Przejdź do treści 
Nie ma jednej odpowiedzi, że „wszystkie alimenty przedawniają się po trzech latach”. W sprawie dziecka trzeba połączyć terminy poszczególnych rat z zasadami dotyczącymi władzy rodzicielskiej, skutkami wyroku i czynnościami podejmowanymi przed sądem lub komornikiem. Pominięcie jednej z tych warstw może całkowicie zmienić wyliczenie.
Raty i władza rodzicielska to dwa różne elementy
Art. 137 § 1 KRO przewiduje trzyletnie przedawnienie roszczeń o świadczenia alimentacyjne. Punktem wyjścia jest jednak wymagalność konkretnej raty, a nie sama data powstania całego obowiązku. Dodatkowo art. 121 pkt 1 KC stanowi, że bieg przedawnienia roszczeń dziecka przeciwko rodzicom nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu przez czas trwania władzy rodzicielskiej.
Dlatego najpierw ustala się, do kiedy danemu rodzicowi przysługiwała władza. Pełnoletność, pozbawienie władzy i jej ograniczenie nie oznaczają tego samego. Ograniczenie nie jest samo przez się pozbawieniem; konieczna jest treść orzeczenia i jego właściwa data. Zasady władzy wynikają z art. 92 oraz art. 109–111 KRO. Nie wystarczy ustalenie, z kim dziecko faktycznie mieszkało.
Co zmienia zasądzenie alimentów
Art. 125 KC przewiduje co do zasady sześć lat dla roszczenia stwierdzonego prawomocnym orzeczeniem lub innym wskazanym w tym przepisie tytułem. Jednocześnie świadczenia okresowe należne w przyszłości przedawniają się po trzech latach. Nie wolno zatem przypisać sześciu lat każdej racie tylko dlatego, że istnieje wyrok alimentacyjny.
Trzeba oddzielić kwoty już objęte rozstrzygnięciem od kolejnych rat, a następnie uwzględnić pozostałe reguły, w tym zawieszenie wobec rodzica. Art. 118 wiąże koniec terminu z końcem roku kalendarzowego, z wyjątkiem terminów krótszych niż dwa lata. Przy dawnych należnościach istotny jest również art. 5 noweli z 2018 r.. Zmiana weszła w życie 9 lipca 2018 r.; dzisiejszego sześcioletniego terminu nie przykłada się bez przepisu przejściowego do całej historii długu.
Egzekucja i mediacja nie mają identycznego skutku
Według art. 123 KC bieg może zostać przerwany między innymi przez właściwą czynność przed sądem lub organem egzekucyjnym, podjętą bezpośrednio w celu dochodzenia, ustalenia, zaspokojenia albo zabezpieczenia roszczenia, oraz przez uznanie roszczenia. Po przerwaniu stosuje się art. 124; w sytuacjach wskazanych w tym przepisie termin nie biegnie na nowo do zakończenia postępowania. Znaczenie ma również to, jakiego roszczenia i zakresu dotyczyła czynność.
Mediacja i postępowanie pojednawcze wymagają odrębnej kontroli dat. Od 30 czerwca 2022 r. obecne art. 121 pkt 5–6 przewidują zawieszenie w ustawowym zakresie, a nie ogólny mechanizm ponownego pełnego terminu po każdej mediacji. Art. 8 noweli z 2021 r. zachował wcześniejsze reguły dla postępowań wszczętych i niezakończonych przed jej wejściem w życie.
Jak zbudować zestawienie do obliczenia
Dla każdej raty wpisz termin płatności, podstawę żądania i kwotę niezapłaconą. Obok umieść okresy władzy rodzicielskiej, daty i zakresy orzeczeń, wnioski egzekucyjne, zakończenie postępowań oraz ewentualne uznanie długu. Zachowaj dokumenty tych czynności, zamiast opierać rachunek wyłącznie na dacie ostatniego przelewu.
Osobne znaczenie ma art. 137 § 2 KRO dotyczący niezaspokojonych potrzeb z czasu przed pozwem. Nie jest on automatycznym prawem do zwrotu wszystkich dawnych wydatków ani zamiennikiem analizy przedawnienia. W ramach oceny zaległości alimentacyjnych można uporządkować te warstwy i wskazać, które daty rzeczywiście decydują o konkretnej racie.
