Rozprawa apelacyjna w sprawie rozwodowej: kiedy i jak zażądać jej przeprowadzenia?

Jeżeli chcesz, aby apelację od wyroku rozwodowego rozpoznano na rozprawie, zgłoś takie żądanie w apelacji albo w odpowiedzi na apelację. To właśnie te pisma wskazuje art. 374 KPC. Nie trzeba wnosić własnej apelacji tylko po to, aby jako druga strona zażądać rozprawy. Warto zadbać o jednoznaczny wniosek, zanim sąd przystąpi do rozpoznania sprawy.

W którym piśmie umieścić żądanie?

Skarżący może wyodrębnić w apelacji punkt: „Wnoszę o przeprowadzenie rozprawy apelacyjnej”. Strona odpowiadająca umieszcza własny wniosek w odpowiedzi. Zgodnie z art. 373¹ KPC odpowiedź można wnieść w ciągu dwóch tygodni od doręczenia odpisu apelacji; doręczeniu towarzyszy pouczenie o tym uprawnieniu. Sprawdź więc datę doręczenia i treść otrzymanych dokumentów.

Samo zdanie, że chcesz „osobiście wyjaśnić sprawę”, może wywołać spór o znaczenie pisma. Bezpieczniej nazwać żądaną czynność wprost. Zachowaj kopię pisma i dowód jego wniesienia. Późniejszego pisma nie należy traktować jako pewnego zastępstwa wniosku złożonego w jednym z dwóch pism wymienionych w art. 374 KPC.

Co wniosek zmienia, a czego nie zapewnia?

Sąd drugiej instancji może co do zasady rozpoznać sprawę na posiedzeniu niejawnym, jeżeli rozprawa nie jest konieczna. Wniosek choćby jednej strony zawarty w apelacji lub odpowiedzi wyłącza tę zwykłą możliwość. Przepis zachowuje jednak wyjątki dotyczące cofnięcia pozwu lub apelacji oraz nieważności postępowania.

Żądanie rozprawy nie usuwa też przeszkód w dopuszczalności samej apelacji. Nie chroni przed jej odrzuceniem na podstawie art. 373 KPC. Osobne zasady przewidziano w art. 391¹ KPC dla apelacji od wyroku oddalającego powództwo oczywiście bezzasadne. Dlatego reguły „złożyłem wniosek, więc każde rozstrzygnięcie musi zapaść po rozprawie” nie można stosować bez wyjątków.

Rozprawa nie oznacza publiczności ani ponownego całego procesu

Ustalenie, czy odbędzie się rozprawa, różni się od ustalenia, kto może w niej uczestniczyć. W sprawie rozwodowej znaczenie mają również zasady zamkniętych drzwi i obecności osób zaufania. Sam wniosek z art. 374 KPC nie daje prawa do udziału przez internet.

Nie powoduje także automatycznego dopuszczenia nowych dokumentów i świadków. Nowy materiał w apelacji podlega odrębnej ocenie, między innymi według art. 381 KPC. Wniosek o rozprawę nie zastępuje zarzutów, uzasadnienia ani prawidłowego oznaczenia zakresu zaskarżenia.

Jeżeli wyrok już wydano bez rozprawy

Najpierw zestaw apelację, odpowiedź, potwierdzenia doręczeń i wydane rozstrzygnięcie. Trzeba ustalić, czy rzeczywiście zgłoszono właściwy wniosek oraz czy zachodził ustawowy wyjątek. Oficjalna informacja RPO o sprawie I NSNc 263/22 opisuje rzeczywisty przypadek wadliwego pominięcia żądania rozprawy. Dotyczy jednak historycznego postępowania i nie stanowi gwarancji podważenia każdego podobnego wyroku.

Do oceny dalszej czynności potrzebne są akta i pouczenia, a nie samo przekonanie, że rozprawa powinna się odbyć. Przy pomocy w sprawie rozwodowej we Wrocławiu można sprawdzić zarówno właściwe miejsce wniosku w przygotowywanym piśmie, jak i rzeczywisty skutek jego pominięcia.

Źródła

• KPC, art. 373–375, 378–379, 381, 391¹ i 427.
• Informacja RPO o sprawie I NSNc 263/22 — komunikat instytucjonalny o historycznej sprawie, nie pełny tekst orzeczenia SN.