Przejdź do treści 
W sprawie karnej skarbowej sąd może obciążyć inny podmiot całością albo częścią grzywny wymierzonej sprawcy przestępstwa skarbowego. Nie oznacza to uznania tego podmiotu za sprawcę. Odpowiedzialność posiłkowa ma własne przesłanki, a osoba lub firma nią objęta ma własną pozycję procesową.
Zastępca i korzyść — dwa konieczne ustalenia
Według art. 24 § 1 KKS sprawca musi być zastępcą podmiotu, prowadzącym jego sprawy jako pełnomocnik, zarządca, pracownik lub w innym charakterze. Zastępowany podmiot musi przy tym odnieść albo móc odnieść jakąkolwiek korzyść majątkową z przestępstwa skarbowego. Sama nazwa stanowiska, pokrewieństwo czy podpis pod dokumentem nie zastępują zbadania rzeczywistej relacji i korzyści.
Przepis stosuje się odpowiednio także do ściągnięcia równowartości pieniężnej przepadku przedmiotów. Art. 25 wyłącza odpowiedzialność posiłkową wskazanych państwowych jednostek budżetowych i stanowi, że nie obciąża ona spadku. Jednocześnie śmierć skazanego, która nastąpiła po uprawomocnieniu się orzeczenia, nie powoduje jej wygaśnięcia. Nie należy utożsamiać śmierci sprawcy z dziedziczeniem odpowiedzialności podmiotu.
Jeżeli odpowiedzialność nałożono na kilka podmiotów, zasadą art. 24 § 4 jest solidarność. Sąd może jednak ze względu na okoliczności określić zakres odpowiedzialności każdego stosownie do osiągniętej korzyści. Nie jest więc poprawne ani automatyczne dzielenie grzywny po równo, ani twierdzenie, że solidarność nigdy tu nie występuje.
Zwrot korzyści to odrębne rozstrzygnięcie
Art. 24 § 5 dotyczy podmiotu, który rzeczywiście uzyskał korzyść majątkową. Sąd zobowiązuje go do zwrotu całości albo części korzyści na rzecz Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego; nie dotyczy to korzyści podlegającej zwrotowi innemu uprawnionemu podmiotowi. To inna konstrukcja niż obciążenie cudzą grzywną na podstawie samej możliwości uzyskania korzyści. Trzeba przeczytać, czego organ żąda: odpowiedzialności posiłkowej, zwrotu korzyści czy obu odrębnie uzasadnianych rozstrzygnięć.
Co oznacza postanowienie o pociągnięciu do odpowiedzialności?
Pociągnięcie do odpowiedzialności posiłkowej następuje postanowieniem. W postępowaniu przygotowawczym wydaje je organ prowadzący to postępowanie, a po wniesieniu aktu oskarżenia — sąd. Art. 124 wymaga wskazania oskarżonego, zarzucanego mu przestępstwa i kwalifikacji, podmiotu oraz podstaw jego pociągnięcia. Postanowienie może zostać zmienione lub uzupełnione, a przy braku podstaw także uchylone.
Podmiot odpowiedzialny posiłkowo jest stroną postępowania o przestępstwo skarbowe. Może ustanowić pełnomocnika będącego adwokatem albo radcą prawnym; za podmiot niebędący osobą fizyczną czynności może wykonywać także uprawniony organ. Jego stanowisko nie musi być utożsamiane ze stanowiskiem oskarżonego.
Art. 125 określa stosowane do tej roli uprawnienia i zakazuje przesłuchania podmiotu odpowiedzialnego posiłkowo jako świadka. Nie należy mylić go z podmiotem objętym wyłącznie zwrotem korzyści, dla którego ustawa przewiduje odrębne zasady udziału i przesłuchania.
Istotna jest także granica trybu: gdy stosuje się przepisy o odpowiedzialności posiłkowej, art. 171 wyłącza wydanie wyroku nakazowego. Nie oznacza to zakazu każdego innego sposobu zakończenia sprawy. Rzeczywisty tryb i otrzymany akt wymagają osobnego sprawdzenia.
Własna odpowiedzialność podmiotu zbiorowego podlega innemu testowi. Art. 11 tej ustawy przewiduje uwzględnienie wskazanych wcześniejszych rozstrzygnięć, ale nie łączy obu instytucji w jedną automatyczną odpowiedzialność firmy. Do własnego stanowiska przydadzą się postanowienie, zakres umocowania zastępcy i materiały pozwalające sprawdzić korzyść.
Przed ustaleniem zakresu pomocy w sprawie karnej skarbowej przekaż całe postanowienie wraz z pouczeniem i datą otrzymania. Pozwoli to odróżnić zarzut wobec sprawcy od podstaw dotyczących drugiego podmiotu i przygotować stanowisko odpowiadające jego rzeczywistej roli.
