Przejdź do treści 
Jeżeli rata spłaty wynikająca z prawomocnego podziału majątku jest już wymagalna, dłużnik może rozważyć szczególny wniosek z ostatniego zdania art. 212 § 3 KC. Sąd może odroczyć jej zapłatę w wypadku zasługującym na szczególne uwzględnienie. Nie jest to automatyczne przedłużenie terminu ani ponowny zwykły wniosek o pierwotne rozłożenie świadczenia na raty.
Ten wniosek dotyczy konkretnej wymagalnej raty
Najpierw sprawdź prawomocne rozstrzygnięcie, termin płatności i rzeczywiste saldo. Wskaż, której raty dotyczy żądanie, ile z niej zapłacono i na jaki nowy termin miałaby zostać odroczona pozostała część. Ogólne stwierdzenie, że cały podział był finansowo zbyt trudny, nie zastępuje tak oznaczonego żądania.
Art. 212 § 3 odróżnia ustalenie terminów i rat przy podziale od późniejszego odroczenia rat już wymagalnych. To inna sytuacja niż zastosowanie art. 320 KPC przy pierwotnym zasądzaniu świadczenia. Nie należy zakładać, że złożenie prośby przed terminem zapłaty daje dokładnie tę samą podstawę i skutek.
Wyjątkową przeszkodę połącz z dowodami i planem
We wniosku trzeba wykazać szczególne okoliczności uzasadniające odroczenie. Dokument potwierdzający chorobę lub inne trudne zdarzenie powinien być powiązany z realną możliwością zapłaty: dochodem, ograniczeniem pracy, kosztami utrzymania, dostępnymi środkami i tym, co już wykonano.
Wyjaśnij także, dlaczego proponowany nowy termin jest realny. Pomocne są dokumenty dochodów i wydatków, historia dotychczasowych płatności oraz konkretny plan uzyskania brakującej kwoty. Sąd rozstrzyga o możliwości odroczenia; nie ma obowiązku uwzględnienia każdej trudnej sytuacji bez oceny skutków dla wierzyciela.
W sprawie XV Ca 1611/13 i XV Cz 1596/13 SO w Poznaniu badał wniosek osoby powołującej się na problemy zdrowotne i częściowe wykonanie spłaty. Uchylił odmowę z powodu wadliwego rozpoznania sprawy bez wymaganej rozprawy. Nie przyznał przez to automatycznie dodatkowego roku ani nie uznał, że każda choroba wystarcza do odroczenia.
To samodzielne postępowanie
Wskazane orzeczenie wyjaśnia, że późniejszy wniosek z art. 212 § 3 inicjuje samodzielną sprawę nieprocesową. Nie jest jedynie kontynuacją dawnych akt podziałowych. Trzeba oznaczyć właściwy sąd, zainteresowanych, poprzednie orzeczenie, konkretne żądanie i dowody. Dokument podziału pozostaje istotnym załącznikiem i punktem odniesienia.
W sprawach z zakresu prawa rzeczowego aktualny art. 608 KPC przewiduje rozprawę, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Od rozstrzygnięcia co do istoty przysługuje apelacja na zasadzie art. 518 KPC.
Egzekucja nie zatrzymuje się od samego pisma
Samo złożenie wniosku nie zmienia wymagalności raty i nie wstrzymuje automatycznie egzekucji. Jeżeli potrzebna jest ochrona na czas sprawy, należy odrębnie ocenić wniosek o zabezpieczenie, jego przesłanki i sposób odpowiadający aktualnej sytuacji. Nie można żądać zatrzymania wydania klauzuli tak, jakby wciąż jej nie było, gdy została już nadana.
W sprawie poznańskiej właśnie z tego powodu nie uwzględniono żądania dotyczącego wcześniejszego etapu klauzulowego, przy jednoczesnym wskazaniu możliwości oceny nowego, odpowiednio dostosowanego wniosku. Nie jest to obietnica zawieszenia każdej egzekucji. Wymaga ono własnej podstawy i rozstrzygnięcia.
Przy analizie spłat po podziale majątku przynieś postanowienie, potwierdzenia zapłat, dokumenty wyjątkowej przeszkody oraz aktualne pisma sądowe i komornicze. Pozwala to przygotować żądanie dotyczące właściwej raty i etapu, zamiast kierować ogólną prośbę o odłożenie całej sprawy.
Przepisy i orzeczenie
- KC, art. 6 i 212 § 3; KPC, art. 320, 507, 511, 518, 566–567, 606, 608, 688, 730, 730¹ i 755.
- SO w Poznaniu, XV Ca 1611/13 i XV Cz 1596/13 — samodzielność późniejszego postępowania i granice żądanej ochrony.
