Przejdź do treści 
Śmierć jednego z małżonków podczas wspólnej sprawy o przysposobienie nie zawsze kończy możliwość orzeczenia adopcji. Art. 117 § 3 KRO przewiduje wyjątek, ale wymaga łącznie określonego przebiegu sprawy, stanowiska żyjącego małżonka oraz wcześniejszej pieczy i więzi z dzieckiem. Nie jest to ogólna możliwość złożenia nowego wniosku w imieniu osoby zmarłej.
Sprawdź wszystkie warunki wyjątku
- Z żądaniem przysposobienia wystąpili oboje małżonkowie.
- Jeden z nich zmarł po wszczęciu postępowania.
- Drugi nadal podtrzymuje żądanie przysposobienia wspólnie przez małżonków.
- Przez dłuższy czas przed wszczęciem sprawy dziecko pozostawało pod pieczą obojga wnioskodawców albo tylko zmarłego wnioskodawcy.
- Powstała więź jak między rodzicami a dzieckiem.
Sam plan wspólnego przysposobienia, rozpoczęte kompletowanie dokumentów albo pozytywne nastawienie rodziny nie zastępują tych ustaleń. Szczególnie ważna jest kolejność: wcześniejsza piecza i więź muszą być odniesione do chwili wszczęcia postępowania, a śmierć do dalszego toku sprawy.
Jak uporządkować materiał po śmierci wnioskodawcy?
Przygotuj dokument zgonu oraz dane toczącej się sprawy. Zachowaj wspólny wniosek i dokumenty pozwalające ustalić, kiedy postępowanie zostało wszczęte. Żyjący małżonek powinien jasno przedstawić, czy podtrzymuje wskazane w ustawie żądanie, zamiast pozostawiać tę kwestię do domysłu.
Osobno opisz wcześniejszą pieczę: od kiedy trwała, kto faktycznie opiekował się dzieckiem, jak wyglądało codzienne funkcjonowanie i jakie materiały to pokazują. Pomocne mogą być wcześniejsze postanowienia dotyczące pieczy, dokumenty ośrodka, korespondencja z placówką oraz osoby mające bezpośrednią wiedzę. To przykłady materiału do oceny, a nie ustawowy wymóg dostarczenia każdego rodzaju dowodu.
Ustawa nie podaje uniwersalnej liczby miesięcy, po której więź uważa się za wykazaną. Nie należy dopisywać takiego progu do wniosku. Opis ma pozwalać ocenić realną relację i dłuższy okres pieczy, nie tylko zamiary dorosłych.
Kurator i dalszy tok postępowania
Na miejsce zmarłego w postępowaniu wstępuje kurator ustanowiony przez sąd opiekuńczy. Art. 587 § 2 KPC przewiduje w tej konfiguracji zawieszenie postępowania do czasu jego ustanowienia. Nie oznacza to, że spadkobiercy zmarłego sami przejmują jego rolę ani że drugi małżonek może podpisać wszystkie czynności również w jego imieniu.
Kurator nie zastępuje materialnych przesłanek adopcji. Sąd nadal bada, czy zachodzi ustawowy wyjątek i czy przysposobienie służy dobru dziecka. Jeżeli zostanie orzeczone w trybie art. 117 § 3, ma takie skutki jak przysposobienie orzeczone przed śmiercią małżonka. Nie należy wyprowadzać z tej reguły obietnicy uwzględnienia konkretnego wniosku.
Kiedy chodzi o inną sprawę?
Art. 117 § 2 zasadniczo zabrania wydania orzeczenia po śmierci przysposabiającego lub osoby mającej być przysposobioną. Opisany wyjątek dotyczy śmierci jednego z małżonków we wspólnie wszczętej sprawie; nie obejmuje śmierci dziecka. Z kolei śmierć osoby, która już wcześniej przysposobiła dziecko, może prowadzić do pytania o ponowne przysposobienie, a nie kontynuację tej samej sprawy.
Podstawy: art. 114 i 117 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego oraz art. 587 KPC. Do oceny dalszych czynności w toczącej się sprawie rodzinnej potrzebne są przede wszystkim dokumenty wszczęcia, zgonu i rzeczywistej wcześniejszej relacji z dzieckiem.
