Obce prawo nie przewiduje alimentów: kiedy dłużnik może podnieść szczególny zarzut?

To, że wskazane prawo obce nie przewiduje określonych alimentów, nie zawsze kończy sprawę. Art. 6 Protokołu haskiego z 2007 r. pozwala dłużnikowi podnieść szczególny zarzut, ale tylko dla objętych nim stosunków i przy spełnieniu ustawowego testu. Nie jest to ogólny sposób wyboru państwa, w którym alimenty są najniższe.

Najpierw ustal, czy ten zarzut w ogóle obejmuje relację

Art. 6 Protokołu haskiego nie dotyczy zobowiązań wynikających ze stosunku między rodzicami a dziećmi na rzecz dzieci. Wyłączenie nie kończy się automatycznie wraz z osiemnastymi urodzinami dziecka. Nie obejmuje też zobowiązań między małżonkami i byłymi małżonkami, o których mowa w art. 5. Rodzic pozwany przez pełnoletnie dziecko nie powinien więc zakładać, że uzyskał ten zarzut tylko dlatego, że dziecko jest już dorosłe.

Mechanizm może mieć znaczenie dla innych objętych Protokołem zobowiązań rodzinnych. Przed jego zastosowaniem trzeba prawidłowo zakwalifikować relację i sprawdzić zakres stosowania instrumentu. Pytanie o prawo właściwe jest przy tym inne niż pytanie, sąd którego państwa może rozpoznać sprawę.

Jakie prawa porównuje się przy zarzucie

Dłużnik może sprzeciwić się roszczeniu, jeżeli obowiązek nie istnieje ani według prawa państwa jego zwykłego pobytu, ani według prawa wspólnego obywatelstwa stron, jeśli takie obywatelstwo rzeczywiście mają. Gdy wspólnego obywatelstwa nie ma, nie tworzy się go na potrzeby testu: pozostaje ocena wskazanego w art. 6 prawa zwykłego pobytu dłużnika.

Gdy obywatelstwo jest wspólne, brak obowiązku tylko w jednym z tych praw nie wystarcza. Trzeba zbadać oba. Przy kilku obywatelstwach nie należy po prostu wybrać najkorzystniejszego dla dłużnika bez analizy tej sytuacji. Potrzebne są rzeczywiste dane o stronach oraz prawie, a nie samo wskazanie obcej ustawy.

Niższa kwota nie oznacza nieistnienia obowiązku

Brak obowiązku trzeba odróżnić od tego, że drugie prawo pozwalałoby uzyskać mniejszą sumę. Raport wyjaśniający HCCH, pkt 103–108, który pomaga interpretować Protokół, rozdziela te sytuacje. Znaczenie może mieć brak spełnienia prawnych warunków powstania obowiązku w konkretnym przypadku; sama różnica w sposobie obliczenia świadczenia nie daje podstawy do obniżenia go na mocy art. 6.

Raport nie jest wyrokiem ani odrębną normą zastępującą Protokół. Jego wyjaśnienia należy odnieść do treści art. 6 oraz właściwego prawa. Podstawowe zasady ustalania prawa po przeprowadzce wierzyciela omówiono osobno w materiale o zmianie prawa właściwego; tutaj chodzi o szczególny zarzut, a nie ponowne przejście całej tej procedury.

Co przygotować przed powołaniem się na art. 6

Uporządkuj relację rodzinną, obywatelstwa, miejsca zwykłego pobytu i okresy, których dotyczą alimenty. Wskaż, jaka konkretna przesłanka obowiązku ma nie występować według każdego wymaganego prawa. Przy starszych okresach trzeba uwzględnić także art. 22 Protokołu i art. 4–5 decyzji 2009/941/WE: tymczasowe stosowanie przez Unię od 18 czerwca 2011 r. i formalne wejście Protokołu w życie 1 sierpnia 2013 r. to różne zdarzenia.

W ramach analizy transgranicznej sprawy alimentacyjnej można rozdzielić zakres zarzutu, treść wskazanych praw i daty. Samo powołanie się na obce obywatelstwo lub niższą zagraniczną stawkę nie przesądza wyniku.