Przejdź do treści 
Kara mieszana z art. 37b Kodeksu karnego obejmuje rzeczywiste pozbawienie wolności i ograniczenie wolności orzeczone jednocześnie. Praca lub potrącenia w ramach drugiej części nie zastępują samodzielnie krótkiego pobytu w więzieniu. Przed zajęciem stanowiska trzeba sprawdzić dopuszczalne granice obu części oraz kolejność ich wykonania.
Co dokładnie pozwala orzec art. 37b?
Art. 37b Kodeksu karnego dotyczy występku zagrożonego pozbawieniem wolności. Niezależnie od dolnej granicy ustawowego zagrożenia sąd może orzec jednocześnie krótką karę pozbawienia wolności oraz ograniczenie wolności do dwóch lat. Nie jest to obowiązek zastosowania takiego rozwiązania w każdej sprawie.
| Granica ustawowego zagrożenia | Część izolacyjna w ramach art. 37b |
|---|---|
| Zasadnicza reguła | Pozbawienie wolności nieprzekraczające trzech miesięcy. |
| Górna granica ustawowego zagrożenia wynosi przynajmniej dziesięć lat | Pozbawienie wolności nieprzekraczające sześciu miesięcy. |
Drugi próg dotyczy ustawowego zagrożenia za przestępstwo, a nie wysokości kary zaproponowanej przez stronę. Nie można więc uzasadnić pięciu miesięcy więzienia w tym trybie samym żądaniem takiej kary, jeżeli właściwa górna granica nie spełnia ustawowego warunku. Ograniczenie wolności jest dodatkową rzeczywistą częścią kary, z własnym wymiarem i treścią.
To nie art. 37a i nie więzienie w zawieszeniu
Przy art. 37a rozważa się karę wolnościową zamiast pozbawienia wolności. Art. 37b ma inny rezultat: łączy obie części. Nie należy zatem odczytywać wyroku jako pozwolenia na samodzielny wybór pracy zamiast więzienia.
Art. 37b wyłącza stosowanie art. 69–75. Część pozbawienia wolności w tej konstrukcji nie jest więc karą z warunkowo zawieszonym wykonaniem. Ocena propozycji wymaga ustalenia, czy skazany rozumie rzeczywistą izolację i następujące po niej obowiązki.
Która część jest wykonywana najpierw?
Zasadą wskazaną w art. 37b jest wykonanie najpierw pozbawienia wolności. Wyjątek zawiera art. 17a Kodeksu karnego wykonawczego: ograniczenie wolności kieruje się do wykonania jako pierwsze tylko wtedy, gdy zachodzą przeszkody prawne do niezwłocznego wykonania więzienia.
Nie jest to swobodny wybór kolejności ze względu na wygodę, porę roku lub samo zapewnienie o chęci wykonywania pracy. Trzeba wskazać rzeczywistą przeszkodę prawną i dokument dotyczący jej istnienia.
Po ustaniu takiej przeszkody sąd zawiesza postępowanie wykonawcze dotyczące ograniczenia wolności i niezwłocznie kieruje do wykonania pozbawienie wolności. Art. 17a § 2 nakazuje to niezależnie od tego, czy ograniczenie wolności zostało już w całości wykonane. Samo wcześniejsze wykonywanie pracy nie oznacza więc, że więzienie zniknęło z wyroku.
Jak czytać przykład z orzeczenia?
W postanowieniu z 29 lipca 2025 r., V KK 263/25, opisano wcześniejsze skazanie z art. 178a § 4 przy zastosowaniu art. 37b na dwa miesiące pozbawienia wolności i rok ograniczenia wolności. Sąd Najwyższy pozostawił jednak kasację bez rozpoznania. Nie wyznaczył tym samym uniwersalnego prawidłowego wymiaru kary dla każdej sprawy alkoholowej.
Takiego opisu nie należy traktować jak cennika kary ani zapewnienia, że ta sama propozycja będzie dopuszczalna i zasadna w odmiennym stanie faktycznym. Punktem wyjścia pozostaje właściwa kwalifikacja, granice ustawowe oraz konkretna treść orzeczenia.
Co sprawdzić w obu częściach wyroku?
- Podstawę skazania, ustawowe zagrożenie i wyraźne zastosowanie art. 37b.
- Wymiar pozbawienia wolności oraz osobny wymiar ograniczenia wolności.
- Treść obowiązków związanych z ograniczeniem wolności, wynikającą z wyroku i dokumentów wykonawczych.
- Prawomocność, wezwania i rozstrzygnięcia dotyczące skierowania poszczególnych części do wykonania.
- Rzeczywistą podstawę prawną i dokument przeszkody, jeżeli ograniczenie wolności rozpoczęto wcześniej.
- Pozostałe punkty wyroku, w tym zakaz prowadzenia i świadczenie pieniężne, które wymagają odrębnej oceny.
Samo zastosowanie art. 37b nie usuwa automatycznie innych rozstrzygnięć opartych na ich własnych podstawach, między innymi art. 42 i 43a. Nie należy również mylić kary mieszanej orzeczonej od początku z zastępczym pozbawieniem wolności zarządzanym wskutek niewykonania innej kary.
Pomoc w analizie propozycji sankcji i treści wyroku w sprawie o jazdę po alkoholu mieści się w zakresie tej usługi.
