Przejdź do treści 
Małżonek dziedziczący z ustawy może w określonej sytuacji żądać ze spadku przedmiotów urządzenia domowego ponad swój udział spadkowy. Art. 939 KC przewiduje jednak warunki dotyczące innych spadkobierców, wcześniejszego korzystania z rzeczy i trwania wspólnego pożycia. Nie daje automatycznie całego wyposażenia każdemu pozostającemu przy życiu małżonkowi.
Kto dziedziczy razem z małżonkiem
Punktem wyjścia jest dziedziczenie ustawowe w zbiegu z innymi spadkobiercami. Ustawa wyłącza z omawianej sytuacji zstępnych spadkodawcy, którzy mieszkali z nim razem w chwili śmierci. Trzeba więc ustalić zarówno rzeczywisty krąg powołanych, jak i fakt wspólnego zamieszkiwania wskazanych zstępnych. Samo stwierdzenie, że małżonek otrzymał część spadku, nie wystarcza.
Przykład hipotetyczny: małżonek dziedziczy z ustawy wraz z inną osobą, a nie ze współmieszkającym ze zmarłym zstępnym. Można wtedy badać dalsze warunki art. 939. Jeżeli natomiast wśród współspadkobierców jest taki zstępny, nie wolno pominąć ustawowego wyłączenia tylko dlatego, że wyposażenie było używane również przez małżonka.
Jakich rzeczy można żądać
Chodzi o przedmioty urządzenia domowego, z których małżonek za życia spadkodawcy korzystał wspólnie z nim lub wyłącznie sam. Rzecz musi też być przedmiotem żądania ze spadku. Własny majątek małżonka i to, co w ogóle do spadku nie należy, wymagają innego ustalenia; nie nabywa się ich drugi raz na podstawie art. 939.
Nie należy zastępować tego testu samym adresem przechowywania. Rzecz znajdująca się w domu nie staje się przez to automatycznie przedmiotem urządzenia domowego objętym szczególnym roszczeniem. Przygotuj listę konkretnych rzeczy oraz informacje o tytule do nich i rzeczywistym korzystaniu. W razie sporu znaczenie ma kwalifikacja danej rzeczy, a nie ogólne żądanie „wszystkiego, co zostało w mieszkaniu”.
Roszczenie ponad udział i dwie ważne granice
Art. 939 odsyła odpowiednio do przepisów o zapisie zwykłym. Uprawnienie trzeba odróżnić od prostego powiększenia ułamka udziału w całym spadku oraz od automatycznego podziału wszystkich rzeczy. Po ustaleniu jego podstawy potrzebna może być osobna ocena sposobu dochodzenia i wykonania konkretnego żądania.
Uprawnienie nie przysługuje, jeżeli wspólne pożycie małżonków ustało za życia spadkodawcy. Nie sprowadzaj tego warunku do jednego meldunku lub samego formalnego trwania małżeństwa. Należy odtworzyć rzeczywistą sytuację istotną dla zastosowania przepisu.
Odrębne jest trzymiesięczne korzystanie z mieszkania i urządzenia domowego. Może służyć osobom bliskim na innej podstawie i nie rozstrzyga przyznania rzeczy ponad udział. Z kolei dział spadku porządkuje szerszy majątek; samo wszczęcie takiej sprawy nie zastępuje sprawdzenia szczególnych warunków art. 939.
Przed konsultacją o prawach małżonka po śmierci bliskiego przygotuj dokumenty dziedziczenia, listę rzeczy, informacje o ich używaniu oraz dane współspadkobierców i wspólnego pożycia. Podstawa: KC, art. 922–923, 939 i 968.
