Jak sprawdzić uprawnienie do preferencyjnych składek przy ponownym rozpoczęciu działalności?

Ponowne rozpoczęcie lub wznowienie działalności nie daje samo w sobie nowego prawa do preferencyjnych składek. Artykuł 18a ustawy systemowej wymaga sprawdzenia historii pozarolniczej działalności i ewentualnej pracy dla byłego pracodawcy. Dopiero potem można ustalać właściwy okres niższej podstawy. Sam aktualny wpis CEIDG albo niska kwota składek w deklaracji nie dowodzą spełnienia warunków.

W sprawie składkowej ZUS warto najpierw odtworzyć tytuły i okresy aktywności, a następnie porównać je ze zgłoszeniami oraz rzeczywistymi usługami. To inne zadanie niż samo sprawdzanie zaległości i rozliczenia wpłat.

Co dokładnie obejmuje preferencja?

Podstawą wymiaru składek emerytalnych i rentowych wskazanych przedsiębiorców jest przez pierwsze 24 miesiące kalendarzowe zadeklarowana kwota, nie niższa niż 30% minimalnego wynagrodzenia. Nie oznacza to stawki składki równej 30% ani identycznej obniżki wszystkich publicznych obciążeń działalności.

Przepis odnosi się do działalności gospodarczej wskazanej w art. 8 ust. 6 pkt 1. Nie każdy inny pozarolniczy tytuł z tego artykułu jest automatycznie takim samym bieżącym beneficjentem preferencji.

Sprawdź ostatnie 60 miesięcy kalendarzowych

Wyłączenie z art. 18a ust. 2 pkt 1 dotyczy osoby, która prowadzi pozarolniczą działalność albo prowadziła ją w ostatnich 60 miesiącach kalendarzowych przed dniem rozpoczęcia wykonywania działalności gospodarczej. Nie wystarczy więc sprawdzić, czy ostatnio zamknięto jeden wpis CEIDG.

Definicja pozarolniczej działalności w art. 8 ust. 6 obejmuje także ustawowo wskazane inne tytuły, m.in. właściwych wspólników spółek, twórców i artystów, wolne zawody oraz określoną działalność oświatową. Trzeba ustalić konkretny tytuł i czas jego wykonywania. Nie należy traktować wszystkich dawnych aktywności jako identycznych ani pomijać ich tylko dlatego, że nie były prowadzone pod obecnym wpisem.

Co ustalić?	Jakie dane porównać?
Obecny początek lub wznowienie	Wpis, rzeczywistą aktywność, daty zgłoszeń
Historia poprzedzająca rozpoczęcie	Każdy właściwy pozarolniczy tytuł i jego okres
Wcześniejsza preferencja	Początek i przebieg jej 24-miesięcznego okresu
Były pracodawca	Lata zatrudnienia, zakres dawnych obowiązków i aktualne usługi

Były pracodawca i zakres czynności

Drugie wyłączenie dotyczy wykonywania działalności na rzecz byłego pracodawcy, dla którego przed rozpoczęciem działalności — w bieżącym lub poprzednim roku kalendarzowym — wykonywano w ramach stosunku pracy lub spółdzielczego stosunku pracy czynności wchodzące w zakres tej działalności.

Znaczenie mają zatem konkretny kontrahent, lata i rzeczywiste czynności. Sama nowa nazwa umowy albo inne oznaczenie usług nie zastępują porównania zakresu pracy. Jednocześnie nie każda współpraca z firmą, dla której kiedyś wykonywano dowolne zadanie, spełnia automatycznie pełny ustawowy test.

Przygotuj zakres dawnych obowiązków, umowę o pracę i dokumenty zakończenia zatrudnienia oraz aktualną umowę i opis faktycznych usług. Ten rachunek uprawnienia do preferencji należy oddzielić od szerszej oceny, czy współpraca stanowi stosunek pracy mimo innej nazwy umowy.

Wznowienie i właściwy początek okresu

Preferencja ma okres określony w miesiącach kalendarzowych. Zawieszenie nie tworzy nowego 24-miesięcznego uprawnienia po każdym wznowieniu. Trzeba odróżnić biegnący wcześniej okres od rzeczywiście nowego rozpoczęcia spełniającego ustawowe warunki. Dokładne daty mają znaczenie, dlatego samo określenie „kilka lat przerwy” nie wystarcza.

Jeżeli przedsiębiorca korzystał z ulgi na start albo z niej zrezygnował, art. 18aa reguluje liczenie 24 miesięcy od objęcia ubezpieczeniami na wskazanych zasadach. Przy rezygnacji objęcie nie następuje wcześniej niż od dnia zgłoszenia wniosku. Nie należy więc przenosić bez sprawdzenia daty pierwszego wpisu na każdy wariant późniejszego ubezpieczenia.

Ulga na start, preferencja z art. 18a i Mały ZUS Plus są różnymi rozwiązaniami. W tym tekście celem jest kwalifikacja do preferencji po sprawdzeniu historii i wyłączeń, a nie wybór całej ochrony ubezpieczeniowej albo drugi algorytm Małego ZUS Plus.

Do analizy decyzji lub zgłoszeń przygotuj pełną oś aktywności, poprzednie tytuły, dokumenty pracy dla byłego pracodawcy i datę objęcia ubezpieczeniami. Pozwala to sprawdzić prawo do podstawy przed oceną, czy zgłoszone i rozliczone kwoty są prawidłowe.

Podstawą są art. 8 ust. 6 i 6a, art. 13 pkt 4 oraz art. 18a–18aa ustawy systemowej i art. 18 Prawa przedsiębiorców dotyczący odrębnej ulgi na start.