Przejdź do treści 
W sprawie o kontakty widzisz zagrożenie dla praw dziecka i rozważasz zwrócenie się do Rzecznika Praw Dziecka lub prokuratora. Taka prośba uruchamia możliwość niezależnej publicznej oceny. Nie jest zleceniem prowadzenia sprawy po stronie wybranej przez rodzica. Punktem wyjścia powinno być dobro i konkretne prawa dziecka, a nie samo oczekiwanie poparcia żądanego harmonogramu.
RPD podejmuje własną decyzję o działaniu
Artykuł 9 ustawy o Rzeczniku Praw Dziecka przewiduje działanie z własnej inicjatywy, z uwzględnieniem w szczególności informacji od obywateli lub ich organizacji wskazujących na naruszanie praw lub dobra dziecka. Rzecznik powiadamia zgłaszającego o zajętym stanowisku, a jeżeli podejmie działanie — o jego skutkach. Nie oznacza to obowiązkowego przystąpienia do każdej zgłoszonej sprawy sądowej.
Badanie sprawy nie musi oznaczać udziału w sądzie
RPD może zbadać sprawę na miejscu, żądać od właściwych organów, organizacji lub instytucji wyjaśnień, informacji oraz udostępnienia akt i dokumentów. Może także zlecać badania, ekspertyzy i opinie. Ustawa przewiduje obowiązek współdziałania z Rzecznikiem. Takie czynności pomagają ustalić sytuację dziecka, lecz same nie zmieniają orzeczenia o kontaktach. RPD nie zastępuje sądu ustalającego plan spotkań.
Osobną kompetencją z art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy jest żądanie wszczęcia postępowania w sprawach cywilnych i udział w już toczącym się postępowaniu na prawach przysługujących prokuratorowi. W sprawie kontaktowej trzeba uwzględnić właściwości postępowania nieprocesowego i odpowiednie stosowanie przepisów KPC na podstawie art. 13 § 2. Zgłaszający może wyjaśnić, dlaczego prosi o rozważenie tej kompetencji, ale nie może nakazać Rzecznikowi przyjęcia własnego stanowiska procesowego.
Co naprawdę oznacza ustawowe 30 dni?
Artykuł 10a pozwala RPD zwrócić się do właściwego organu, organizacji lub instytucji o działanie na rzecz dziecka w granicach ich kompetencji. Adresat takiego wystąpienia ma niezwłocznie, nie później niż w ciągu 30 dni, poinformować Rzecznika o podjętych działaniach lub stanowisku. Jest to termin informacji dla RPD, a nie obietnica, że po zgłoszeniu rodzica w ciągu 30 dni zakończy się sprawa o kontakty albo zapadnie korzystne orzeczenie.
Prokurator również nie staje się pełnomocnikiem rodzica
Artykuł 7 KPC uzależnia działanie prokuratora od jego własnej oceny potrzeby ochrony praworządności, praw obywateli lub interesu społecznego. Po przystąpieniu prokurator nie jest związany z żadną ze stron; może przedstawiać wnioski, fakty i dowody, jakie uzna za celowe. Artykuł 60 KPC pozwala mu także zaskarżyć orzeczenie, od którego służy środek odwoławczy, lecz wiążą go terminy przewidziane dla stron. Prośba rodzica nie daje zatem kontroli nad stanowiskiem prokuratora ani gwarancji wniesienia środka zaskarżenia.
Jak przygotować rzeczowe zgłoszenie?
Pismo powinno pozwalać zrozumieć sytuację dziecka i ocenić potrzebę publicznego działania. Zamiast wielokrotnie opisywać cały konflikt, połącz najważniejsze fakty z konkretnym prawem lub zagrożeniem. Poniższe zestawienie jest pomocą w uporządkowaniu zgłoszenia, a nie ustawowym formularzem.
- Oznacz dziecko, osoby istotne dla sprawy oraz dane pozwalające udzielić odpowiedzi.
- Wskaż sąd, sygnaturę, aktualny etap i obowiązujące rozstrzygnięcia kontaktowe.
- Przedstaw krótką chronologię zdarzeń oraz ich wpływ na dziecko; oddziel własną ocenę od faktów.
- Dołącz uporządkowane istotne dokumenty, np. rozstrzygnięcia i korespondencję potwierdzającą opisane zdarzenia.
- Wyjaśnij, o rozważenie jakiego działania prosisz i dlaczego potrzebna jest niezależna publiczna ochrona praw dziecka.
Gdzie sprawdzić sposób kontaktu z RPD?
Aktualne dane korespondencyjne, adres poczty elektronicznej i adres do e-Doręczeń publikuje oficjalna strona kontaktowa Biura Rzecznika Praw Dziecka. Korzystaj z aktualnej informacji urzędowej. Dziecięcy telefon zaufania ma inną funkcję niż rzeczowe zgłoszenie dorosłego dotyczące potrzeby interwencji w postępowaniu; nie należy przedstawiać go jako zastępstwa pisma w tej sprawie.
Nie czekaj z własnym środkiem na odpowiedź organu
Samo wysłanie prośby do RPD lub prokuratora nie zmienia treści obowiązującego tytułu kontaktowego i nie zastępuje wniosku lub środka zaskarżenia, którego wymaga Twoja sytuacja. Nie należy traktować go jako sposobu zatrzymania biegu własnego terminu. Równolegle trzeba ocenić czynności, które są konieczne w toczącej się sprawie, oraz pilną potrzebę ochrony dziecka. Publiczny organ działa w granicach własnych kompetencji.
Interwencja a inne formy ochrony dziecka
RPD ani prokurator nie są prywatnym reprezentantem ustanowionym dla dziecka. Nie pełnią też w tym trybie roli organu centralnego pomagającego za granicą ani Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. Inne działanie stanowi zawiadomienie sądu opiekuńczego o zdarzeniu uzasadniającym działanie z urzędu. Wybór adresata ma wynikać z potrzebnej czynności, a nie z przekonania, że wysłanie tego samego pisma do większej liczby instytucji zastąpi właściwą drogę.
Ocena materiałów przed zgłoszeniem
Jeżeli potrzebujesz uporządkować dokumenty i odróżnić prośbę o publiczną interwencję od własnych czynności w sądzie, zakres pomocy możesz omówić w ramach pomocy prawnej w sprawach kontaktów z dzieckiem. Rzetelna analiza powinna uwzględnić również możliwość, że RPD lub prokurator nie podejmie oczekiwanego przez Ciebie działania.
