Przejdź do treści 
Zagraniczny wyrok za konkretną jazdę może uniemożliwiać ponowny proces w Polsce o te same fakty. Nie wystarczy jednak ustalić, że „sprawa była już za granicą”. Trzeba sprawdzić państwa, właściwy reżim prawny, tożsamość czynu, prawomocność oraz — przy skazaniu — wykonanie całej kary.
Ten problem dotyczy drugiego postępowania o ten sam przejazd. Wpływ dawnego zagranicznego skazania na odpowiedzialność za nową, inną jazdę jest odrębną kwestią.
Dlaczego samo powołanie polskiego zakazu ponownego procesu nie wystarczy
Art. 114 k.k. wymaga uwzględnienia szczególnych reguł dotyczących zagranicznych orzeczeń. Jego § 1 przewiduje zasadniczo, że orzeczenie zagraniczne nie blokuje postępowania przed polskim sądem; § 3 określa wyjątki, w tym wynikające z umowy wiążącej Polskę. Dlatego ocena nie może zakończyć się ani na samym § 1, ani na samym stwierdzeniu, że zapadł już wyrok.
Istotnym reżimem jest art. 54 konwencji wykonawczej do układu z Schengen, wraz z art. 55–58. Trzeba ustalić jego zastosowanie między oboma państwami. W przypadku Polski art. 3 Aktu przystąpienia oraz załącznik I obejmujący art. 44–59 konwencji wiążą tę kwestię z przystąpieniem do UE 1 maja 2004 r. Nie należy utożsamiać tego mechanizmu z samym zniesieniem kontroli na granicy.
Przy przykładowej sprawie dotyczącej jazdy w Niemczech i ponownego ścigania w Polsce nie porównuje się dwóch dowolnych „spraw alkoholowych”. Porównuje się konkretny czyn tej samej osoby i sprawdza pozostałe warunki konwencji. Dla wyroku z innego państwa nie wolno bez sprawdzenia przenosić wyniku tej analizy.
„Ten sam czyn” oznacza fakty, a nie identyczny numer przepisu
W wyroku Van Esbroeck, C-436/04, TSUE powiązał tożsamość czynu z rzeczywistymi, nierozdzielnie związanymi zachowaniami, niezależnie od ich kwalifikacji prawnej lub chronionego interesu. Sprawa dotyczyła narkotyków, a nie prowadzenia po alkoholu; znaczenie ma wyłożony w niej test porównywania zdarzeń.
W sprawie kierowcy należy więc zestawić czas, miejsce, odcinek jazdy i zachowanie opisane w obu postępowaniach. Różne nazwy przestępstw nie wystarczą do uznania dwóch odrębnych czynów. Z drugiej strony samo to, że obie sprawy dotyczą alkoholu, nie zmienia dwóch niezależnych przejazdów w jedno zdarzenie. Istotne mogą być także granice tego, co rzeczywiście osądzono, a nie tylko skrócona nazwa zarzutu.
Przy skazaniu sprawdź każdą karę z sentencji
Po prawomocnym uniewinnieniu nie ma nałożonej kary, której wykonanie należałoby wykazywać. Nadal trzeba jednak ustalić tożsamość osoby i czynu, ostateczny charakter rozstrzygnięcia oraz właściwy reżim między państwami. Warunek wykonania z art. 54 dotyczy sytuacji, w której karę nałożono.
Art. 54 wymaga, aby nałożona kara została wykonana, była w trakcie wykonywania albo nie mogła już zostać wykonana zgodnie z prawem państwa skazania. Potwierdzenie prawomocności i potwierdzenie wykonania to różne informacje. Nie wolno zastąpić drugiej z nich przypuszczeniem wynikającym z upływu czasu.
W sprawie Spasic, C-129/14 PPU, TSUE stwierdził, że sama zapłata grzywny nie wystarczała, gdy tym samym wyrokiem wymierzono również niewykonaną karę pozbawienia wolności. Trybunał potwierdził też zgodność warunku wykonania z art. 50 Karty praw podstawowych. Nie oznacza to, że każda zapłacona grzywna jest nieskuteczna; trzeba odczytać całą sentencję i status wszystkich orzeczonych kar.
Wyrok Kretzinger, C-288/05, rozróżnia wykonanie kary pozbawienia wolności warunkowo zawieszonej od krótkiego zatrzymania lub aresztowania, które miałoby dopiero zostać zaliczone na poczet przyszłej kary. Warunkowego zawieszenia nie można zatem automatycznie traktować jako niewykonania, a pobytu w areszcie jako wykonania całej sankcji. Niezbędne są dane o właściwym zagranicznym rozstrzygnięciu i jego aktualnym statusie.
Co trzeba wyjaśnić przed wnioskiem o zakończenie polskiej sprawy
- Uzyskaj pełne orzeczenie, a nie jedynie informację o wpisie do rejestru.
- Ustal prawomocność i zakres zakończenia postępowania dotyczącego tej osoby i tych faktów.
- Zgromadź dokumenty wykonania każdej kary albo podstawę, z której wynika, że nie może być już wykonana.
- Porównaj opis czynu w polskim piśmie z rzeczywistym zakresem zagranicznego osądzenia.
- Sprawdź właściwe państwa i okres stosowania konwencji oraz ewentualne wyjątki i deklaracje z art. 55.
Art. 57 konwencji przewiduje żądanie istotnych informacji od właściwych władz drugiego państwa. W polskiej sprawie zarzut przeszkody procesowej wymaga zestawienia art. 17 k.p.k. z art. 114 k.k. i właściwą podstawą międzynarodową. Jeżeli warunki zakazu ponownego ścigania są spełnione, nie chodzi jedynie o łagodniejszą karę, lecz o niedopuszczalność drugiego procesu o ten sam czyn. Nie należy jednak samodzielnie ignorować wezwania, zanim organ zbada i rozstrzygnie tę kwestię.
Samo zagraniczne zatrzymanie prawa jazdy lub inne działanie administracyjne nie dowodzi wydania prawomocnego wyroku karnego. Inne rodzaje sankcji i zakończenia sprawy wymagają własnej oceny; nie rozstrzyga ich nazwa dokumentu. Ten materiał nie daje też odpowiedzi, czy wolno obecnie prowadzić pojazd w Polsce.
Gdy otrzymujesz polskie pismo dotyczące jazdy już osądzonej za granicą, przekaż oba opisy czynu oraz zagraniczne orzeczenie i dokumenty jego wykonania. Zakres analizy i obrony przedstawia strona pomocy w sprawach jazdy po alkoholu.
