Przejdź do treści 
Przygotowanie do pełnienia funkcji niezawodowej rodziny zastępczej i sądowe umieszczenie konkretnego dziecka to dwa różne etapy. Organizator sprawdza i kwalifikuje kandydata, natomiast samo pozytywne zaświadczenie nie jest postanowieniem oddającym dziecko pod jego pieczę.
Czy właściwa jest forma niezawodowa?
Ustawa odróżnia rodzinę spokrewnioną od niezawodowej. W ustawowej kategorii spokrewnionej mieszczą się wstępni lub rodzeństwo dziecka. Dlatego potoczne pokrewieństwo, na przykład bycie ciocią lub wujkiem, nie zastępuje ustalenia właściwej formy i drogi przygotowania. Wariant spokrewniony ma własne opracowanie o ustanowieniu rodziny zastępczej spokrewnionej.
Art. 42 określa wspólne wymagania dotyczące między innymi rękojmi opieki, sytuacji w zakresie władzy rodzicielskiej, zdolności do czynności prawnych, zdrowia i warunków dla dziecka. Dla formy niezawodowej istotne są również brak prawomocnego skazania za umyślne przestępstwo oraz stałe źródło dochodu przynajmniej jednej osoby tworzącej rodzinę. Dobra relacja z dzieckiem nie zastępuje tych warunków.
Trzy dokumenty, których nie należy utożsamiać
| Etap | Znaczenie |
|---|---|
| Wstępna kwalifikacja | Ocena organizatora na wniosek kandydata według art. 43. Pozytywna kwalifikacja jest ważna dwa lata od przeprowadzenia. |
| Świadectwo ukończenia szkolenia | Potwierdza przygotowanie wymagane w tej formie pieczy; nie zastępuje zaświadczenia kwalifikacyjnego. |
| Zaświadczenie kwalifikacyjne | Wydawane na wniosek po spełnieniu warunków art. 45; potwierdza szkolenie i wymagania art. 42 ust. 1–3 oraz stanowi podstawę wpisu do właściwego wykazu. |
Zaświadczenie kwalifikacyjne jest ważne dwa lata od wydania. To inny początek terminu niż przy wstępnej kwalifikacji. Gdy kandydat przestaje spełniać wymagania, organizator stwierdza nieaktualność zaświadczenia i dokonuje przewidzianego ustawą wykreślenia. Sama data na starym dokumencie nie pozwala ignorować późniejszej zmiany sytuacji.
Terminu szkolenia nie przenoś na sądową sprawę dziecka
Po pozytywnej wstępnej kwalifikacji organizator kieruje kandydata na szkolenie na jego wniosek. Art. 43 ust. 8 nakazuje zorganizować szkolenie w ciągu trzech miesięcy od tego wniosku. Nie jest to termin zakończenia całej kwalifikacji ani gwarancja, że w takim czasie sąd umieści dziecko w rodzinie.
W przygotowaniu rozdziel więc datę wniosku o wstępną kwalifikację, jej wynik, późniejszy wniosek o szkolenie oraz dokument wydany po jego ukończeniu. Zapisz również istotne zmiany sytuacji osobistej i domowej. Taki porządek pozwala ustalić, którego etapu rzeczywiście brakuje.
Sąd nadal ocenia umieszczenie konkretnego dziecka
Przesłanki zastosowania pieczy i interes dziecka są odrębne od kwalifikacji osoby dorosłej. Sąd korzysta z informacji z ustawowego rejestru, może uzyskać dalsze dane od właściwych instytucji i zarządzić wywiad kuratora. Art. 579²–579³ KPC nie pozwala zastąpić tej oceny samym zapewnieniem kandydata o gotowości.
Art. 112⁵ § 2 KRO przewiduje szczególną możliwość tymczasowego powierzenia funkcji osobie niespełniającej warunku niezbędnego szkolenia, gdy uzasadnia to dobro dziecka, nie dłużej niż na sześć miesięcy. Nie jest to ogólne zwolnienie ze wszystkich wymagań ani uprawnienie organizatora do samodzielnego powierzenia dziecka.
Do przygotowania sprawy o niezawodową pieczę zastępczą zbierz dokumenty kwalifikacji, informacje o właściwym organizatorze oraz orzeczenia i aktualne potrzeby dziecka. Nazwij osobno brak przygotowania kandydata i brak sądowego tytułu umieszczenia; każdy wymaga innej czynności.
Podstawy: art. 39 i 41–45 ustawy o wspieraniu rodziny, art. 112³ i 112⁵ KRO oraz art. 579²–579³ KPC.
