej tabeli na każdą historyczną zaległość bez zbadania dat.
Kiedy dochodzą koszty ponad rekompensatę
Art. 10 ust. 2 pozwala żądać poniesionych kosztów odzyskiwania należności przewyższających ryczałt, w uzasadnionej wysokości. To wymaga czegoś więcej niż przedstawienia cennika firmy windykacyjnej. Zbierz dowody konkretnej czynności, jej związku z tą należnością, poniesienia kosztu i uzasadnienia wysokości. Art. 6 Kodeksu cywilnego przypomina o ciężarze udowodnienia faktów, z których wywodzi się skutki prawne. Nie doliczaj dwukrotnie tej samej pozycji pod różnymi nazwami.
Osobno rozlicz kapitał, właściwe odsetki handlowe, rekompensatę i ewentualną nadwyżkę kosztów. Koszty procesu są inną kategorią. Roszczenie o samą rekompensatę jest niezbywalne na podstawie art. 10 ust. 4, a art. 13 ust. 1 chroni wskazane ustawowe uprawnienia przed umownym wyłączeniem lub ograniczeniem.
Przed dochodzeniem kwoty przygotuj więc zestaw: umowa, dowody wykonania, wymagalność, niezapłacona transakcja lub część, kurs oraz udokumentowane dodatkowe koszty. Przy potrzebie oceny tego zestawienia można omówić zakres pomocy w odzyskaniu należności, bez zakładania z góry wyniku sporu o poszczególne pozycje.
